Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Тунберг Грета

Грета Тинтин Элеонора Эрнман Тунберг (швед. Greta Tintin Eleonora Ernman Thunberg [ˈɡrêːta ˈtʉ̂ːnbærj] Билэ туһунан истэргэ; төр. 2003 сыл тохсунньу 3 күнэ, Стокhольм) — Швеция экоактивистка-кыыһа, ментальнай кыһалҕалаах, аан дойду кинини 2018 сыл атырдьах ыйын 20 күнүгэр 15 сааһыгар билбитэ. Кини климат уларыйыытын түмүгэр киһи-аймахха куттал туһунан агрессивнайдык саҥаран аан дойдуга биллибитэ. Экология туһунан араас пикеттэри тэрийэн аатырбыта. Грета уобараһа саҥа хамсааһын бэлиэтэ буолбута: оҕолор бээтинсэ аайы «экология туһугар охсуһабыт» диэн оскуолаҕа барбат буолбуттара уонна улахан дьонтон «оҥо кэскилин туһунан кыһаллыҥ» диэн ирдээбиттэрэ[6].

Грета Тунберг бэлиитиктэр климат кыһалҕатын быһаарарга сөптөөх дьаһаллары ылбаттарын туһунан этэринэн биллэр[7].

Швеция активисткатын аата түргэнник биллибитин уонна аан дойдуга сабыдыала үрдээбитин «The Guardian» хаһыат «Грета эффекта» диэн ааттаабыта[8]. Үлэтин иһин Тунберг элбэх наҕарааданы ылбыта, 2019 сыллаахха Time сурунаал аан дойду 100 саамай сабыдыаллаах дьонун испииһэгэр киирбитэ, уонна бу сурунаал кинини «сыл киһитэ» диэн билиммитэ. Кини Forbes сурунаал аан дойду 100 саамай сабыдыаллаах дьахталларын испииһэгэр киирбитэ уонна Нобель Эйэҕэ бириэмийэтигэр иккитэ: 2019 уонна 2020 сылларга туруоруллубута, ол эрээри бириэмийэни ылбатаҕа[9][10][11].

2025 сыллаахха Тунберг оҕо эрдэҕинэ туруоруллубут психиатрическай диагнозтаах этэ (Аспергер синдрома, обсессивно-компульсивнай расстройство уонна селективнай мутизм). Кини 20 сааһыгар орто оскуоланы бүтэрбитэ. 22 саастаах Тунберг — дуолларовай миллиардер. Хельсинки университетын теологическай факультетын бочуоттаах дуоктара, Канада Британия Колумбиятын Университетын бочуоттаах истиэпэннээх[12].

Грета Тунберг уопсастыбаннай үлэтин кэннигэр бэйэлэрин сыалларын ситиһээри кинини туһанар лоббистар уонна араас бөлөхтөр бааллар диэн санаалаахтар бааллар[13][14]. Кэлин биллибитинэн, Грета Швеция экологтарын пиар-хампаанньатын бырайыага буолар[6][12].

Эрдэтээҥи сыллара

Грета Тунберг 2003 сыл тохсунньу 3 күнүгэр Стокгольмҥа опера ырыаһытын Малена Эрнман уонна артыыс Сванте Тунберг дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ[15][16]. Аҕатын өттүнэн эбээтэ Олаф Тунберг артыыс уонна режиссёр этэ[17]. Грета бэйэтэ этэринэн, климат уларыйыытын туһунан 8 сааһыгар бастаан истибитэ, ол эрээри тоҕо ким даҕаны ону утары тугу да оҥорботун өйдөөбөтөҕө. 11 сааһыгар Тунберг депрессияҕа түспүтэ, аһыырын уонна саҥарарын тохтоппута. Киниэхэ Аспергер синдрома (нууч.) (сах. (аутистическай спектр сымнаҕас көрүҥэ)[18], обсессивно-компульсивнай расстройство[19] уонна селективнай мутизм (нууч.) (сах. диэн диагнозтары туруорбуттара[18].

Грета Аспергер синдромун бэйэтигэр «бэлэх» диэн ааҕар, ол кинини атын дьонтон уратытык, «олус хара-маҥан өҥүнэн» көрөрүн быһаарар[20]. Грета төрөппүттэрэ бу синдрому кини үлэтигэр принципиальнай буоларыгар көмөлөһөр дииллэр[18]. Грета аҕата кини оскуоланы көтүтэрин сөбүлээбэтэҕэ, ол эрээри кинини ытыктыырын уонна дьоллоох буоларын баҕарарын эппитэ[21]. Икки сыл устата Тунберг төрөппүттэрин айылҕаҕа углерод сүтүгүн уонна уопсай сабыдыалын аҕыйатарга олохторун уларытарга көрдөспүтэ, түмүгэр дьиэ кэргэн веган буолбута уонна салгын тырааныспарын туттубат буолбута[16][22][23]. Грета бэйэтэ этэринэн, төрөппүттэрэ айылҕаҕа буортулаах буоларын туһунан иһитиннэрбитин итэҕэйбэтэхтэрин кэннэ, төрөппүттэригэр мин кэскилбин уораҕыт диэн эппитэ[24]. Көтүүттэн аккаастаныы кини ийэтин опера ырыаһытын үлэтиттэн аккаастаныытыгар биир биричиинэ буолбута[25]. Грета дьиэ кэргэнин сыһыанын туһунан «Сцены из сердца» диэн кинигэҕэ кэпсэнэр, бу кинигэ 2018 сыллаахха тахсыбыта[26].

Экологияны туруулаһыыта

Климат иһин оскуола забастовката

Швеция парламенын таһыгар забастовка

2018 сыл ыам ыйыгар Грета Тунберг Швеция Svenska Dagbladet хаһыата тэрийбит климат туһунан ыстатыйа күрэҕэр кыайыылаахтарыттан биирдэстэрэ буолбута. Хаһыат кини ыстатыйатын таһаарбытын кэннэ, киниэхэ Fossilfritt Dalsland диэн экологическай тэрилтэ активиһа Бу Торен сибээстэспитэ. Тунберг кинилэр хас да көрсүһүүлэригэр сылдьыбыта, онно Торен оскуола оҕолоро климат уларыйыытын утары забастовкалыахтарын сөп диэн этиини эппитэ[27]. Тунберг кэлин эппитинэн, бу идея Флорида штатыгар оскуолаларга буолбут элбэх киһини ытыыттан куттаммыт Америка оскуолатын оҕолорун забастовкатыгар олоҕурбута[28]. Кини атын ыччаты забастовкаҕа кыттарга көҕүлээбитэ, ол эрээри «ким даҕаны сэҥээрбэтэҕэ», онон соҕотоҕун забастовкалыырга быһаарыммыта[16]. 2018 сыл атырдьах ыйын 20 күнүгэр, тохсус кылааска көспүт Тунберг, балаҕан ыйын 9 күнүгэр буолуохтаах Швецияҕа парламент быыбарыгар диэри оскуолаҕа сылдьыбат буолбута. Кини бырачыаһа Швецияҕа 262 сыл кэтээн көрүү кэмигэр саамай итии сайын буолбут тыа уоттарын кэнниттэн саҕаламмыта[25]. Үс нэдиэлэ устата оскуолаҕа үөрэнэр кэмигэр кини Швеция парламенын дьиэтин таһыгар «Skolstrejk för klimatet» (швед. тылыттан — «Климат туһугар оскуола забастовката») диэн суруктаах былакааты тутан олорбута. Грета ирдэбилэ Швеция бырабыыталыстыбата климат кыһалҕаларыгар дьаһал ылыахтааҕа этэ[29][30]. Кэлин кини учууталлара кини санаатын өйөөбүттэрин, ол эрээри профессиональнай өттүнэн бу дьаһалларын сөбүлээбэтэхтэрин кэпсээбитэ.

undefined

Социальнай ситимнэргэ активизм уонна Европаҕа тыл этии

Тунберг бэйэтин бастакы забастовкатын хаартыскатын Instagram уонна Twitter ситимнэргэ таһаарбыта, бу таһаарыылар түргэнник тарҕаммыттара[31]. Кэлин киниэхэ атын активистар холбоспуттара[31]. Забастовка бастакы нэдиэлитигэр Грета Тунберг туһунан Швеция алта саамай улахан хаһыата суруйбута, кини Швеция уонна Дания телевидениеларыгар интервью биэрбитэ, ону таһынан икки Швеция бэлиитигин кытта кэпсэппитэ[32]. Грета социальнай ситимнэргэ профиллара суруналыыстар болҕомтолорун тардыбыта, кинилэр биир нэдиэлэ кэнниттэн забастовканы аан дойдуга таһаарбыттара[31]. Тунберг туһунан информацияны тарҕатыыга улахан сабыдыалы оҥорбут дьонтон биирдэстэрэ Швеция PR-специалиһа Ингмар Рентцхог буолбута. Бу иннинэ кини We Don’t Have Time («Биһиэхэ бириэмэ суох») диэн ааттаах экоактивистар ситим-платформатын тэрийбитэ уонна кэлин Грета аатын туһанан, мөлүйүөнтэн тахса дуоллары тардыбыта, ол эрээри Тунберг бэйэтэ туох да харчыны ылбатаҕа уонна кини дьиэ кэргэнэ кэлин Рентцхог Грета аатын сөбүлэҥэ суох туһаммытын биллэрбиттэрэ. Svenska Dagbladet диэн хаһыакка Сванте Тунберг кини тугу оҥороору гыммытын туһунан сэрэппэтэҕин кэпсээбитэ уонна кини дьиэ кэргэнин коммерческай сыалларга туттубуттарыттан хомойбутун эппитэ[32][33].

undefined

Экология туһугар забастовкалар кэлин соҕотох бырачыастан Европа үрдүнэн демонстрацияларга кубулуйбуттара. Ону Грета бэйэтэ улахан тыл этиилэринэн өйөөбүтэ. 2018 сыл ахсынньытыгар быыбар кэнниттэн Тунберг бээтинсэ аайы забастовкалыырын салҕаабыта. Кини аан дойду үрдүнэн оскуола оҕолорун устудьуоннар забастовкаларыгар кыттыыга көҕүлээбитэ. 270-тан тахса куоракка 20-тэн тахса тыһыынча устудьуон забастовкаҕа кыттыбыта[34].

