Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Сергеев Михаил Семенович

УРУБИИКИ иһигэр маннык араспаанньалаах дьон туһунан ыстатыйалар бааллар, көр Сергеев.

Сергеев Михаил Семенович (1926 алтынньы 6 күнэ, Өлүөхүмэ улууһа, Саха АССР — 2025 кулун тутар, Саха Сирэ) — «Якуттяжстрой» 1-ы №-дээх тутар салайыы столярдарын биригэдиирдэрэ, Социалистическай Үлэ Геройа.

Олоҕун олуктара

Эрдэтээҥи сааһа

1926 сыллаахха алтынньы 6 күнүгэр Саха АССР Өлүөхүмэ улууһун Кээччи сэлиэнньэтигэр төрөөбүтэ[1][2]. Үс балтылааҕа — Зоя, Майя уонна сылыгар тиийбэтэх Екатерина[3]. Аҕата 1930 сыллаахха өлбүт. 1937 сыллаахха тыҥа сэллигиттэн ийэтэ өлөр, онтон кииринньэҥ аҕата түөрт оҕону дьоҥҥо түҥэтэр[4]. Михаил эппэкииҥҥэ түбэһэн тулаайах оҕо буолуутун бэйэтэ ааһар[2][3].

Үөрэх уонна үлэ

1939 сыллаахха сааһыттан, начальнай оскуоланы бүтэрээт, үлэһит буолбут. Улахан Муҥку колхуоһугар үлэлээбитэ[1], 1943 сыллаахха 17 сааһыгар үлэ фронугар ыҥырыллыбыта[4].

1944 сыллааххха, Дьокуускайга кэлэн, фабрично-заводской үөрэх оскуолатыгар киирэр. Онно 51-ы сборнай бөлөххө кэлэр кэм Социалистическай Үлэ Геройдарын Михаил Федотовы уонна Михаил Алексеевы кытта үөрэммитэ[1][4]. 1944 сыл бэс ый 1 күнүттэн «Якутстрой» трест тутааччыларын биригээдэтигэр үһүс разрядтаах болуотунньугунан анаммыт, онтон столяр, стекольщик, паркетчик уонна витринщик буолбута. Үлэлиир кэмигэр Сергеев Дьокуускайга аэропорт, бастакы буур вышкатын уонна бастакы таас дьиэлэр — 9-с № уонна 2-с № оскуолалар, 14 № тэрилтэ, Ленин проспегыгар дьиэлэр, 202 микрорайон, Нуучча тыйаатыра, типография дьиэтэ (Национальнай уус-уран түмэл), Үп министиэристибэтин тутуулара, Уобалас кэмитиэтин уонна Миниистирдэр сэбиэттэрин, Геологическай салайыы, Дьокуускайдааҕы билим киин дьиэлэрин уонна «Якутзолото», «Якутгражданпроект» дьиэлэрин тутууларыгар кыттыбыта[1][2][4][5][6]. 1970 сыллаахха «Якутстрой» трест «Якуттяжойстрой» тутуу салайыытыгар кубулуйбута, онно уонча тутуу тэрилтэтэ, икки механизация салайыыта, икки тутуу матырыйаалларын собуоттара, Бэстээх тимир-бетон собуота уонна автобаза киирэллэрэ. Михаил Сергеев комсомуол ыччат биригээдэтин бригадирын быһыытынан[1], БАМ[ru] тутуутугар Саха Сириттэн ыытыллыбыт бастакы этэрээт састаабыгар киирбит элбэх ахсааннаах исписэлиистэри бэлэмнээбитэ[2].

Социалистическай Үлэ Дьоруойа

ССРС Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун (бэчээттэммэтэх) 1971 сыл муус устар 5 күнүнээҕи Ыйааҕынан «производственнай күүстэри, олорор дьиэлэри уонна култуурунай-общественнай эбийиэктэри тутуу уонна үлэҕэ киллэрии биэс сыллаах былаанын соруктарын толорууга чаҕылхай ситиһиилэрин иһин» Социалистическай Үлэ Дьоруойа аата иҥэрэллибитэ, Ленин уордьана уонна кыһыл көмүс Сиэрпэ уонна Балта мэтээл биэриллибитэ[7].

Саха тутааччыларыттан үһүс, Саха Сириттэн уон төрдүс бу аат хаһаайына буолбута[4][5].

Кэнники олох

1980 сыллаахха «Якуттяжойстрой» систиэмэ 15 тыһыынча үлэһиттээх этэ, үбүлээһин бырагыраамата 100 мөлүйүөн солкуобайтан тахсыбыта[5]. 1982 сыллаахха Михаил Сергеев биэнсийэҕэ тахсан, 2003 сылга диэри Хоту физико-техническэй проблемаларын институтугар үлэлээбитэ[3][5]. Саха АССР Үрдүкү Сүбэтин икки ыҥырыыларыгар депутатынан анана сылдьыбыта, ССКП обкомун уонна горкомун чилиэнинэн талыллан үлэлээбитэ, өрөспүүбүлүкэтээҕи Эйэни көмүскүүр кэмитиэт чилиэнэ этэ, Сэрии уонна үлэ бэтэрээннэр сэбиэттэрин чилиэнэ этэ[1][2], өссө Саха Өрөспүүбүлүкэтин Кырдьаҕастар сэбиэттэрин чилиэнэ этэ[8].

