Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Гоголев Захар Васильевич

УРУБИИКИ иһигэр маннык араспаанньалаах дьон туһунан ыстатыйалар бааллар, көр Гоголев.

Гоголев Захар Васильевич (1911 сыл атырдьах ыйын 1 күнэ, Чэриктэй нэһилиэгэ, Саха уобалаһа — 1974 сыл ахсынньы 24 күнэ[1], Новосибирскай) — Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, устуоруйа билимин дуоктара, 40 тахса билим үлэтин уонна монографиятын ааптара[2].

Олоҕун олуктара

  • 1911 сыллаахха атырдьах ыйын 1 күнүгэр Саха уобалаһын Дүпсүн улууһугар[3] Чэриктэй нэһилиэккэ төрөөбүт.
  • 1930-с сылларга, Дьокуускайдааҕы педагогическай техникуму бүтэрээт, Саха АССР Киин толоруулаах Комитетын уонна ЫБСЛКС обкомун аппараттарыгар үлэлээбит[4].
  • 1940 сыллаахха Москватааҕы история, философия уонна литература Институтун бүтэрбит.
  • 1940—1941 сс. — Москватааҕы история, философия уонна литература Институтун аспирана.
  • 1942—1948 сс. — Кыһыл Аармыйа кэккэтигэр сулууспалаабыт. Аҕа дойду Улуу сэриитигэр кыттыбыт[5]. 1281-с стрелковай полка 60-с стрелковай дивизиятыгар сулууспалаабыт. Ельня куорат көмүскэлигэр кыттыбыт. Иккитэ бааһыра сылдьыбыт. Демобилизация кэннэ Киев Краснознаменнай байыаннай пехотнай училищетыгар преподаватель.
  • 1948 с. — история билимнэрин кандидатыгар «Советско-турецкие отношения в 1919—1923 гг.» тиэмэҕэ суруйбут диссертациятын Киев государственнай университетыгар көмүскээбит[4] В этом же году в Киевском государственном университете защитил кандидатскую диссертацию на тему «Советско-турецкие отношения в 1919–1923 гг.»[6].
  • 1949—1963 сс. — ССРС билимин Академиятын Дьокуускайдааҕы филиалыгар Тыл, литература уонна история Институтун дириэктэринэн үлэлээбит.
  • 1959 с. Аллайыахаҕа уонна үс Халыма улуустарыгар дьүкээгирдэри чинчийэр этнографо-археологическай экспедиция кэмигэр Бурулгино неолитическай стоянканы булбут;
  • 1961 с. Тыл, литература уонна история Институтугар фольклор секторын арыллыытын ситиспит[6].
  • 1963 сылтан — ССРС билимин Академиятын Сибиирдээҕи салаатын история, филология уонна философия Институтугар история уопсай кыһалҕаларын үөрэтэр салаатын старшай научнай үлэһитэ, сэбиэдиссэйэСО АН СССР.[7].
  • 1972 с. — история билимнэрин докторыгар диссертациятын көмүскээбит; көмүскэлэ, өлбүтүн кэннэ, 1976 сыллаахха бигэргэтиллибит.
  • 1974 сыллаахха ахсынньы 24 күнүгэр Новосибирскайга сүрэҕэ тохтоон өлбүт[6].

Чинчийэр үлэтэ

Саха сирин аҕыйах ахсааннаах омуктарын тылларын уонна култуураларын чинчийбитэ. Өр кэм устата бобууга сылдьыбыт П. А. Ойуунускай, А. Е. Кулаковскай, А. И. Софронов, Н. Д. Неустроев айымньыларын уонна олохторун-дьаһахтарын үөрэппитэ[8].

40-тан тахса билим үлэтин уонна манагыраапыйалар ааптардара: «Очерки по истории Якутии советского периода» ((Дьокуускай, 1957) үлэҕэ үс баһы суруйбута, «Истории Якутской АССР» (III туом. – Москва, 1963) үлэҕэ киирии тылы уонна үс баһы суруйбута, икки манагыраапыйалаах: «Якутия на рубеже XIX и XX вв.» (Новосибирскай, 1970) уонна «Социально-экономическое развитие Якутии (1917–1941 гг.)» (Новосибирскай, 1972). «Истории Сибири» биэс туомнаах кинигэ сүрүн эрэдээктэрин солбуйааччыта уонна бу таһаарыы үһүс туомун эрэдээксийэлиир сүбэтин чилиэнэ этэ.

1972 сылга устуоруйа билимин дуоктарын учуонай истиэпэнигэр диссертациятын көмүскээбитэ, ол кини өлбүтүн кэнниттэн 1976 сылга бигэргэммитэ[9].