2018 сыллаахха ХНТ климат уларыйыытын туһунан конференциятын пленарнай мунньаҕар Тунберг тыл этэрэ киэҥник тарҕаммыта[35]. Кини этэринэн, мустубут аан дойду лидердэрэ «кырдьыгы этэргэ улааппатах дьон»[36]. 2019 сыл бастакы аҥаарыгар Грета Европа үрдүнэн ыытыллыбыт устудьуоннар бырачыастарыгар кыттыбыта уонна араас пуорумнарга ыҥырыллыбыта. Кини 2019 сыл тохсунньутугар Аан дойдутааҕы экэниэмикэ пуорумугар тыл эппитэ[37]. 2019 сыл олунньу 21 күнүгэр Тунберг Европа социально-экэнэмиичэскэй кэмитиэтин конференциятыгар тыл эппитэ[38]. Кулун тутарга кини Берлиҥҥэ сылдьыбыта, онно Бранденбург боруоталарын иннигэр мустубут тыһыынчанан дьон иннигэр тыл эппитэ[39]. Кулун тутар 30 күнүгэр Грета Германия «Кыһыл көмүс камера» диэн анал бирииһин ылбыта. Наҕарааданы туттарыы сиэригэр, кини эппит эҕэрдэ тылыгар аатырбыт дьону климат кризиһин утары охсуһууга бэйэлэрин сабыдыалларын туһанарга ыҥырбыта[40]. Бу үлэлэрин таһынан Тунберг хас бээтинсэ аайы Швеция парламенын дьиэтин иннигэр бырачыастаан турара[41]. Оскуолаҕа сылдьыбатын эрээри, Грета орто оскуоланы үчүгэй сыаналарынан бүтэрбитэ[42]. Муус устарга Страсбурга буолбут Европа парламенын бэрэстэбиитэллэрин кытта көрсүһүүгэ, кини мустубут дьону «брексит иһин үс ыксаллаах саммит, оттон климат уонна айылҕа алдьаныытын иһин нуль ыксаллаах саммит» иһин кириитикэлээбитэ. Кини тыл этэн бүтэрбитин кэннэ, дьон уһуннук ытыс тыаһынан эппиэттээбитэ[43]. Ону таһынан, муус устарга Грета Ватикаҥҥа уопсай аудиенция кэмигэр Рим паапатын Францискыны кытта кэпсэппитэ. Грета паапаҕа экологияны көмүскүүрүн иһин махтаммыта. Франциск киниэхэ эппиэттээбитэ: «Таҥара эйигинниин буоллун. Тугу оҥоробуккун салҕаа. Иннин диэки баран ис!»[44]. 2019 сыл ыам ыйыгар Грета Арнольд Шварценеггеры, ХНТ генеральнай сэкирэтээрин Антониу Гутерришы уонна Австрия бэрэсидьиэнин Александр Ван дер Беллени Шварценеггер 2015 сыллааҕы Парижтааҕы сөбүлэһиини түргэтэтэр сыаллаах тэрийбит конференциятыгар көрсүбүтэ[45]. 2019 сыл от ыйыгар кини Америкаҕа араас тэрээһиннэргэ сылдьыа диэн биллибитэ[46].

Америкаҕа айан

2019 сыл атырдьах ыйыгар Тунберг Англия Плимут куоратыттан Америка Нью-Йорка Атлантика далайын нөҥүө, күн батареялаах уонна генератордаах паруснай яхтанан айаннаабыта. Ол эрээри, кэлин экипаж чилиэннэрэ төннөрүгэр сөмөлүөтүнэн көтүөхтэрэ диэн информация тахсыбыта, ол дьону соһуппута[47]. Балаҕан ыйыгар Тунберг АХШ Конгреһын Бэрэстэбиитэллэрин Палататын климат кризиһин туһунан анал кэмитиэтигэр тыл эппитэ. Бэлэмнээбит тылын оннугар, кини глобальнай сылыйыы туһунан экспертэр анал дакылааттарын көрдөрбүтэ[48][49].

Балаҕан ыйын 23 күнүгэр Тунберг Нью-Йорка ХНТ климат уларыйыытын саммитыгар кыттыбыта[50][51]. Ол күҥҥэ ЮНИСЕФ-ка пресс-конференция буолбута, онно Тунберг атын оҕолору кытта климат кризиһин быһаарбат дойдуларга официальнай сайабылыанньа түһэрбиттэрин биллэрбиттэрэ. Кинилэр бу оҕо быраабын кэһии буолар диэбиттэрэ[52][53].

Бу барыта сыыһа. Мин манна баар буолуо суохтаах этим. Мин далай нөҥүө, оскуолаҕа баар буолуохтаах этим. Ол эрээри, эһиги биһиэхэ, эдэр дьоҥҥо, эрэли көрдөөн кэлэҕит. Хайдах маннык толкуйдуугутуй! Эһиги мин баҕа санааларбын уонна оҕо сааспын кураанах тылларгытынан уордугут. Ол эрээри, мин дьолломмут дьонтон биирдэстэрэбин. Дьон эрэйдэнэр. Дьон өлөр. Экосистиэмэлэр алдьаналлар. Биһиги маассабай эстэн эрэрбитигэр турабыт, оттон эһиги харчы туһунан уонна үйэлээх экэнэмиичэскэй үүнүү туһунан эрэ кэпсэтэҕит. Хайдах маннык толкуйдуугутуй!

— Тунберг 2019 сыл балаҕан ыйыгар ХНТ климат уларыйыытын саммитыгар эппит тыла[54].

Нью-Йорка баар кэмигэр, Тунберг АХШ бэрэсидьиэнигэр Дональд Трампка климат уларыйыытын туһунан «билим тылын истэргэ» сүбэлээбитэ. 2019 сыллаахха куйаар-ситим нөҥүө тарҕаммыт видеоҕа экоактивистка ХНТ кулуарыгар харабылынаан ааһан иһэр Трампка хараҕын кыыма да суох хоргутан көрөрө уонна онтон Трамп ХНТ-га «үрдүк таһымнаах нэдиэлэ» чэрчитинэн тыл этэрэ. 2019 сыл түмүгүнэн Америка Time сурунаала Тунбергы сыл киһитинэн ааттаабытыгар, АХШ бэрэсидьиэнэ ону сыыһа диэн сыаналаабыта, уонна Гретаҕа «кыыһырыытын салайарга үлэлиэхтээх, онтон доҕорун кытта үчүгэй эргэ киинэни көрүөхтээх» диэн сүбэлээбитэ[55].

undefined

Канадаҕа Тунберг Монреальга, Эдмонтоҥҥа уонна Ванкуверга бырачыастарга кыттыбыта[56][57]. 2019 сыл балаҕан ыйыгар климат кризиһин иһин буолбут забастовкаларга аан дойду үрдүнэн түөрт мөлүйүөнтэн тахса киһи кыттыбыта[58]. Монреальга буолбут бырачыаска сүүһүнэн тыһыынча киһи кыттыбыта, ол куорат устуоруйатыгар саамай улахан акция буолбута. Онно Канада премьер-миниистирэ Джастин Трюдо эмиэ баара, кини Тунбергы кытта кэпсэппитэ[59].

АХШ-ҕа Грета эмиэ сорох бырачыастарга кыттыбыта[60][61]. Тунберг ахсынньыга диэри континенҥа хаалан, Чили Сантьяготыгар буолуохтаах Холбоһуктаах Нациялар Тэрилтэлэрин климат уларыйыытын туһунан конференциятыгар кыттыахтаах этэ, ол эрээри кэлин бырачыастар үөскээбиттэринэн, конференция Испания киин куоратыгар — Мадридка көһөрүллүбүтэ. 2019 сыл сэтинньи ортотугар Тунберг паруснай яхтанан Европаҕа устубута[62][63][64].

Европаҕа активизм

Ахсынньы саҕаланыытыгар Тунберг континенҥа кэлэн Мадридка барбыта[65][66]. Конференция кэмигэр Грета чуолкай дьаһаллары ыларга ыҥырбыта, тоҕо диэтэххэ ааспыт сыл устата аан дойдутааҕы забастовкалар туох даҕаны туһаны аҕалбатахтара, тоҕо диэтэххэ парниковай гаастар выбростара элбээбитэ диэн эппитэ[67][68].

2019 сыл ахсынньытын бүтүүтэ Тунбергы аан дойду балаһыанньатын ырытарга BBC Radio ыҥырбыттара[69]. 2020 сыл тохсунньу 11 күнүгэр Тунберг Германия хампаанньатын Siemens-ы Австралияҕа баар, айылҕаҕа улахан хоромньуну оҥорор Кармайкл таас чох хостуур руднигар оборудованиены тиэйэри тохтоторго ыҥырбыта[70]. Кэлин Siemens тиэйиини тохтоппотун биллэрбитэ[71].

2020 сыл тохсунньу 21 күнүгэр Тунберг Швейцария Давоска буолбут Аан дойдутааҕы экэниэмикэ пуорумугар эмиэ тыл эппитэ[72][73][74]. Кулун тутар 4 күнүгэр Грета Европа парламенын айылҕаҕа аналлаах кэмитиэтин уочарата суох мунньаҕар кыттыбыта[75]. COVID-19 пандемията 2020 сыл устата күүһүрбүтүнэн, урукку курдук бырачыастар ыытыллыбатахтара. Онон кулун тутар 2020 сылтан ыла бырачыастар куйаар-ситим нөҥүө ыытыллыбыттара[76].

Атырдьах ыйын 20 күнүгэр, бэйэтин бастакы оскуола забастовкатын иккис сылыгар, Тунберг атын активистары кытта Германия канцлерын Ангела Меркели кытта көрсүбүтэ. 2020 сыл ахсынньытын саҕаланыытыгар Саҥа Зеландия бырабыыталыстыбата климат уларыйыытын иһин ыксаллаах балаһыанньаны биллэрбитэ, ол эрээри Тунберг бу дьаһаллары кириитикэлээбитэ, тоҕо диэтэххэ кини санаатынан бу туох да дьиҥнээх дьаһаллара суох, үтүө санааны көрдөрүү эрэ этэ[77][78]. Онуоха Саҥа Зеландия премьер-миниистирэ Джасинда Ардерн дойду кырдьык климат уларыйыытын содулун чэпчэтэргэ былааннааҕын бэлиэтээбитэ[79].

