Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Николаев Анатолий Павлович

УРУБИИКИ иһигэр маннык араспаанньалаах дьон туһунан ыстатыйалар бааллар, көр Николаев.

Анатолий Павлович Николаев (1949 сыл алтынньы 11 күнэ, Бастакы Лүүчүн, Саха АССР) — сэбиэскэй уонна арассыыыйатааҕы тыйаатыр уонна киинэ артыыһа. Саха АССР үтүөлээх артыыһа (1988), П. А. Ойуунускай аатынан Саха Академическай тыйаатырын дириэктэрэ (1998—2020), Арассыыйа Бэдэрээссийэтин үтүөлээх артыыһа (2002), Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа (2005).

Олоҕун олуктара

1949 сыл алтынньы 11 күнүгэр Саха АССР Кэбээйи улууһун Бастакы Лүччүн нэһилиэгэр төрөөбүтэ.

1974 сыл балаҕан ыйын 6 күнүттэн Щепкин аатынан Үрдүкү театральнай училищены (нууч.) (сах. бүтэриэҕиттэн П. А. Ойуунускай аатынан Саха Академическай тыйаатырыгар үлэлиир.

2017 сыллаахха муус устар 20 күнүгэр Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата буолбута.

1998 сыл атырдьах ыйыттан П. А. Ойуунускай аатынан Саха Академическай тыйаатырын дириэктэрэ. Саха Өрөспүүбүлүкэтин тыйаатырдарын үлэһиттэрин сойууһун бэрэссэдээтэлинэн талыллан үлэлээбитэ[1].

2020 сыллаахха муус устар 20 күнүгэр тыйаатыр диэриэктэрин дуоһунаһыттан баҕа өттүнэн уурайбыта[2].

Айар үлэтэ

Тыйаатырга сүрүн оруоллара

  • Кочкарев, «Кэргэн кэпсэтии» Гоголь Н. В.
  • Сержант Попов — «Аммаҕа саас этэ» Харысхал,
  • Ашот — «Иннэ үүтэ» Иван Гоголев,
  • Черняк «Дойду киһитэ Дорогуунап Ньукулай» Былатыан Ойуунускай
  • Герцог Албанский «Илиир хоруол» Шекспир,
  • Гавриил Никифоров (Манньыаттаах уола) «Эргиллиэм хайаан да…» Харысхал,
  • Мелехов — «Чуумпу Дон» М. Шолохов,
  • Гамлет — «Гамлет» В. Шекспир,
  • Ясон — «Медея» Еврипид,
  • Ян Сун — «Добрый человек из Сезуана» Б. Брехт,
  • Платон Максимов — «Сайсары» Суорун Омоллоон,
  • Марныт «Өлүөнэ сарсыардата» И. Гоголев,
  • Ниннихай — «Ханидуо уонна Халерхаа» С. Курилов,
  • Лутули — «Көҥүл итии күнэ» Суорун Омоллоон,
  • Артур «Хапсыһыы» Е. Неймохов,
  • Чиновник — «Танцплощадка» А. Борисов уо.д.а. оруолларга оонньообута.

Кииэнэҕэ оруоллара[3]

  • «Өтөх» (реж. Г. Багынанов, 1996)[4];
  • «Төлөрүйүү» (реж. Г. Багынанов, 1996)[5];
  • «Ол сайын» (реж. В. Семенов, 1996)[6];
  • «Сүтэрсибит сүрэхтэр» (реж. Никита Аржаков, В. Васильев — Харысхал айымньытынан)[7];
  • «Көҥүл боотурдар» (реж. Р. Дорофеев, 2011);
  • «Үбүлүөй» (реж. Р. Дорофеев) 2011;
  • «Лотерея» (реж. И. Тойтонов, 2011);
  • «Лыах» (реж. В. Семенов, 2012);
  • «Ыаллыылар» (реж. А. Кириллин, 2016);
  • «Гектар: Байанайдаах сир» (реж. Игорь Говоров)
  • «Бэйбэрикээн 2» (реж. К. Тимофеев, 2020);
  • «Тыгын Дархан» (реж. Н. Аржаков, 2020);
  • "Вертолет "(реж . Михаил Лукачевскай) 2021;
  • «Саллаат сүрэҕэ» (реж. Руслан Тараховскай) 2021;
  • «Белый ангел тундры» (реж. Александр Лукин) 2021;
  • «Дикий челлендж» (реж. М. Лукачевскай, 2022);
  • «Бүгүн-былыр 2» (реж. А. Лукин, 2023);
  • «Харчы. Иэстэһии» (реж. Е. Эверстова, 2023);
  • «Кандидат» (реж. Д. Шадрин, 2023)[8];
  • «Алдан» (реж. Дм. Кольцов) 2025 уо.д.а.

