Афанасьев-Токосов Даниил Прокопьевич
Даниил Прокопьевич Афанасьев — Токосов (1901 сыл атырдьах ыйын 28 күнэ) — саха сэбиэскэй суруйааччыта, суруналыыс, литература кириитигэ.
Олоҕун олуктара
1901 сыл атырдьах ыйын 28 күнүгэр уруккута Сунтаар улууhугар, билиҥҥитэ Ньурба улууһун II Дьаархан нэhилиэгэр дьадаҥы кэргэҥҥэ төрөөбүтэ. Атын дааннайдарынан, Өлүөхүмэ улууһун Дьаархан нэһилиэгин Токко сэлиэнньэтиттэн төрүттээх.
1917 сыллаахха Элгээйи икки кылаастаах оскуолатын бүтэрбитэ.
1920 сыллаахха Бүлүү куоратынааҕы алын сүһүөх училищетын үөрэнэн бутэрбитэ. Ити кэнниттэн II истиэпэннээх оскуола III кууруһугар үөрэнэ сылдьан, Үөһээ Бүлүү алын сүһүөх оскуолатыгар учууталынан ананан барбыта.
1921 сыллаахха хомсомуолга киирбитэ. Сэбиэскэй былаас бөҕөргүүрүн туhугар үлэлэспитэ, «Ньурба окуопатыгар» сэриигэ кыттыыны ылбыта. Ол курдук учууталлыырын таhынан хомсомуол улуустааҕы ячейкатын сэкирэтээринэн, идэлээх сойуустар олохтоох кэмитиэттэрин сэкирэтээринэн үлэлээбитэ.
Үлэтин атын хайысхалара: үөрэҕэ суох дьону үөрэхтээhин, сир түҥэтигин ыытыы, маннайгы артыаллары тэрийии, кулаактары утары охсуhуу, сэбиэт быыбарын тэрийии, таҥара-абааhы итэҕэллэрин утары охсуhуу.
Барыта сүүрбэттэн тахса сыл норуот үөрэҕириитин эйгэтигэр араас үлэлэргэ сылдьыбыта.
1945—1948 сыллардаахха Бүлүү улууһун хаhыатыгар эппиэттиир сэкирэтээринэн үлэлээбитэ.
1945 сылтан баартыйа чилиэнэ.
1953 сылтан Үөһээ Бүлүү оройуонугар "Кыым" хаhыат аналлаах кэрэспэдьиэнинэн үлэлээбитэ.
Өлбүт күнэ-дьыла биллибэт.
Айар үлэтэ
1926 сылтан ыла араас кэпсээннэри, уочаркалары суруйталаан хаhыаттарга, сурунаалларга бэчээттэтэр буолбута.
1960 сыллаахха кэпсээннэрэ уонна уочаркалара «Охсуhуу суола» диэн кинигэҕэ хомуллан бэчээттэммиттэрэ.
1965 сыллаахха «Кыра буруйдаах» диэн сэhэнэ тахсыбыта.
Айымньылара уонна кини туһунан
- Охсуhуу суола: (кэпсээннэр, очеркалар). — Дьокуускай: Кинигэ изд-вота, 1960. — 87 с.
- Кыра буруйдаах: Сэhэн. — Дьокуускай: Кинигэ изд-вота, 1965. — 80 с.: ил.
- Ньырбакаан: Кэпсээн // Кыhыл ыллык. — 1930. — N 3-4, 5. — С. 61-64.
- Сор суоллаахтар: Кэпсээн // Кыhыл ыллык. — 1930. — N 3-4-5. — С. 36-44.
- Сэмэн кэпсээнэ: Кэпсээн // Кыhыл ыллык. — 1930. — N 6-7. — С. 41-43.
- Кутталлаах эрэспиэккэ: Кэпсээн // Кыhыл ыллык. — 1935. — N 3-4. — С. 17-21.
- Ньурба окуопата: Кэпсээн // Кырасдааныскай сэрии. — Дьокуускай, 1935. — С. 57-66.
- Өрүүнэ Испиридиэнэбинэ: Очерк // Кыым. — 1938. — Балаҕан ыйын 15 к.
- Хааттыhыттар: Фельетон // Кыым. — 1946. — Кулун тутар 6 к.
- Сталинград иhин: Кэпсээн // Кыым. — 1954. — Бэс ыйын 13 к.
- Табыллыбатах билсиhии: Кэпсээн // Кыым. — 1955. — Бэс ыйын 18 к.
- Сэмэн уол мүччүргэннээх сырыылара: Кэпсээн // Хотугу сулус. — 1962. — N 4. — С. 40-43.
- Таптал: Кэпсээн // Кыым. — 1969. — Атырдьах ыйын 19 к.
- Кэччэгэй кэриэhэ суох" // Якутские зарницы. — 1927. — N 4. — С. 43-46.
- Софронов А. И. «Кэччэгэй кэриэhэ суох» диэн пьесатыгар рецензия.
- Тулааhынап идеологическай өттүнэн омсолоох ырыалара // Кыым . — 1938. — Балаҕан ыйын 20 к.
- Тулааhынап «Көҕөрбүт Ньургуhун» диэн хоhооннорун сборнигын туhунан.
- Эдэр поэт айымньыта // Кыым. — 1938. — Ахсынньы 22 к.
- Дм. Таас «Кыhыл куннэр» диэн хоhооннорун сборнигын туhунан.
- Ат ырыата // Кыым. — 1945. — Тохсунньу 1 к.
- Васильев С. С. «Ат ырыата» диэн кинигэтигэр рецензия.