2022 сыл олунньу 25 күнүгэр Тунберг Украинаҕа байыаннай дьайыылары утары тыл эппитэ[80].

Климат уларыйыытын туһунан санаа

Тунберг санаатынан, киһи-аймах глобальнай сылыйыыттан сылтаан экзистенциальнай кризискэ тиийдэ[81], уонна бу кыһалҕаны улахан көлүөнэ дьон оҥорбут диир[82]. Кини айылҕаҕа экология кыһалҕаларын дьайыытын туһунан күүстээхтик этэр, уонна бэлиитиктэри кытта кэпсэтэригэр кинилэр дьаһал ылар кыахтара суоҕун туһунан этэр[83][84].

Грета этэринэн, кини көлүөнэтин кэскилэ суох буолар кутталлаах, тоҕо диэтэххэ «аҕыйах ахсааннаах дьон оҥорон көрбөт элбэх харчыны өлөрүөхтэрин туһугар атыыламмыта»[85]. Тунберг климат уларыйыытыттан эмсэҕэлиир сайдан иһэр дойдулар эдэр активистарын өйүүр. 2019 сыл ахсынньытыгар Мадридка тыл этэригэр: «Биһиги кэлэр кэммит туһунан этэбит, кинилэр бэйэлэрин билиҥҥи олохторун туһунан этэллэр», — диэбитэ[86]. Аан дойдутааҕы пуорумнарга тыл этэригэр, кини глобальнай выбростору аҕыйатарга дьиҥнээх дьаһаллар ылыллыбаттарын туһунан этэр[87][88]. Кини этэринэн, бэлиитиктэр учуонайдар этиилэрин истиэхтээхтэр уонна наадалаах дьаһаллары ылыахтаахтар, оттон кини учуонайжао тылларын дьоҥҥо тириэрдэ сатыыр[87]. 2019 сыл олунньутугар кини ЕС 2030 сылга выбростору 40 % аҕыйатар былаана тиийбэтин, сыал 80 % буолуохтааҕын эппитэ[89][90].

Үлэтигэр дьон сыһыана

Сорохтор Грета Тунбергы кириитикэлииллэр уонна күлэллэр, оттон атыттар сүгүрүйэллэр. 2019 сыл олунньутугар 224 учуонай аһаҕас сурукка илии баттан, Тунберг уонна атын оскуола оҕолорун дьайыылара кинилэри үөрдүбүттэрин эппиттэр[91].

2018 сыл ахсынньытыгар уонна 2019 сыл ыам ыйыгар Грета ХНТ генеральнай сэкирэтээрин Антониу Гутерришы кытта көрсүбүтэ, кини: «Мин көлүөнэм климат уларыйыытын улахан кыһалҕатыгар сөптөөхтүк эппиэттээбэтэ. Эдэр ыччат маны сэрэйэр. Кинилэр кыыһыраллара дьиктитэ суох», — диэбитэ[92][93][94]. 2020 сыллаахха АХШ-ҕа бэрэсидьиэн быыбардарыгар кыттыбыт Камала Харрис, Бето О’Рурк уонна Берни Сандерс 2019 сыллаахха Грета биир тыл этэрин кэнниттэн кинини өйөөбүттэрин биллэрбиттэрэ[95].

Германия канцлера Ангела Меркель Тунберг курдук эдэр активистар дойдулар бырабыыталыстыбаларын климат уларыйыытын кыһалҕаларын түргэнник ылынарга күһэйэллэр диэбитэ[96]. Оттон Австралия премьер-миниистирэ Скотт Моррисон Тунберг дойдутун оҕолоругар «наадата суох куттаныыны» үөскэтэр диэн эппитэ[97][98].

Швеция экоактивистын дьаһалларын Арассыыйа бэрэсидьиэнэ Владимир Путин, ОПЕК тэрилтэтэ[99], ону таһынан АХШ экс-бэрэсидьиэнэ Дональд Трамп кириитикэлээбиттэрэ. Ол сыл алтынньытыгар Путин Тунбергы «үтүө уонна олус эйэҕэс кыыс» диэн ааттаабыта, кинини атын интэриэстэри сайыннарарга тутталлар диэн сабаҕалаабыта. Эбиитин Путин кинини «ситэ билбэт киһи» диэн ааттаабыта[100][101]. Ахсынньыга Дональд Трамп Time сурунаал Тунбергы «сыл киһитэ» диэн ааттаабытын кэннэ кинини утары санаатын эппитэ[102].

Дьон тас көрүҥҥүн, майгыгын ырытар эрэ кыахтаахтара күлүүлээх. Тоҕо диэтэххэ, ол кинилэр дьиҥнээх этиилэрэ суоҕун эбэтэр тугу да этиэхтээхтэрэ суоҕун көрдөрөр.

— Грета Тунберг куйаар-ситимҥэ кириитикэ туһунан эппит тыла[103].

Дьон санаатынан, Грета үлэтин кэннигэр бэйэлэрин тус сыалларын ситиһээри кинини туһанар лоббистар уонна араас бөлөхтөр бааллар[13][14]. 2019 сыл алтынньы 10 күнүгэр ВЦИОМ Арассыыйа дьоно Грета Тунбергка хайдах сыһыаннаахтарын туһунан ыйытык ыыппыта. Ол түмүгүнэн, улахан дьон 37 бырыһыана кини аатын билэллэр. Кинилэртэн 40 бырыһыана кини үлэтигэр «ордук үчүгэйдик» сыһыаннаһар, 27 бырыһыана — «ордук куһаҕаннык», оттон 31 бырыһыана — синэ биир диэбиттэр[104].

Британия суруналыыһа Джо Кларк этэринэн, Тунберг климат туһугар оскуола забастовкатын кэнниттэн, климат уларыйарын ылыммат дьон кини аатын түһэрэ сатаабыттар[105]. The Guardian хаһыат суруйааччыта Адитья Чакрабортти кинилэр Тунбергы кириитикэлээһиннэрэ «киһи сиэрэ суох этиилэрин» форматын ылбыта диэн бэлиэтээбитэ[106]. Швецияҕа Тунберг үлэтин сорох уҥа политиктар уонна суруйааччылар кириитикэлээбиттэрэ. Hufvudstadsbladet хаһыат суруналыыһа Изобель Хэдли-Кампц политиктары Тунберг кинилэрдээҕэр ордук үлэлиирэ кыһыйара диэн санаатын эппитэ[107].

Дели полицията Грета фермердэр бырачыастарын өйүүр инструкциятын таһаарбытын иһин ПИО (бастакы информационнай отчуот) арыйбыта[108].

2023 сыл кулун тутарга Хельсинки Университета Тунбергка теология факультетын бочуоттаах дуоктора диэн ааты иҥэрбитэ[109].

«Грета эффекта»

Тунберг үгүс тэҥнээхтэрин бырачыастыыр үлэҕэ көҕүлээбитэ, ону «Грета эффекта» диэн ааттаабыттара. Араас көрүүлээх политиктар эмиэ климат уларыйыытын кыһалҕаларын быһаарыыга болҕомто ууруохха наада диэни билиммиттэрэ. Хонуута дойдутун айылҕа харыстабылын миниистирэ Майкл Гоув эппитэ: «Эн этиигин истэ олорон, олус сөҕүү, эппиэтинэс уонна буруйу билии санаата киирдэ. Мин эһиги төрөппүттэргит көлүөнэтиттэн буолабын уонна экологическай кризиһы тохтоторго ситэтэ суох дьаһаллары ылбыппытын билинэбин». Британия политига Эд Милибэнд, 2008 сыллаахха климат уларыйыытын туһунан сокуону салайбыт киһи: «Эн биһигини уһугуннардыҥ. Махтанабыт. Забастовкаҕа тахсыбыт бары эдэр ыччаттар уопсастыбабытыгар көстүбэт көстүбэт кээмэйдээх күүһү улааттыбыт», — диэбитэ[8]. 2019 сыл олунньутугар ол кэмнээҕи Европа Комиссиятын бэрэссэдээтэлэ Жан-Клод Юнкер: «2021 сылтан 2027 сылга диэри харчы периодатыгар, ЕС бүддьүөтүн иһинэн ороскуоттаммыт хас төрдүс евро климат уларыйыытын кэмин сабыдыалын чэпчэтиигэ дьаһалларга барыаҕа», — диэбитэ[110]. Климатка сабыдыал боппуруостара 2019 сыл ыам ыйынааҕы Европа парламенын быыбарыгар улахан суолталаах этилэр[111][112].

undefined

2019 сыл бэс ыйыгар Улуу Британияҕа ыытыллыбыт ыйытык көрдөрбүтүнэн, дьон айылҕа туһунан санаата үрдээбитэ. Ону Тунберг активизманан эмиэ сибээстииллэр[113]. 2019 сыл атырдьах ыйыгар оҕолорго анаммыт климат кризиһин туһунан кинигэлэр атыылара ааспыт сылтан икки төгүл үрдээбитэ. Кинигэ таһаарааччылар ону «Грета эффектынан» сибээстээбиттэрэ[114].

Flight Shame

Тунберг айылҕаҕа куһаҕан дьайыытын иһин салгын тырааныспарын утары хамсааһын кыттыылааҕа буолар[115]. Кини оннугар пуойаһынан айанныыры этитэр. Кэлин бу хамсааһын Flight Shame («Көтүүттэн аньыы») диэн ааты ылбыта[116][117]. Би-би-си дааннайынан, 2019 сыллаахха Швеция иһигэр сөмөлүөтү туһаныы 4 % аҕыйаабыта[118]. 2019 сыл бэс ыйыгар Швеция тимир суолун таһаҕасчигэ SJ AB дойду иһинэн пуойаһынан айанныыр дьон ахсаана ааспыт сылтан 8 бырыһыанынан элбээбитин иһитиннэрбитэ, бу салгын тырааныспарын атмосфераҕа дьайыытыттан дьон долгуйарын көрдөрөр[119].