Библиография

  • Очерки по истории Якутии советского периода = Советскай кэмнээҕи Саха сирин историятын очеркалара / Акад. наук СССР, Якут. фил., Ин-т яз., лит. и ист. ; [ред.: Ю. А. Поляков, З. В. Гоголев]. - Якутск : Книжное изд-во, 1957. - 398, [1] с.
  • Юкагиры : (историко-этнографический очерк) / [авт.: З. В. Гоголев и др.] ; отв. ред. акад. А. П. Окладников ; Акад. наук СССР, Сиб. отд-ние, Ин-т истории, филологии и философии, Якут. фил., Ин-т яз., лит. и истории. - Новосибирск : Наука, Сибирское отделение, 1975. - 241, [3] с.
  • 325 сыл устата нуучча норуотун кытта бииргэ : 1632-1957 / [Г. П. Башарин уо. д. а. ; редкол.: И. И. Варламов уо. д. а. ; тылб. ред. И. П. Игнатьев, Е. Д. Охлопков]. - Якутскай : Саха сиринээҕи кинигэ изд-вота, 1957. - 225, [2] с.
  • Древний Зашиверск. Древнерусский заполярный город / А. П. Окладников, З. В. Гоголев, Е. А. Ащепков ; Акад. наук СССР, Сиб. отд-ние, Ин-т истории, филологии и философии. - Москва : Наука, 1977. - 209, [2] с.
  • Саха советскай литературатын историятын очерката / [ред. коллегия: А. И. Захаров, С. П. Данилов, З. В. Гоголев] ; ССРС наукаларын акад. Саха сиринээҕи фил. Тыл, лит. уонна история ин- та. - Якутскай : Саха сиринээҕи кинигэ изд-вота, 1956. - 317 с.
  • Саха АССР 30 сыла : 1922 - 1952 / сборнигы суруйууга кыттыыны ыллылар: С. А. Бутаев, З. В. Гоголев, Н. И. Киров [уо. д. а.]. - Якутскай : ЯКГИЗ, 1952. - 161 с[10].

Наҕараадалара

З. В. Гоголев туһунан

  • Башарин Г. П. Обозрение историографии дореволюционной Якутии. — Якутск, 1965. — С. 39—52, 57, 62, 63, 64.
  • Демидов В. А. Гоголев З. В. «Социально-экономическое развитие Якутии (1917—июль 1941)». — Новосибирск, 1972 // Изв. Сиб. отделения АН СССР. Сер. обществ, наук. — 1973. — Вып. 2. — № 6. — С. 147—149.
  • Антипин В. Н., Айкаров А. Н., Софронеев П. С. Гоголев З. В. «Социально-экономическое развитие Якутии (1917 — июль 1941)». — Новосибирск, 1972 // Вопросы истории. — 1973. — № 6. — С. 154—156.
  • Башарин Г. П. Социально-экономические отношения в Якутии второй половины XIX—начала XX в. (По поводу книги З. В. Гоголева «Якутия на рубеже XIX—XX вв.). — Якутск, 1974. — 216 с.
  • Памяти З. В. Гоголева // Изв. Сиб. отделения АН СССР. Сер. обществ. наук. — 1975. — Вып. 1. — № 1. — С. 155—156.
  • Федоров В. Буойун-ученай (Воин-ученый) // Ленинскэй тэрийээччи (Бороҕон). — 1984. — Ахсынньы 8 к.

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 Czech National Name Authority Database as Linked Data, Báze národních jmenných autorit v podobě propojených dat
  2. ↑ ГОГОЛЕВ Захар Васильевич. Сигэнии күнэ: 22 Тохсунньу 2026. Архивировано 6 Балаҕан ыйын 2021 года.
  3. ↑ Билиҥҥинэн Уус-Алдан улууһугар.
  4. ↑ 1 2 ГОГОЛЕВ Захар Васильевич. Сигэнии күнэ: 22 Тохсунньу 2026. Архивировано 6 Балаҕан ыйын 2021 года.
  5. ↑ ГОГОЛЕВ ЗАХАР ВАСИЛЬЕВИЧ. Сигэнии күнэ: 22 Тохсунньу 2026. Архивировано 6 Балаҕан ыйын 2021 года.
  6. ↑ 1 2 3 4 Гоголев Захар Васильевич (рус.). Северо-Восточный гуманитарный вестник. Сигэнии күнэ: 22 Тохсунньу 2026.
  7. ↑ Открытый архив СО РАН. Сигэнии күнэ: 22 Тохсунньу 2026. Архивировано 6 Балаҕан ыйын 2021 года.
  8. ↑ Гоголев Захар Васильевич (рус.). Северо-Восточный гуманитарный вестник. Сигэнии күнэ: 22 Тохсунньу 2026.
  9. ↑ 110 лет со дня рождения д.и.н., директора Института языка, литературы и истории ЯФ АН СССР (1949-1963 гг.) Захара Васильевича Гоголева (1.08.1911 – 24.12.1974) – Институт гуманитарных исследований и проблем малочисленных народов Севера Сибирского отделения Российской академии наук(биллибэт). igi.ysn.ru. Сигэнии күнэ: 7 Атырдьах ыйын 2026.
  10. ↑ Гоголев Захар Васильевич (рус.). Национальная библиотека Якутии. Сигэнии күнэ: 22 Тохсунньу 2026.

Сигэлэр

Категориялар