Лэкиэс
Гаврильев Иннокентий Михайлович — Лэкиэс (1972 сыл ахсынньы 22 күнэ, Төҥүлү нэһилиэгэ — 2025 сыл алтынньы 20 күнэ, Дьокуускай) — Арассыыйа муусукаана, ырыа айааччы, ырыаһыт, «Дапсы» бөлөх кыттыылааҕа уонна салайааччыта.
Олоҕун олуктара
1972 сыллаахха ахсынньы 22 күнүгэр Мэҥэ-Хаҥалас улууһун Төҥүлү нэһилиэгэр төрөөбүт.
Муусуканан кыра сааһыттан үлүһүйбүт, инструменнары баһылаабыт. Ону тэҥэ, оҕо сылдьан успуордунан умсугуйан дьарыктаммыт: футболлуур, тустар эбит, үгүстүк улуустааҕы күрэхтэһиилэргэ кыттыбыт.
Үрдүкү кылаастарга муусука уонна успуорт икки ардынан таларыгар тиийбит. Түмүгэр айар үлэни талбыт.
Иннокентий Олесов салайааччылаах «Аартык» инструменнаах ырыа бөлөҕөр киирбит.
Оскуола кэнниттэн Саха судаарыстыбыннай университетын (билигин — М. К. Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет) геологоразведка факультетыгар үөрэнэ киирбит, ол эрэн биир эрэ сыл үөрэнэн баран, сыыһа идэни талбыппын диэн санааттан үөрэҕин бырахпыт.
Дойдутугар Мэҥэ-Хаҥаласка төннөн, СПТУ-4 үөрэммит. Кэлин култуура уонна ускуустуба кэллиэһигэр эстрада-сыырка салаатыгар үөрэнэ киирбит[1].
2000 сыллартан «Аартык» айар устуудьуйаны арыйан үлэлэппит.
Өр сылларга «Дапсы» бөлөх айар үлэтин салайбыт.
2025 сыллаахха алтынньы 20 күнүгэр өлбүт[2].
Айар үлэтэ
Бастакы «Төҥүлү эбэккэ» диэн ырыатын 1989 сыллаахха суруйбут.
Кэллиэскэ киирбит сылыгар учууталлара Георгий Георгиевич Сергучёв салайааччылаах инструменнаах бөлөх састаабыгар киирбит. Кинини кытта Николай Осипов, Константин Слепцов — Кучумаан, Леонид Иванов — Лүҥкүр, Василий Фёдоров уонна кэлин Павел Семёнов — Байбал киирбиттэр. Бөлөх кыттыылаахтара Егор уонна Светлана Неустроевтар салайааччылардаах «Бабочкалаах уолаттар» ансаамбыл буолбуттар.
1995 сыллаахха «Дапсы» диэн ааттаммыт бөлөх Чурапчыга «Сааскы кылыһахтар» ырыа түһүлгэтигэр аан бастаан тахсыбыт[3]. Бөлөх хайысхатын таларга муусукаан уонна хампаһыытар Михаил Тумусов — Тумус Мэхээлэ кыттыыны ылбыт[1].
Лэкиэс «Дапсы» бөлөх уонна атын ырыаһыттар толорууларыгар элбэх ырыа, ырыа дьүрүлүн уонна доҕуһуолун ааптара[4][2].
Биллэр ырыалара
- «Сайылык» (толорооччу Василий Еремеев)
- «Уол оҕото» (толорооччу Анатолий Бурнашёв)
- «Доҕоттор» (толорооччу Анатолий Бурнашёв)
- «Хаар түһэр» (толорооччу «Дапсы» бөлөх)
- «Көмүс күһүн» (толорооччу Байбал уонна «Дапсы» бөлөх)
- «Ыллаа-ыллаа» (толорооччу «Дапсы» бөлөх)
- «Им балай» (толорооччу «Дапсы» бөлөх)
2016 сыллаахха Дьокуускайга «Дапсы» бөлөх төрүттэммитэ 20 сылыгар аналлаах кэнсиэр буолан ааспыт[5].
2025 сыллаахха «Өрөгөй» успуорт киинигэр бөлөх төрүттэммитэ 30 сылын бэлиэтээбиттэр[6].
Кириитикэ уонна сыанабыл
Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа Алексей Егоров Лэкиэс айар үлэтэ саха эстрадатын сайдыытыгар улахан сабыдыаллааҕын, саха ырыатын үрдүк таһымҥа таһаарбытын бэлиэтээбит[1].
Рэп толорооччу Егор Васильев (Jeada, ол эбэтэр Saas Ustar) Лэкиэс кыыһыгар анаммыт ырыатын «шедевр» диэн сыаналаабыт[1].
Саха Өрөспүүбүлүкэтин култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга министиэристибэтэ Лэкиэс айар үлэтин «саха муусукатын сайдыытыгар улахан сабыдыаллаах», оттон кини айбыт ырыаларын «саха норуотун култууратын баайын-дуолун быстыспат сорҕото» диэн сыаналаабыт[2].