Палестинаны өйөбүл

2023 сыл алтынньытыгар, араабтар уонна Израиль икки ардыларыгар утарсыы кэмигэр, Тунберг бэйэтин социальнай ситимигэр Палестинаны өйүүрүн биллэрбитэ[120]. «Бүгүн биһиги Палестинаны уонна Газаны өйөөн забастовкалыыбыт. Аан дойду саҥарыахтаах уонна Палестина дьонугар уонна эмсэҕэлээбит бары олохтоохторугар түргэнник эйэ олохтонорун, кырдьыгы уонна көҥүлү ирдиэхтээх», — диэн Грета суруйбута[121].

Израиль көмүскэнэр аармыйатын бэрэстэбиитэлэ экоактивистканы кириитикэлээбитэ уонна эппитэ: «Ким эмэ Гретаны кытта ханнык эмит сибээһи тутустаҕына, мин санаабар, терроризмы өйөөччү буолар»[122].

Израиль үөрэҕин министиэристибэтэ 2023 сыл алтынньытыгар Тунберг Палестинаны уонна Газа сиэктэрин (нууч.) (сах. өйөөбүтүн кэннэ, оскуола матырыйаалларыттан кини аатын соторго быһаарбыта[123].

2025 сыл олунньутугар Тунбергы Швецияҕа полицияҕа бас бэриммэтэх диэн буруйдаабыттара. Бу Стокгольмҥа баар Королевскай технологическай университетын таһыгар буолбут Палестинаны көмүскүүр миитиҥҥэ кыттыытын кэннитэн этэ. Миитиҥ кыттыылаахтара бырабыыталыстыбаттан ыытарга көҥүлү ылбатахтар[124].

2025 сыл бэс ыйын 1 күнүгэр Тунберг атын Палестинаны өйөөччү активистары кытта Madleen диэн ааттаах (бу судно «Көҥүл флотилията» диэн холбоһукка киирэр) хараабылынан Италия Сицилиятыттан Палестина анклавыгар оҕо аһын уонна сиэр туом маллара киирбит символическай гуманитарнай көмөнү тиэрдэ барбыттара[55]. Бэс ыйын 8 күнүгэр ЦАХАЛ «Грета Тунберг флотилиятын» Газа сиэктэрин кытылыгар чугаһаппат диэн дьаһалы ылбыта[125]. Бэс ыйын 9 күнүгэр түүн хараабылга Израиль саллааттара тахсыбыттара[126]. Кэлин Израиль МИД-э Madleen хараабыл Израиль кытылыгар барар, оттон пассажирдара дойдуларыгар төннүөхтэрэ диэбитэ[127]. Тунберг бэйэтэ Израиль былаастарын кинини уорбуттарын туһунан буруйдаабыта[128].

Бэс ыйын 10 күнүгэр Израиль МИД-э Тунбергы депортациялаабытын иһитиннэрбитэ, кыыс Францияҕа, онтон дойдутугар Швецияҕа көппүтэ[129]. Тунберг аахсыйаттан туох да туһа тахсыбатаҕа[12].

Бу аахсыйа кэнниттэн АХШ бэрэсидьиэнэ Трамп Гретаны «дьикти уонна кыыһырбыт киһи» диэн ааттаабыта уонна эмиэ Грета Тунбергка кыыһырыыны салайыыга куурустары ааһарыгар сүбэлээбитэ[55].

2025 сыл атырдьах ыйын саҥатыгар Тунберг Газа секторыгар гуманитарнай көмөнү тиэрдиини саҥаттан тэрийэр санаалааҕын туһунан биллэрбитэ[130]. Аахсыйаҕа кыттыбыт дьон бөлөҕө «Сумуда аан дойдутааҕы флотилията» диэн ааттаммыта. Балаҕан ыйын 1 күнүгэр хараабыллар Барселонаттан тахсыбыттара[131].

Маассабай култуураҕа

Грета Тунберг олоҕун туһунан кэпсиир «Грета уонна гиганттар» диэн кинигэ тахсыбыта. Америка худуоһунньуга Элизабет Пейтон 2019 сыллаахха Тунберг мэтириэтин уруһуйдаабыта[132]. Ону таһынан, кини Англия Бристоль куоратыгар фрескаҕа ойууламмыта. 2019 сыл ыам ыйыгар Тунберг Time сурунаал таһыгар тахсыбыта[103]. Манна кинини «холобур буолар киһи» уонна «кэлэр көлүөнэ лидердэриттэн биирдэстэрэ» диэн ааттаабыттара[133]. Бу сыл балаҕан ыйыгар Британия Vogue сурунаалын таһыгар тахсыбыта[134].

2019 сыл сааһыгар Vice сурунаал Швеция экоактивистарын уонна бырачыастарын туһунан Make The World Greta Again диэн ааттаах документальнай киинэни таһаарбыта[135][136]. 2020 сыллаахха Hulu хампаанньа Тунберг туһунан «Мин — Гретабын» диэн документальнай киинэни таһаарбыта[137][138]. 2020 сыл тохсунньу ыйын 29 күнүгэр Грета бэйэтин аатын, «Кэлэр кэм туһугар бээтинсэлэр» диэн бырачыас аатын уонна «Килиимэт туһугар оскуола забастовката» диэн этиини табаарнай знак быһыытынан регистрацияҕа сайабылыанньа биэрбитин биллэрбитэ. Кини этэринэн, кини табаарнай знактарга интэриэһэ суох, ол эрээри «маны оҥоруохха наада», тоҕо диэтэххэ кини аатын уонна хамсааһын аатын куруук сөбүлэҥэ суох коммерческай сыалларга туһаналлар[139][140]. Бу сыл олунньутугар Би-би-си Грета Тунберг уонна кини үлэтэ туһунан сериал таһаараары гыммытын биллэрбитэ[141]. Ыам ыйыгар Тунберг Америка Pearl Jam рок-бөлөҕүн видеоклибыгар көстүбүтэ[142]. 2021 сыл кулун тутарга Винчестер университетын сиригэр Грета Тунберг улахан статуята туруоруллубута.

Манипулятордар

2019 сыл кэнниттэн Тунберг бастаан Швеция экологтарын пиар-хампаанньатын булааһына буолара биллибитэ. Гретаҕа анаан документальнай киинэни устубут, интэриниэккэ кинини эрчимнээхтик сайыннарбыт уонна кини обраһынан элбэх харчыны оҥорбут киһинэн Тунбергтар дьиэ кэргэннэрин доҕоро, пиар-специалист Ингмар Ренцхог, «We Don’t Have Time» («Биһиэхэ бириэмэ суох») диэн эгоактивистар платформаларын олохтообут киһи этэ[6][12].

Тутулуга суох экспертэр Холбоһуктаах Нациялар Тэрилтэтин трибунатыттан «оҕо сааһы уорарга» буруйдаан туран, Грета Тунберг туох баарынан, ол иһигэр хабарҕа уу турбиналаах уонна композитнай куорпустаах, синтетическэй кевлартан оҥоһуллубут сэлэлээх яхта (бу яхтанан кинини Атлантика нөҥүө АХШ-ка уонна төннөрүгэр босхо тиэрдибиттэрэ), аан дойдуга саамай бөҕө матырыйаал — барыта «оҕо саас дьоллоох ыратын былдьаабыт» билим-техническэй сайдыыны тутуһааччылар айбыттара диэн өйдөөбөтөҕүн бэлиэтээбиттэрэ. Экспертэр Ренцхогу психолог-отклонениялаах кыыһы экологическай проблемаларга оонньоон, барыс оҥорорго туһанар диэн буруйдаабыттара[6][12].

Грета төрөппүттэрэ эмиэ Ренцхогу 15 саастаах кыыс аатын кинилэр сөбүлэҥнэрэ суох туттан, экология тэрилтэлэригэр киирэр дохуот уонус чааһын эрэ биэрэр хампаанньаҕа 1,5 мөлүйүөн сыыппара доллары инвестициялыырыгар көмөлөспүтүн иһин буруйдаабыттара. Svenska Dagbladet хаһыакка Грета аҕата Сванте Тунберг пиарщик кыыһы аан дойду таһымыгар сайыннарар туһунан сэрэппэтэҕин, ол иһин кини дьиэ кэргэнин билбэтинэн эргиэн сыалыгар туттубутуттан хомойбутун кэпсээбитэ[6][12].