Киинэҕэ уһулларын таһынан, Анатолий Николаев киинэлэри уонна ойуулуктары саҥардыыга көхтөөхтүк кыттар. Саха норуотун култууратын видеоэнциклопедията уонна Саха сирин национальнай кинематографиятын сайдыытыгар төрүөт буолбут «Орто дойду» (реж. Алексей Романов, 1993) киинэҕэ — ааптар тиэкиһин[9], «ТООКУ» оҕо ханаалыгар тахсыбыт «Айтал уонна Аптаах Күүс-2» (реж. Дарья Гольдерова, 2025)[10] — бастакы толору метражтаах сахалыы ойуулукка Ытык Кырдьаҕас оруолун саҥардыбыта[11].

Ааттара уонна наҕараадалара

  • Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун бочуоттаах грамотата (1985);
  • Саха АССР үтүөлээх артыыһа (1988);
  • Арассыыйа Бэдэрээссийэтин үтүөлээх артыыһа (2002);
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа (2005);
  • «Гражданскай килбиэн» ураты бэлиэ (2009);
  • П. А. Ойуунускай аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннай бириэмийэтэ (2017)[1];
  • «Култуураҕа уонна ускуустубаҕа өҥөлөрүн иһин» уордьан (сэтинньи 17 күнэ 2025 сыл) — дойду култууратын уонна ускуустубатын сайыннарыыга кылаатын, өр сыллаах таһаарыылаах үлэтин иһин[12];
  • Кэбээйи, Нам улуустарын Ытык олохтооҕо;
  • 1 Лүүчүн нэһилиэгин Ытык олохтооҕо[13].

Дьиэ кэргэнэ

Кэргэнэ — Николаева Изабелла Васильевна, Арассыыйа үтүөлээх артыыһа, Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа[14].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 ЯСИА. Директору Саха театра Анатолию Николаеву присуждена госпремия имени П.А.Ойунского (рус.). archive.ysia.ru. Сигэнии күнэ: 25 От ыйын 2026.
  2. ↑ Петр Макаров назначен директором Саха театра (рус.). yakutia-daily.ru (4 Ыам ыйын 2020). Сигэнии күнэ: 25 От ыйын 2026. Архивировано 5 Атырдьах ыйын 2021 года.
  3. ↑ Анатолий Николаев(биллибэт). Кинориум. Сигэнии күнэ: 25 От ыйын 2026.
  4. ↑ «Өтөх» — Сахафильм (рус.). sakhafilm.ru. Сигэнии күнэ: 25 От ыйын 2026.
  5. ↑ «Төлөрүйүү» Перелом. 1996 (рус.). Сигэнии күнэ: 25 От ыйын 2026.
  6. ↑ Ол сайын. Тем летом. 1996 — Сахафильм (рус.). sakhafilm.ru. Сигэнии күнэ: 25 От ыйын 2026.
  7. ↑ Сүтэрсибит сүрэхтэр | AfishaYkt (амер. англ.). afisha.ykt.ru. Сигэнии күнэ: 25 От ыйын 2026.
  8. ↑ Анатолий Николаев: фильмы, биография, семья, фильмография — Кинопоиск. Кинопоиск. Сигэнии күнэ: 30 От ыйын 2026.
  9. ↑ Саина Титова. Режиссер Алексей Романов: фильм «Орто Дойду» актуален и сейчас (рус.) (17 Бэс ыйын 2022). Сигэнии күнэ: 25 От ыйын 2026.
  10. ↑ Айтал уонна Аптаах күүc 2 — Тооку (рус.). tooku.ru. Сигэнии күнэ: 25 От ыйын 2026.
  11. ↑ «Айтал уонна аптаах күүс» ойуулук дьоруойдарын кимнээх саҥардылар? — НВК Саха — сахалыы сонуннар (рус.). nvk-online.ru. Сигэнии күнэ: 25 От ыйын 2026.
  12. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 17 ноября 2025 года № 844 «О награждении государственными наградами Российской Федерации» (рус.). publication.pravo.gov.ru. Сигэнии күнэ: 3 Атырдьах ыйын 2026.
  13. ↑ СР народнай артыыһа Анатолий Николаев (рус.). Дабаан. Сигэнии күнэ: 28 От ыйын 2026.
  14. ↑ Народная артистка Якутии Изабелла Николаева посвятила вечер Театру, Сердцу и Судьбе, Улус Медиа (5 Ахсынньы 2025). Сигэнии күнэ: 28 Олунньу 2026.

Сигэлэр

Эбии бу тиэмэҕэ

Категориялар