2016 сыл от ыйын 6 күнүгэр Дьокуускай куорат 1 №-дээх Өрөспүүбүлүкэтээҕи Бырабыыталыстыба Дьиэтигэр Михаил Сергеев төрөөбүтэ 90 сылыгар аналлаах үөрүүлээх мунньах буолан ааспыта. Арассыыйа бэрэсидьиэнин Владимир Путин уонна Саха Сирин баһылыга Егор Борисов эҕэрдэлэрэ ааҕыллыбыттара[9][10], оттон Игорь Никифоров Саха Сирин бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччыта Сергеевы «Первостроитель Саха Өрөспүүбүлүкэтин бастакы тутааччыта» диэн памятнай түөс бэлиэнэн наҕараадалаабыта[11][12].

2025 сыл кулун тутар ыйыгар 99 сааһыгар өлбүтэ[13]. 2025 сыл кулун тутар 30 күнүгэр СМИ-гэ кини өлбүтүн туһуһан биллэр буолбута[14].

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • Социалистическай Үлэ Геройа[15] (1971)
  • «Үлэ Кыһыл Знамята» уордьан икки төгүллээх кавалера
  • Үлэ уонна тыыл бэтэрээнэ
  • РСФСР үтүөлээх тутааччыта
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин ытык киһитэ[16] (2006)
  • Дьокуускай Ытык олохтооҕо[17] (1982)
  • Өлүөхүмэ ытык киһитэ
  • Арассыыйа билимнэр академияларын Сибиирдээҕи салаатын үтүөлээх бэтэрээнэ

Тус олоҕо

Михаил Сергеевка кэргэнэ Елизавета Васильевна уонна үс оҕото хаалбыта[3][5]. Дьокуускай куоракка олорбута[18]. Зарядка, массаж оҥороро, тымныы уунан куттара, уу аннынааҕы балыктааһынынан уонна оҕуруот аһын үүннэриинэн дьарыктанара[6].

Өссө маны көр

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 Сергеев Михаил Семёнович. Герои страны. Сигэнии күнэ: 16 декабря 2015. Архивировано 4 Кулун тутар 2016 года.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 Светлана Федосеева и Михаил Сергеев – почетные граждане Якутии. Федеральный информационный портал «SakhaNews» (27 апреля 2006). Сигэнии күнэ: 16 декабря 2015. Архивировано 4 Кулун тутар 2016 года.
  3. ↑ 1 2 3 4 Заслуженный строитель Михаил Семенович. Новости Якутска и Якутии (30 октября 2015). Сигэнии күнэ: 16 декабря 2015. Архивировано 17 Балаҕан ыйын 2016 года.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 Как трое мальчишек из глухих якутских деревень стали знатными строителями. Федеральный информационный портал «SakhaNews» (10 августа 2012). Сигэнии күнэ: 16 декабря 2015. Архивировано 4 Кулун тутар 2016 года.
  5. ↑ 1 2 3 4 5 Герой Соцтруда Михаил Сергеев: «Якутск – это мой город». Парламентская газета «Ил Тумэн» (14 марта 2008). Сигэнии күнэ: 16 декабря 2015. Архивировано 6 От ыйын 2013 года.
  6. ↑ 1 2 «Нет ничего лучше, чем видеть свои здания …» Парламентская газета «Ил Тумэн» (1 октября 2016). Сигэнии күнэ: 20 апреля 2017. Архивировано из оригинала 21 Муус устар 2017 года.
  7. ↑ Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Социалистического Труда рабочим и инженерно-техническим работникам предприятий и организаций Министерства строительства предприятий тяжелой индустрии СССР.» от 5 апреля 1971 года
  8. ↑ Депутаты поздравили старейшин города Якутска с Новым годом. Якутская городская Дума (29 декабря 2009). Сигэнии күнэ: 16 декабря 2015. Архивировано 5 Кулун тутар 2016 года.
  9. ↑ Легендарному Герою труда Михаилу Сергееву – 90! Федеральный информационный портал «SakhaNews» (6 октября 2016). Сигэнии күнэ: 20 апреля 2017. Архивировано 20 Муус устар 2017 года.
  10. ↑ Владимир Путин поздравил первостроителя Якутии Михаила Сергеева с 90-летием. Якутское-Саха Информационное Агентство (6 октября 2016). Сигэнии күнэ: 20 апреля 2017. Архивировано из оригинала 21 Муус устар 2017 года.
  11. ↑ Владимир Путин и Егор Борисов поздравили Героя Социалистического Труда Михаила Сергеева с 90-летним юбилеем. Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия) (6 октября 2016). Сигэнии күнэ: 20 апреля 2017. Архивировано 21 Муус устар 2017 года.
  12. ↑ Александр Романов поздравил Героя Труда Михаила Сергеева с 90-летним юбилеем. Государственное Собрание (Ил Тумэн) Республики Саха (Якутия) (6 октября 2016). Сигэнии күнэ: 20 апреля 2017. Архивировано 21 Муус устар 2017 года.
  13. ↑ В Якутии ушёл из жизни Герой Социалистического Труда(биллибэт). 1sn.ru (31 Кулун тутар 2025). Сигэнии күнэ: 31 Кулун тутар 2025.
  14. ↑ Ушёл из жизни Михаил Семёнович Сергеев(биллибэт). ГТРК «Саха» (30 Кулун тутар 2025). Сигэнии күнэ: 31 Кулун тутар 2025.
  15. ↑ Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия): Герои Социалистического Труда
  16. ↑ Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия): Почетные граждане Республики Саха (Якутия)
  17. ↑ Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия): Городской округ «Якутск»: Почетные граждане
  18. ↑ 9 декабря - День Героев Отечества. Якутская городская Дума (9 декабря 2012). Сигэнии күнэ: 16 декабря 2015. Архивировано 21 Муус устар 2017 года.

Литэрэтиирэ

Сигэлэр

  • Герои страны
  • Владимир Пестерев. История Якутии в лицах. — Якутск: «Бичик», 2001.

Категориялар