Наҕараадалар

  • Грета Тунберг 2018 сыллаахха Time сурунаал талыытынан аан дойдуга саамай сабыдыаллаах 25 эдэр ыччат испииһэгэр киирбитэ[143].
  • Нобель Эйэҕэ бириэмийэтигэр 2019 уонна 2020 сылларга иккитэ туруоруллубута, ол эрээри Нобель лауреата буолбатаҕа[10][144][145].
  • 2019 сыл кулун тутарыгар Швецияҕа «сыл дьахтара» диэн ааттаммыта[146].
  • 2019 сылллаахха Норвегияҕа эбэтэр аан дойду таһымыгар айылҕа харыстабылыгар уһулуччулаах үлэлээх дьахталларга бэриллэр Рейчел Карсон бириэмийэтин ылбыта[147][148].
  • 2019 сыл кулун тутарыгар «Кыһыл көмүс камера» бириэмийэтин ылбыта. Тунберг бу бириэмийэни Кёльн уонна Ахен икки ардыларыгар баар Хамбах тыатын кэрдиитин утары бырачыастыыр активистарга анаабыта.
  • 2019 сыл муус устарыгар Fritt Ord пуондатын бириэмийэтин ылбыта. Ылбыт үбүн Норвегия Арктикаҕа ниэп көрдөөһүнүн тохтоторун туһунан бырачыастыыр активистарга бэлэхтээбитэ[149].
  • 2019 сыл муус устарыгар Time сурунаал Тунбергы аан дойду 100 саамай сабыдыаллаах дьон испииһэгэр киллэрбитэ[150].
  • 2019 сыл муус устарыгар Рим паапатын Франциск иккис энцикликатынан бэриллэр Laudato si’ бириэмийэтин ылбыта[151].
  • 2019 сыл ыам ыйыгар Монс университетын бочуоттаах дуокторын истиэпэнинэн наҕараадаламмыта[152][153].
  • 2019 сыл бэс ыйыгар Грета уонна «Кэлэр кэм туһугар бээтинсэлэр» хамсааһын Amnesty International тэрилтэ саамай үрдүк наҕараадатын — «Сүрэх-дьулуур посола» диэн ааты ылбыттара. Грета бу наҕараада климаты көмүскүүр забастовкаларга кыттыбыт бары дьоҥҥо тэҥҥэ ананар диэбитэ[154][155].
  • 2019 сыл от ыйыгар Францияҕа «Көҥүл бириэмийэтин» Нормандияҕа түһүү бэтэрээннэрин иннигэр ылбыта. Ылбыт үбүн «килиимэт кырдьыгын туһугар үлэлиир уонна планета соҕуруу өттүгэр экологическай уонна килиимэт ыксаллаах балаһыанньатыттан эмсэҕэлээбит дьоҥҥо көмөлөһөр» түөрт тэрилтэҕэ биэрэрин биллэрбитэ[156].
  • 2019 сыл балаҕан ыйыгар «Сөптөөх олох» бириэмийэтин ылбыта[157].
  • 2019 сыл алтынньыгар Би-би-си сыл 100 саамай сабыдыаллаах уонна арыйар дьахталларын испииһэгэр киирбитэ.
  • 2019 сыл алтынньыгар Кини аатынан билимҥэ саҥа көрүҥ хомурдуоһу — Nelloptodes gretae диэн ааттаабыттара[158][159].
  • 2019 сыл алтынньыгар Камерунтан сылдьар 14 саастаах Дивина Малумныын тэҥҥэ Аан дойдутааҕы оҕолор эйэҕэ бириэмийэтин ылбыта[160].
  • 2019 сыл алтынньыгар Хотугу сэбиэт бириэмийэтин ылыыттан аккаастаммыта, Хотугу Европа дойдулара атмосфераҕа тахсар гаастары аҕыйатыыга сөптөөх дьаһаллары ылымматтар диэн эппитэ[161][162][163].
  • 2019 сыл сэтинньитигэр Glamour сурунаал талыытынан «сыл дьахтара» диэн ааттаммыта[164].
  • 2019 сыл ахсынньытыгар Time сурунаал талыытынан «сыл киһитэ» диэн билиниллибитэ. Тунберг бу ааты XXI үйэҕэ төрөөбүт бастакы киһинэн уонна устуоруйаҕа саамай эдэр наҕараадаламмыт киһинэн буолбута[165][166].
  • 2019 сыл ахсынньытыгар Nature диэн билим сурунаал сыл устата билимҥэ саамай улахан сабыдыалы оҥорбут 10 киһи испииһэгэр киирбитэ[167].
  • 2019 сыл бүтүүтүгэр Forbes сурунаал аан дойду 100 саамай сабыдыаллаах дьахталларын испииһэгэр киирбитэ[9].
  • 2020 сыл олунньутугар Кини аатынан улитка саҥа көрүҥүн — Craspedotropis gretathunbergae диэн ааттаабыттара[168][169].
  • 2020 сыл муус устарыгар Human Act Award бириэмийэтин ылбыта, ылыбыт үбүн коронавируһу утары охсуһууга көмө быһыытынан ЮНИСЕФ-ка бэлэхтээбитэ[170].
  • 2020 сыл бэс ыйыгар Кини аатынан саҥа көрүҥ ооҕуй оҕустары — Thunberga greta диэн ааттаабыттара[171].
  • 2020 сыл от ыйыгар Португалия Гюльбенкян пуондатыттан гуманизм уонна «килиимэт уларыйыытын утары охсуһууга эдэр көлүөнэни түмүү» иһин бириэмийэни ылбыта, ылбыт үбүн аан дойду экологиятын туһугар охсуһар тэрилтэлэргэ биэрэргэ быһаарбыта[172].
  • 2021 сыл тохсунньутугар Кини аатынан Саҥа Зеландияҕа Opacuincola gretathunbergae (Verhaege & Haase, 2021) диэн Tateidae кэргэн улиткалар саҥа көрүҥүн ааттаабыттара[173].
  • 2021 сыл тохсунньу 12 күнүгэр Швеция Почтата дойду бырабыыталыстыбата айылҕаны харыстааһыҥҥа ситиһиилэригэр анаммыт 16 почта мааркатын сериятын таһаарбыта. Мааркалартан биирэ Грета Тунбергка анаммыта, кини Швеция ураты айылҕатын кэлэр көлүөнэлэргэ харыстааһыҥҥа үтүөлэрин иһин. Мааркаҕа кыыс араҕас ардахтан хаххалыыр таҥастаах хайа чыпчаалыгар турар уонна хараҥаччылар көтөллөрүн көрөр. Худуоһунньугунан Хеннинг Трольбек буолбута[174].
  • 2022 сыл тохсунньутугар кини аатынан Орто Америкаҕа баар Craugastoridae кэргэн баҕалар көрүҥүн — Pristimantis gretathunbergae (Mebert et al., 2022) диэн ааттаабыттара[175].

Библиография

  • Малена Эрнман, Сванте Тунберг, Грета Тунберг, Беата Тунберг. Scener ur hjärtat : [швед.]. — Стокгольм : Bokförlaget Polaris, 2018. — «Сцены из сердца». Малена Эрнман кэргэнин уонна икки кыыһын туһунан биографическай кинигэ. Бастаан швед тылынан бэчээттэммитэ, онтон атын тылларга тылбаастаммыта. — ISBN 9789177951339.
  • Грета Тунберг. No One Is Too Small to Make a Difference : [англ.]. — Лондон : Penguin Books, 2019. — Грета Тунберг этиилэрин хомуурунньуга. — ISBN 9780141991740.

