Фроҥҥа атаарыы

«Фроҥҥа атаарыы» (нууч. Проводы на фронт) — Дьокуускай куоракка Кыайыы болуоссатын «Кыайыы» мемориальнай комплексыгар киирэр скульптура композицията.

Пааматынньык-таанка Т-34 уонна «Фроҥҥа атаарыы» пааматынньык Саха Өрөспүүбүлүкэтин киин куоратыгар Дьокуускайга 1975 сыллаахха тутуллубут Кыайыы болуоссатын мемориальнай комплексын сүрүн чаааһа буолаллар. Бу монументальнай комплекс, ону тэҥэ ити икки этиллибит монуменнар устуоруйа уонна култуура пааматынньыктарын испииһэгэр өрөспүүбүлүкэ бырабыыталыстыбатын тустаах быһаарыытынан киирбиттэрэ, онон судаарыстыбанан харыстанар тутуулар буолаллар^[1].

Бу таанка үрдүк постамеҥҥа 1980 сыллаахха Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр Саха АССР үлэһит-дьоно ССРС оборонатын пуондатыгар анаан мунньан туттарбыт харчытынан тутуллубут «Советская Якутия» диэн таанка колоннатын туһунан өйдөбүнньүк быһыытынан туруоруллубута. Кэлин Саха сирин олохтоохторо өссө биир таанка колоннатын туттарбыттара: «Алданский горняк» диэн ааттыылларыгар көрдөспүттэрэ^[2]. Бу монумент ол түгэннэри санатар пааматынньык буолар. Забайкальскай байыаннай уокуруруктан аҕалыллыбыт дьиҥнээх бойобуой таанка^[3].

2005 сыллаахха Кыайыы 60 сылын көрсө, Т-34 таанканы кытта сэргэ биир постамеҥҥа бу скульптура композицията турбута: үс саллааты атаара турар ийэлээх оҕо боруонса статуялара^[1]. Бу гранит билиитэлэрдээх уһун постамент Өлүөнэ өрүскэ борохуот тиксэр сирин бэлиэтиир. Мантан саха саллааттара Ийэ дойдуларын көмүскүү Аҕа дойду сэриитигэр аттаналлара. Бырайыакка Андросов Иван Степанович салайааччылаах ааптардар бөлөхтөрө үлэлээбитэ. Кинилэргэ худуоһунньук Э. Пахомов уонна скульптор М. Павлов көмөлөспүттэрэ. Боруонса скульптуралары кутуу үлэтэ Санкт-Петербурга барбыта. Дьон фигуралара дьиҥнээх киһи уҥуоҕун саҕа, постамент бэйэтин уһуна 18 миэтирэ^[4].