Быһаарыылар

  1. ↑ Lobbe A. À 15 ans, elle remet les dirigeants mondiaux à leur place! (фр.) — 2018.
  2. ↑ Greta Thunberg // Den Store Danske Encyklopædi (дат.) — 1994.
  3. ↑ Тунберг, Грета // Энциклопедия ТАСС
  4. ↑ 1 2 Отец Греты Тунберг признался, что стал веганом для того, чтобы спасти свою дочь - ТАСС (рус.)
  5. ↑ Мать Греты Тунберг рассказала о проблемном детстве дочери // РИА Новости
  6. ↑ 1 2 3 4 5 Анна Виноградова. Обвинения жертвы: кто на самом деле украл детство Греты Тунберг. Гениальный пиарщик: как прославилась Грета Тунберг. gazeta.ru (25 сентября 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025.
  7. ↑ Nordstrom, Louise The Swedish teen holding world leaders accountable for climate change (англ.). France 24 (25 Тохсунньу 2019). Сигэнии күнэ: 2 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 2 Балаҕан ыйын 2019 года.
  8. ↑ 1 2 Watts, Jonathan The Greta Thunberg effect: at last, MPs focus on climate change (англ.). The Guardian (23 Муус устар 2019). Сигэнии күнэ: 2 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 28 Атырдьах ыйын 2019 года.
  9. ↑ 1 2 World's Most Powerful Women (англ.). Forbes. Сигэнии күнэ: 2 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 20 Балаҕан ыйын 2017 года.
  10. ↑ 1 2 Vagianos, Alanna 16-Year-Old Climate Activist Greta Thunberg Nominated For Nobel Peace Prize (англ.). HuffPost (14 Кулун тутар 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 28 Кулун тутар 2019 года.
  11. ↑ Solsvik, Terje Climate activist Thunberg heads growing field of Nobel Peace Prize candidates. Reuters (26 Олунньу 2020). Сигэнии күнэ: 2 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 24 Кулун тутар 2020 года.
  12. ↑ 1 2 3 4 5 6 Вести недели, . Живой уголок. Хронометраж сюжета 1.19.50—1.23.30. ВГТРК (8 июня 2025). Сигэнии күнэ: 2 Балаҕан ыйын 2025.
  13. ↑ 1 2 Влиятельная и «зелёная»: почему всех так взбудоражила речь экоактивистки Греты Тунберг в ООН. Esquire (24 Балаҕан ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 19 Ахсынньы 2019 года.
  14. ↑ 1 2 Alexandre, Laurent Laurent Alexandre: «Greta Thunberg est instrumentalisée par des militants extrémistes» (фр.). Le Figaro (19 Кулун тутар 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 25 Балаҕан ыйын 2019 года.
  15. ↑ Lobbe, Anne-Marie À 15 ans, elle remet les dirigeants mondiaux à leur place! (фр.). Sympatico (13 Ахсынньы 2018). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 18 Кулун тутар 2019 года.
  16. ↑ 1 2 3 School Strike for Climate: Meet 15-Year-Old Activist Greta Thunberg, Who Inspired a Global Movement (англ.). Democracy Now (11 Ахсынньы 2018). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 17 От ыйын 2019 года.
  17. ↑ Santiago, Ellyn Greta Thunberg: 5 Fast Facts You Need to Know (англ.). Heavy.com (14 Ахсынньы 2018). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 7 Олунньу 2019 года.
  18. ↑ 1 2 3 Шведченко, Саша «Я хочу, чтобы вы запаниковали». Как Грета Тунберг прогуляла школу и стала главным экоактивистом мира. mel.fm. Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 18 Балаҕан ыйын 2020 года.
  19. ↑ Montford, Andrew What’s behind climate change activist Greta Thunberg’s remarkable rise to fame? (англ.). blogs.spectator.co.uk (13 Олунньу 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 14 От ыйын 2019 года.
  20. ↑ Hook, Leslie Greta Thunberg: ‘All my life I’ve been the invisible girl’ (англ.). Financial Times (22 Олунньу 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 23 От ыйын 2019 года.
  21. ↑ Crouch, David The Swedish 15-year-old who's cutting class to fight the climate crisis (англ.). The Guardian (1 Балаҕан ыйын 2018). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 4 Тохсунньу 2019 года.
  22. ↑ Climate crusading schoolgirl Greta Thunberg pleads next generation's case (англ.). The Straits Times (5 Ахсынньы 2018). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 6 Ахсынньы 2018 года.
  23. ↑ Watts, Jonathan Greta Thunberg, schoolgirl climate change warrior: 'Some people can let things go. I can't' (англ.). The Guardian (11 Кулун тутар 2019). — «Her parents were the guinea pigs. She discovered she had remarkable powers of persuasion, and her mother gave up flying, which had a severe impact on her career. Her father became a vegetarian.» Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 11 Кулун тутар 2019 года.
  24. ↑ Chiorando, Maria Environmentalist Greta Thunberg Made Her Parents Feel Guilty For Eating Meat And Dairy (англ.). plantbasednews.org (29 Муус устар 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 27 Балаҕан ыйын 2019 года.
  25. ↑ 1 2 Crouch, David The Swedish 15-year-old who's cutting class to fight the climate crisis (англ.). The Guardian (1 Балаҕан ыйын 2018). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 4 Тохсунньу 2019 года.
  26. ↑ Lambeck, Petra 'Scenes From the Heart': Backstory of 16-Year-Old Climate Activist Greta Thunberg (англ.). The Wire (6 Ыам ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 1 От ыйын 2019 года.
  27. ↑ Lindeque, Brent Greta Thunberg: School strike for climate and to save the world! (англ.). Good Things Guy (5 Ыам ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 11 Бэс ыйын 2020 года.
  28. ↑ Lennox, Stacey #2 Who Is Greta Thunberg And Why You And Dianne Feinstein Should Care (англ.). The Resurgent (23 Олунньу 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 27 От ыйын 2019 года.
  29. ↑ Gessen, Masha The Fifteen-Year-Old Climate Activist Who Is Demanding a New Kind of Politics (англ.). The New Yorker (2 Алтынньы 2018). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 5 Тохсунньу 2019 года.
  30. ↑ Time Person Of The Year Is Greta Thunberg (англ.). Tech Warrant (12 Ахсынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 15 Ахсынньы 2019 года.
  31. ↑ 1 2 3 Tait, Amelia Greta Thunberg: How one teenager became the voice of the planet. Wired (6 Бэс ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 23 Атырдьах ыйын 2019 года.
  32. ↑ 1 2 Виноградова, Анна Обвинения жертвы: кто на самом деле украл детство Греты Тунберг. Газета.Ru (25 Балаҕан ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 26 Балаҕан ыйын 2019 года.
  33. ↑ Start-up used teen climate activist to raise millions: Swedish paper (англ.). The Local (9 Олунньу 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 27 От ыйын 2019 года.
  34. ↑ Carrington, Damian 'Our leaders are like children', school strike founder tells climate summit (англ.). The Guardian (4 Ахсынньы 2018). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 2 Тохсунньу 2019 года.
  35. ↑ Greta Thunberg: Are We Running Out Of Time To Save Our Planet? (англ.). NPR.org. Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 31 Тохсунньу 2020 года.
  36. ↑ Teen tells climate negotiators they aren't mature enough (англ.). CNN (17 Ахсынньы 2018). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 2 Ахсынньы 2019 года.
  37. ↑ Baschuk, Bryce Trump to attend Davos as impeachment and Iran concerns loom (англ.). aljazeera.com (14 Тохсунньу 2020). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 31 Тохсунньу 2020 года.
  38. ↑ Roth, Clare Swedish student leader wins EU pledge to spend billions on climate. Reuters (21 Олунньу 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 26 Бэс ыйын 2019 года.
  39. ↑ Greta Thunberg joins German students for climate protest in Berlin (англ.). Clean Energy Wire (29 Кулун тутар 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 5 От ыйын 2019 года.
  40. ↑ Gilliver, Liam Greta Thunberg Calls Out Celebrities To Face Climate Crisis In Powerful Speech (англ.). www.plantbasednews.org (4 Муус устар 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 5 От ыйын 2019 года.
  41. ↑ Watts, Jonathan Greta Thunberg, schoolgirl climate change warrior: 'Some people can let things go. I can't' (англ.). The Guardian (11 Кулун тутар 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 11 Кулун тутар 2019 года.
  42. ↑ Bershidsky, Leonid Bloomberg - Greta Thunberg’s Other Lesson Is About School (англ.). Bloomberg (18 Бэс ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 12 Олунньу 2020 года.
  43. ↑ Rankin, Jennifer Forget Brexit and focus on climate change, Greta Thunberg tells EU (англ.). The Guardian (16 Муус устар 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 23 Муус устар 2019 года.
  44. ↑ die Alcolea, Rosa Pope Thanks and Encourages Greta Thunberg in Her Commitment to Defend the Environment (англ.). zenit.org (17 Муус устар 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 31 Тохсунньу 2020 года.
  45. ↑ Bairstow, Jonny Greta Thunberg and Arnie team up to terminate climate change (англ.). Energy Live News (29 Ыам ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 5 От ыйын 2019 года.
  46. ↑ Haynes, Suyin Climate Activist Greta Thunberg to Set Sail for the Americas (англ.). Time (29 От ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 4 Алтынньы 2019 года.
  47. ↑ Greta Thunberg's yacht due in New York on Tuesday (англ.). France 24 (26 Атырдьах ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 26 Балаҕан ыйын 2019 года.
  48. ↑ Тунберг призывает Конгресс США: «Послушайте ученых». bnn-news.ru (19 Балаҕан ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 12 От ыйын 2020 года.
  49. ↑ Thunberg, Greta Voices Leading the Next Generation on the Global Climate Crisis (англ.). United States House of Representatives (18 Балаҕан ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 20 Балаҕан ыйын 2019 года.
  50. ↑ Watts, Jonathan Greta Thunberg sets sail for New York on zero-carbon yacht (англ.). The Guardian (14 Атырдьах ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 1 Балаҕан ыйын 2019 года.
  51. ↑ Picheta, Rob Greta Thunberg reaches New York after 15-day yacht journey (англ.) (29 Атырдьах ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 28 Атырдьах ыйын 2019 года.
  52. ↑ (23 September 2019). 16 children, including Greta Thunberg, file landmark complaint to the United Nations Committee on the Rights of the Child. Пресс-релиз. Архивировано из первоисточника 25 Балаҕан ыйын 2019.
  53. ↑ Countries violate rights over climate change, argue youth activists in landmark UN complaint (англ.). UN News (24 Балаҕан ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 25 Балаҕан ыйын 2019 года.
  54. ↑ Transcript: Greta Thunberg's Speech at the U.N. Climate Action Summit (англ.). NPR.org (23 Балаҕан ыйын 2019). Архивировано 3 Алтынньы 2019 года.
  55. ↑ 1 2 3 Трамп назвал Грету Тунберг «странной сердитой личностью» и дал ей совет. РБК (10 июня 2025). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025.
  56. ↑ Greta Thunberg "incredibly honoured" to receive key to city of Montreal (англ.). dailyhive.com (28 Балаҕан ыйын 2019). Архивировано 29 Балаҕан ыйын 2019 года.
  57. ↑ Свыше 10 тыс. человек посетили акцию Греты Тунберг в Ванкувере. iz.ru (26 Алтынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 16 От ыйын 2020 года.
  58. ↑ How big was the global climate strike? 4 million people, activists estimate. (англ.). Vox (22 Балаҕан ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 21 Балаҕан ыйын 2019 года.
  59. ↑ Laframboise, Kalina 'We will not be bystanders': Greta Thunberg tells hundreds of thousands at Montreal climate march (англ.). Global News (27 Балаҕан ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 30 Балаҕан ыйын 2019 года.
  60. ↑ Greta Thunberg took a Tesla to Iowa. Here's what she had to say. (англ.). Iowa City Press-Citizen (26 Сэтинньи 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 11 Бэс ыйын 2020 года.
  61. ↑ Georgiou, Aristos Greta Thunberg says Friday climate strike will go on for "as long as it takes" to stir world leaders into action (англ.). Newsweek (12 Алтынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 6 Сэтинньи 2019 года.
  62. ↑ Sengupta, Somini Greta Thunberg Sets Sail, Again, After Climate Talks Relocate (англ.). The New York Times (12 Сэтинньи 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 14 Сэтинньи 2019 года.
  63. ↑ Australian sailing couple and their son come to Greta Thunberg's rescue (англ.). ABC News (13 Сэтинньи 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 14 Сэтинньи 2019 года.
  64. ↑ Holden, Emily Greta Thunberg leaves US with simple climate crisis message: vote (англ.). The Guardian (12 Сэтинньи 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 14 Сэтинньи 2019 года.
  65. ↑ Greta Thunberg to sail into Lisbon on Tuesday (англ.). The Portugal News (2 Ахсынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 2 Ахсынньы 2019 года.
  66. ↑ Corkery, Claire Greta Thunberg to arrive in Madrid in time for climate summit (англ.). thenational.ae (3 Ахсынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 3 Ахсынньы 2019 года.
  67. ↑ Harvey, Fiona Greta Thunberg says school strikes have achieved nothing. The Guardian (6 Ахсынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 7 Ахсынньы 2019 года.
  68. ↑ Kaminski, Isabella 'We have achieved nothing': Greta Thunberg urges 'concrete action' during Madrid climate conference. The Independent (7 Ахсынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 7 Ахсынньы 2019 года.
  69. ↑ Osborne, Samuel Greta Thunberg to interview David Attenborough in special 'Today' show edition (англ.). The Independent (28 Ахсынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 29 Ахсынньы 2019 года.
  70. ↑ Bau Australien: Greta Thunberg fordert Siemens zur Aufgabe von Kohle-Projekt auf (нем.). Frankfurter Allgemeine Zeitung. Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 12 Кулун тутар 2021 года.
  71. ↑ Readfearn, Graham Adani coalmine: Siemens CEO has 'empathy' for environment but refuses to quit contract (англ.). The Guardian (13 Тохсунньу 2020). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 13 Тохсунньу 2020 года.
  72. ↑ Sengupta, Somini Greta Thunberg's Message at Davos Forum: 'Our House Is Still on Fire' (англ.). The New York Times (21 Тохсунньу 2020). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 21 Тохсунньу 2020 года.
  73. ↑ Elliott, Larry Greta Thunberg tells leaders at Davos to heed global heating science (англ.). The Guardian (21 Тохсунньу 2020). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 21 Тохсунньу 2020 года.
  74. ↑ Thunberg at TIME Panel: 'Pretty Much Nothing Has Been Done' on Climate (англ.). Time. Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 21 Тохсунньу 2020 года.
  75. ↑ Greta Thunberg to MEPs: “we will not allow you to surrender our future” (англ.). European Parliament (4 Кулун тутар 2020). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 5 Кулун тутар 2020 года.
  76. ↑ Lawal, Shola Coronavirus Halts Street Protests, but Climate Activists Have a Plan (англ.). The New York Times (19 Кулун тутар 2020). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 20 Атырдьах ыйын 2020 года.
  77. ↑ Новая Зеландия объявила чрезвычайную ситуацию из-за изменения климата. Интерфакс (2 Ахсынньы 2020). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 16 Муус устар 2021 года.
  78. ↑ 'Nothing unique': Greta Thunberg hits out at NZ over climate emergency (англ.). Newstalk ZB (14 Ахсынньы 2020). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 14 Ахсынньы 2020 года.
  79. ↑ Eloise Gibson. Ardern and Thunberg in spat over climate emergency declaration (англ.). smh.com.au (14 Ахсынньы 2020). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 14 Ахсынньы 2020 года.
  80. ↑ Грета Тунберг провела пикет у российского посольства в Швеции (рус.). Forbes.ru. Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 12 Ыам ыйын 2022 года.
  81. ↑ Oroschakoff, Kalina Climate icon Greta Thunberg finds that political change is 'complicated'. Politico (16 Муус устар 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 6 Атырдьах ыйын 2019 года.
  82. ↑ Thunberg, Greta You Are Stealing Our Future: Greta Thunberg, 15, Condemns the World's Inaction on Climate Change (англ.). Democracy Now! (13 Ахсынньы 2018). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 4 Тохсунньу 2019 года.
  83. ↑ Hertsgaard, Mark The Climate Kids Are Coming (англ.). The Nation (28 Тохсунньу 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 15 Олунньу 2019 года.
  84. ↑ Germanos, Andrea 'This Is Our Darkest Hour': With Declaration of Rebellion, New Group Vows Mass Civil Disobedience to Save Planet (англ.). Common Dreams (31 Алтынньы 2018). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 18 Сэтинньи 2018 года.
  85. ↑ Thunberg, Greta 'You did not act in time': Greta Thunberg's full speech to MPs (англ.). The Guardian (23 Муус устар 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 31 Атырдьах ыйын 2019 года.
  86. ↑ Too much of a Greta thing? Activist urges focus on others (англ.). Associated Press (9 Ахсынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 9 Олунньу 2020 года.
  87. ↑ 1 2 Thunberg, Greta 'Our house is on fire': Greta Thunberg, 16, urges leaders to act on climate (англ.). The Guardian (25 Тохсунньу 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 25 От ыйын 2019 года.
  88. ↑ Caldwell, Christopher Opinion | The Problem With Greta Thunberg's Climate Activism (англ.). NYTimes (2 Атырдьах ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 19 Атырдьах ыйын 2019 года.
  89. ↑ Carmichael, Lachlan Climate activist Thunberg urges EU to double carbon reduction targets (англ.). Yahoo! News (22 Олунньу 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 21 Олунньу 2019 года.
  90. ↑ Rankin, Jennifer Greta Thunberg tells EU: your climate targets need doubling (англ.). The Guardian (21 Олунньу 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 1 Балаҕан ыйын 2019 года.
  91. ↑ School climate strike children's brave stand has our support (англ.). The Guardian (13 Олунньу 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 25 Атырдьах ыйын 2019 года.
  92. ↑ Guterres, António The climate strikers should inspire us all to act at the next UN summit (англ.). The Guardian (15 Кулун тутар 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 18 Кулун тутар 2019 года.
  93. ↑ We Don’t Have Time. Речь Греты Тунберг Генеральному секретарю ООН Антониу Гутерреш (англ.). Medium (21 Ахсынньы 2018). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 9 От ыйын 2020 года.
  94. ↑ Забродина, Екатерина Грета и Терминатор: Участники конференции ООН в Катовице пытаются договориться о климатических правилах. Российская газета (4 Ахсынньы 2018). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 13 Олунньу 2019 года.
  95. ↑ Bonn, Tess Climate change activist: Thunberg 'being the face of this issue terrifies so many people' (англ.). The Hill (24 Балаҕан ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 15 Муус устар 2020 года.
  96. ↑ Merkel says Greta Thunberg 'drove us' to move on climate change (англ.). France 24 (19 От ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 28 Тохсунньу 2020 года.
  97. ↑ Crowe, David Morrison warns against 'needless anxiety' after Thunberg climate speech (англ.). The Sydney Morning Herald (25 Балаҕан ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 31 Алтынньы 2019 года.
  98. ↑ Moody, Oliver World's leaders turn on Greta Thunberg after legal move over carbon emissions (англ.). The Times (26 Балаҕан ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 31 Алтынньы 2019 года.
  99. ↑ Climate campaigners 'greatest threat' to oil sector: OPEC. Agence France-Presse (2 От ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 4 От ыйын 2019 года.
  100. ↑ Snuggs, Tania Putin: I'm not excited by 'poorly informed' Greta Thunberg (англ.). Sky News (3 Алтынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 4 Алтынньы 2019 года.
  101. ↑ Путин раскритиковал выступление Греты Тунберг в ООН. Lenta.ru (2 Алтынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 14 Бэс ыйын 2020 года.
  102. ↑ Leskin, Paige Teenage activist Greta Thunberg changes her Twitter bio to clap back at Trump's tweet calling her Person of the Year honor 'ridiculous' (англ.). Buisness Insider (12 Ахсынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 13 От ыйын 2020 года.
  103. ↑ 1 2 Haynes, Suyin 'Now I Am Speaking to the Whole World.' How Teen Climate Activist Greta Thunberg Got Everyone to Listen (англ.). Time (16 Ыам ыйын 2019). Архивировано 22 От ыйын 2019 года.
  104. ↑ Грета Тунберг: борец за будущее планеты или марионетка в чужих руках? ВЦИОМ (16 Алтынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 17 Алтынньы 2019 года.
  105. ↑ Sandler Clarke, Joe The Climate Change Deniers Trying to Discredit Greta Thunberg. Vice (7 Олунньу 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 28 Кулун тутар 2019 года.
  106. ↑ Chakrabortty, Aditya The hounding of Greta Thunberg is proof that the right has run out of ideas (англ.). The Guardian (1 Ыам ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 21 От ыйын 2019 года.
  107. ↑ Hakala, Heidi Svartmålandet av Greta Thunberg: "Kritikerna skjuter budbäraren" (фин.). Hufvudstadsbladet (25 Муус устар 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 25 Муус устар 2019 года.
  108. ↑ TNN / Updated: Feb 4, 2021, 20:53 Ist. Greta Thunberg farmers tool kit: Greta Thunberg tweets, deletes and then updates farm protest 'toolkit' | India News - Times of India (англ.). The Times of India. Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 28 Муус устар 2021 года.
  109. ↑ Грете Тунберг присвоили звание почетного доктора теологии. https://ren.tv. Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025.
  110. ↑ Roth, Clare Swedish student leader wins EU pledge to spend billions on climate (англ.). Reuters (21 Олунньу 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 25 Бэс ыйын 2019 года.
  111. ↑ Huggler, Justin The Greta effect? Climate takes centre stage in European elections (англ.). The Daily Telegraph (19 Ыам ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 27 Ыам ыйын 2019 года.
  112. ↑ Henley, Jon Five things we have learned from election results across Europe (англ.). The Guardian (27 Ыам ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 13 От ыйын 2019 года.
  113. ↑ Todd, Matthew Extinction Rebellion's tactics are working. It has pierced the bubble of denial (англ.). The Guardian (10 Бэс ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 23 От ыйын 2019 года.
  114. ↑ Ferguson, Donna 'Greta effect' leads to boom in children's environmental books (англ.). The Guardian (11 Атырдьах ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 20 Атырдьах ыйын 2019 года.
  115. ↑ How Greta Thunberg and 'flygskam' are forcing aviation industry to act on climate change (англ.). thelocal.se (9 Бэс ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 24 От ыйын 2019 года.
  116. ↑ Henley, Jon #stayontheground: Swedes turn to trains amid climate 'flight shame' (англ.). The Guardian (4 Бэс ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 21 От ыйын 2019 года.
  117. ↑ Orange, Richard Greta Thunberg's train journey through Europe highlights no-fly movement (англ.). The Guardian (26 Муус устар 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 4 От ыйын 2019 года.
  118. ↑ Ferguson, John Sweden's Flight Shame Is Having A Turbulent Effect On P... (англ.). 10daily.com.au (13 Тохсунньу 2020). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 13 Тохсунньу 2020 года.
  119. ↑ Henley, Jon #stayontheground: Swedes turn to trains amid climate 'flight shame' (англ.). The Guardian (4 Бэс ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 21 От ыйын 2019 года.
  120. ↑ Активистка Грета Тунберг поддержала Палестину в конфликте с Израилем. Аргументы и Факты (20 Алтынньы 2023). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025.
  121. ↑ Грета Тунберг поддержала палестинцев и сектор Газа. УРА.ру (20 Алтынньы 2023). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025.
  122. ↑ Армия Израиля раскритиковала Грету Тунберг за поддержку Палестины. РИА (20 Алтынньы 2023). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025.
  123. ↑ Израиль удалит из школьной программы упоминания о Грете Тунберг. ТАСС (23 Алтынньы 2023). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025.
  124. ↑ Грету Тунберг в Швеции обвиняют в неповиновении полиции, TACC. Сигэнии күнэ: 4 Олунньу 2025.
  125. ↑ Израиль пообещал перехватить «флотилию Греты Тунберг» с грузом для Газы, РБК (8 Бэс ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 8 Бэс ыйын 2025.
  126. ↑ Появились кадры с перехваченного военными Израиля судна с Гретой Тунберг - Российская газета, Российская газета (9 Бэс ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 9 Бэс ыйын 2025.
  127. ↑ МИД Израиля: судно "Мадлин" следует к берегу, пассажиры вернутся в свои страны, TACC (9 Бэс ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 9 Бэс ыйын 2025.
  128. ↑ Грета Тунберг обвинила власти Израиля в своем похищении, BFM.ru (9 Бэс ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 9 Бэс ыйын 2025.
  129. ↑ Активистка Грета Тунберг депортирована из Израиля, AiF (10 Бэс ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 10 Бэс ыйын 2025.
  130. ↑ Тунберг заявила о новой попытке прорвать блокаду сектора Газа. https://ria.ru. РИА Новости (11 Атырдьах ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 2 Балаҕан ыйын 2025.
  131. ↑ Флотилия Тунберг возобновила путь к сектору Газа, сообщили СМИ. https://ria.ru. РИА Новости (1 Балаҕан ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 2 Балаҕан ыйын 2025.
  132. ↑ Grozdanic, Sanja 5 popular artistic depictions of Greta Thunberg (англ.). sleek-mag.com (16 Ахсынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 30 Кулун тутар 2020 года.
  133. ↑ Gilliver, Liam Greta Thunberg on the Cover of TIME: 'Now I Am Speaking to the Whole World' (англ.). Plant Based News (16 Ыам ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 30 Бэс ыйын 2019 года.
  134. ↑ Meghan Markle puts Sinéad Burke on the cover of Vogue's September issue (англ.). The Irish Times (29 От ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 29 От ыйын 2019 года.
  135. ↑ Hill, Katie Make the world Greta again (англ.). MyGreenPod (27 Ыам ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 11 Бэс ыйын 2020 года.
  136. ↑ Make The World Greta Again (англ.). Vice. Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 24 От ыйын 2019 года.
  137. ↑ Voytko, Lisette Greta Thunberg Documentary Set For Hulu Premiere In 2020 (англ.). Forbes (16 Ахсынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 18 Ахсынньы 2019 года.
  138. ↑ Shaffer, Claire Greta Thunberg Documentary Coming to Hulu in 2020 (англ.). Rolling Stone (16 Ахсынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 17 Ахсынньы 2019 года.
  139. ↑ Climate change activist Greta Thunberg applies to trademark her name (англ.). NBC News (9 Тохсунньу 2020). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 30 Тохсунньу 2020 года.
  140. ↑ Greta Thunberg seeks trademarks to prevent commercial misuse (англ.). AP News (29 Тохсунньу 2020). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 1 Олунньу 2020 года.
  141. ↑ Harper, Jennifer Greta Thunberg lands her own TV show (англ.). The Washington Times (11 Олунньу 2020). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 12 Олунньу 2020 года.
  142. ↑ Dinges, Gary Pearl Jam, Greta Thunberg paint grim picture of environment's future in 'Retrograde' video (англ.). USA Today (14 Ыам ыйын 2020). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 30 Ыам ыйын 2020 года.
  143. ↑ TIME's 25 Most Influential Teens of 2018 (англ.). Time (7 Ахсынньы 2018). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 8 Ахсынньы 2018 года.
  144. ↑ hermesauto Nobel Peace Prize nomination for student climate campaigner Greta Thunberg (англ.). The Straits Times (15 Кулун тутар 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 23 Ахсынньы 2019 года.
  145. ↑ Moore, Mark Greta Thunberg nominated for Nobel Peace Prize (англ.). New York Post (3 Олунньу 2020). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 3 Олунньу 2020 года.
  146. ↑ Årets Svenska Kvinna 2019 (швед.). ask.swea.org. Swedish Women's Educational Association (30 Кулун тутар 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 26 Балаҕан ыйын 2019 года.
  147. ↑ Torgersen, Hilde Greta Thunberg is honored with an environmental award (англ.). NRK News Agency (22 Кулун тутар 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 12 Кулун тутар 2021 года.
  148. ↑ Rachel Carson prisen (англ.). rachelcarsonprisen.no. Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 20 Муус устар 2019 года.
  149. ↑ Swedish Climate Activist Will Use Prize Money from Norway to Sue Norway (англ.). The Nordic Page (24 Муус устар 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 19 Бэс ыйын 2019 года.
  150. ↑ Time 100 (англ.). Time. Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 22 Бэс ыйын 2020 года.
  151. ↑ Greta Thunberg Winner of the Laudato Si' Prize 2019! (англ.). Fundacion Milarepa Chile (19 Муус устар 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 20 Муус устар 2019 года.
  152. ↑ Schneider, Oscar Belgian university will honour young climate-activist Greta Thunberg (англ.). The Belgian Times (16 Ыам ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 25 Атырдьах ыйын 2019 года.
  153. ↑ Saintghislain, Valery La rentrée académique de l'UMONS du 10/10/2019 placée sous le signe du développement durable et des 10 ans de la fusion (англ.) (2 Балаҕан ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 13 Алтынньы 2019 года.
  154. ↑ Climate activists Greta Thunberg and the Fridays for Future movement honoured with top Amnesty International award (англ.). www.amnesty.org (7 Бэс ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 7 Бэс ыйын 2019 года.
  155. ↑ Greta Thunberg and Fridays for Future receive Amnesty International's top honour (англ.). amnesty.org (16 Балаҕан ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 25 Балаҕан ыйын 2019 года.
  156. ↑ Climat: Greta Thunberg lauréate du Prix Liberté en Normandie (фр.). Le Figaro (21 От ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 21 От ыйын 2019 года.
  157. ↑ Ahlander, Johan Climate activist Greta Thunberg wins 'alternative Nobel Prize' (англ.). Reuters (25 Балаҕан ыйын 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 25 Балаҕан ыйын 2019 года.
  158. ↑ Darby, Michael. Studies of Ptiliidae (Coleoptera) in the Spirit Collection of the Natural History Museum, London, 6: New species and records collected by W.C. Block in Kenya and Uganda, 1964–1965(ааҥл.) // Entomologist’s Monthly Magazine : Журнал. — Лондон: Pemberley Books (Publishing), 2019. — Vol. 155, no. 4. — P. 239—257. — ISSN 1175-5326. — DOI:10.31184/M00138908.1554.3999.
  159. ↑ Snuggs, Tania New beetle named after climate activist Greta Thunberg (англ.). Sky News (25 Алтынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 25 Алтынньы 2019 года.
  160. ↑ (4 October 2019). Desmond Tutu Announces the Winners of the International Children's Peace Prize 2019: Greta Thunberg (16) From Sweden and Divina Maloum (14) From Cameroon. Пресс-релиз. Архивировано из первоисточника 7 Алтынньы 2019.
  161. ↑ Greta Thunberg declined a climate award because the world needs more action, fewer awards (англ.). CNN (29 Алтынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 30 Алтынньы 2019 года.
  162. ↑ 'The climate doesn't need awards': Greta Thunberg declines environmental prize (англ.). The Guardian (29 Алтынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 30 Алтынньы 2019 года.
  163. ↑ Азарова, Мария Грета Тунберг отказалась от экологической премии и 500 тысяч шведских крон. naked-science.ru (30 Алтынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 10 Сэтинньи 2019 года.
  164. ↑ Glamour Women of the Year Awards 2019: The Best Moments (англ.). Glamour Magazine (12 Сэтинньи 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 1 Кулун тутар 2020 года.
  165. ↑ Greta Thunberg is Time's 2019 Person of the Year (англ.). nbcnews.com (11 Ахсынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 11 Ахсынньы 2019 года.
  166. ↑ Knowles, Hannah Time 2019 Person of the Year is Greta Thunberg (англ.). The Washington Post (11 Ахсынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 11 Ахсынньы 2019 года.
  167. ↑ Салькова, Алла Эбола, Грета, мозг свиней: Nature назвал людей года в науке. Газета.ру (20 Ахсынньы 2019). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 13 От ыйын 2020 года.
  168. ↑ New Snail Species Named After Climate Activist Greta Thunberg (англ.). The Weather Channel (21 Олунньу 2020). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано из оригинала 6 Кулун тутар 2020 года.
  169. ↑ В честь Греты Тунберг назвали новый вид улиток. ТАСС (21 Олунньу 2020). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 12 От ыйын 2020 года.
  170. ↑ Грета Тунберг пожертвовала сто тысяч долларов на борьбу с коронавирусом. РИА Новости (30 Муус устар 2020). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 11 От ыйын 2020 года.
  171. ↑ New spider species named after Greta (англ.). France 24 (12 Бэс ыйын 2020). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 12 Бэс ыйын 2020 года.
  172. ↑ «Это больше денег, чем я могу себе представить»: Грета Тунберг решила передать премию в миллион евро организациям по борьбе с изменениями климата. Esquire (21 От ыйын 2020). Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025. Архивировано 21 От ыйын 2020 года.
  173. ↑ (18 January 2021) «All-inclusive descriptions of new freshwater snail taxa of the hyperdiverse family Tateidae (Gastropoda, Caenogastropoda) from the South Island of New Zealand». European Journal of Taxonomy (731): 71–96. DOI:10.5852/ejt.2021.731.1205.
  174. ↑ Greta Thunberg features on Swedish postage stamp, The Guardian (13 Тохсунньу 2021). Архыыптаммыт 2021, Тохсунньу 16 күнүгэр. Сигэнии күнэ: 3 Балаҕан ыйын 2025.
  175. ↑ Mebert K., González-Pinzón M., Miranda M., Griffith E., Vesely M., Schmid P.L., Batista A. A new rainfrog of the genus Pristimantis (Anura, Brachycephaloidea) from central and eastern Panama(ааҥл.) // ZooKeys : журнал. — Pensoft Publishers, 2021. — Vol. 1081. — P. 1—34. — DOI:10.3897/zookeys.1081.63009.

Сигэлэр

Эбии бу тиэмэҕэ

Категориялар