Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Романов Алексей Семёнович

УРУБИИКИ иһигэр маннык араспаанньалаах дьон туһунан ыстатыйалар бааллар, көр Романов.

Алексей Семёнович Романов (1958 сыл олунньу 27 күнэ, Булгунньахтаах, Саха АССР) — Арассыыйа киинэ режиссера, сценариһа, «Сахафильм» судаарыстыбаннай национальнай киинэ хампаанньатын уус-уран салайааччыта. СӨ ускуустубатын үтүөлээх диэйэтэлэ, Арассыыйа бочуоттаах кинематографиһа. Саха сирин бастакы идэтийбит киинэ режиссера.

Олоҕун олуктара

1958 сыллаахха олунньу 27 күнүгэр Орджоникидзе оройуонун (билиҥҥитэ — Хаҥалас улууһа) Бастакы Малдьаҕар нэһилиэгин Булгунньахтаах сэлиэнньэтигэр төрөөбүт.

1975 сыллаахха Өктөм орто оскуолатын бүтэрбит.

1979 сыллаахха Алтаайдааҕы култуура судаарыстыбаннай институтун тыйаатыр салаатын бүтэрбит[1][2][3].

Армияҕа сулууспалаабытын кэннэ Бүтүн Сойуустааҕы судаарыстыбаннай кинематография институтун (нууч.) (сах. (ВГИК) кинорежиссура салаатыгар (Сергей Герасимов уонна Тамара Макарова мастарыскыайдара) үөрэнэ киирбит. 1987 сыллаахха үөрэҕин туйгуннук үөрэнэн бүтэрэн, Саха сирин бастакы идэтийбит киинэ режиссера буолбут[4].

«Ленфильм» киностудияҕа сыл аҥардаах стажировканы ааспыт. Ол кэмҥэ устубут «Олох» диэн бастакы кылгас кээмэйдээх киинэтэ 1985 сыллаахха Бильбао куоракка (Испания), оттон 1986 сыллаахха Мадридка норуоттар икки ардыларынааҕы киинэ бэстибээллэригэр көрдөрүллүбүт (дипломунан бэлиэтэммит).

«ТАСС уполномочен заявить» (режиссер-туруорааччы С. Аранович, «Ленфильм» киностудия, 1986) уонна «Первая встреча, последняя встреча» (режиссер-туруорааччы В. Мельников, «Ленфильм» киностудия, 1986) киинэлэргэ режиссер көмөлөһөөччүтүнэн үлэлээбит.

Свердловскайдааҕы киностудияҕа үлэлии сылдьан, Николай Заболоцкай — Чысхаан 1944 сыллааҕы кэпсээнигэр олоҕуран «Мааппа» диэн дипломнай кылгас кээмэйдээх киинэтин устубут. Киинэ Карловы-Вары Аан дойдутааҕы киинэ бэстибээлигэр 1987 сыллаахха көрдөрүллүбүт.

1990 сыллаахха Саха сиригэр «Северфильм» айар түмсүүнү тэрийэн, киинэ устуудьуйатын уус-уран салайааччытынан анаммыт (1990—2005 сс.). 1992 сыллаахха устуудьуйа «Сахафильм» судаарыстыбыннай национальнай киинэ хампаанньатыгар кубулуйарын ситиспит. Саха сиригэр кинематография үөскээһинигэр уонна сайдыытыгар улахан кылааты киллэрбит.

«Орто дойду» уус-уран-этнографическай киинэ 1994 сыллаахха Арассыыйа норуоттарын бэстибээлигэр бириэмийэҕэ тиксибит, Дьёр (Венгрия) уонна Онфлёр (Франция) куораттарга норуоттар икки ардыларынааҕы бэстибээллэргэ кыттыбыт.

Режиссер, сценарист, продюсер быһыытынан 20-тэн тахса документальнай, билим-популярнай уонна оонньуулаах киинэлэри устубут. Киинэлэрэ АХШ-ка, Кытайга, Соҕуруу Кэриэйэҕэ, Францияҕа, Венгрияҕа, Польшаҕа, Финляндияҕа, Кыргыстааҥҥа, Албанияҕа, Нидерландыга уонна Арассыыйаҕа норуоттар икки ардыларынааҕы киинэ бэстибээллэригэр кыттыбыттар.

2002 сыллаахха Алексей Балабанов ыҥырыытынан «Өрүс» (нууч. Река) киинэҕэ режиссер ассистенынан үлэлээбит. Киинэ сценарийа Вацлав Серошевскай «Муҥур уһуга» айымньытыгар олоҕуран суруллубут. Киинэ уһуллуута сүрүн оруолу толорооччу Туйаара Свинобоева соһумардык өлбүтүнэн сибээстээн түмүктэммэтэх[5][6].

2005 сыллаахха «Артик Синема» киинэ продюсерскай киинин тэрийэн, дириэктэрэ буолбут.

2016 сылтан «Сахафильм» уус-уран салайааччытын дуоһунаһыгар төннүбүт.

«Сааскы кэм» киинэ (Николай Мординов — Амма Аччыгыйа романыгар олоҕурбут) 2017 сыллаахха «Амурская осень» киинэ бэстибээлин Гран-при, Чебоксар киинэ бэстибээлин «Режиссер бастыҥ үлэтэ» бирииһин, «Arctic Open» киинэ бэстибээлин «Оператор бастыҥ үлэтэ» бирииһин ылбыт[7][8].

2019 сыллаахха «Чыпчаал» киинэ эйгэтигэр бастыҥ үлэһиттэргэ бэриллэр бириэмийэни олохтообут. Бириэмийэни туттарыы сиэрэ-туома 13 номинациянан 2019, 2021, 2023 сылларга ыытыллыбыт[9]. Аныгыс сырыы 2026 сыл муус устарыгар буолуохтаах[10].

2023 сыллаахха Арктикатааҕы култуура уонна ускуустуба судаарыстыбаннай институтугар квалификацияны үрдэтэр бырагырааманы ааспыт. Бу институкка «Киинэ устуоруйата» диэн дисциплинаны үөрэтэр[11].

2023 сыллаахха «Золотой ворон» VII Арктика норуоттарын икки ардыларынааҕы киинэ бэстибээлин дьүүллүүр сүбэтин салайбыт[12].

Ол сыл «Хаар куйаар номохторо» диэн «Мааппа» киинэтин толору кээмэйдээх салгыытын устан таһаарбыт (сценарий Любовь Борисова). Киинэ 2024 сыллаахха II Бишкек норуоттар икки ардыларынааҕы киинэ бэстибээлин Гран-при, Казань норуоттар икки ардыларынааҕы киинэ бэстибээлин Гран-при, «Окно в Европу» уонна «Киношок» бэстибээллэр анал бириистэрин, «Мост» киинэ бэстибээлин уонна Арассыыйа киинэ кириитиктэрин уонна киноведтарын Гильдиятын дипломнарын ылбыт[13][14].

2024 сыллаахха «Новый вектор» II киинэ форумугар «Регионнааҕы кинематограф сайдыытыгар кылаатын иһин» наҕарааданы ылбыт[15].

Билиҥҥи кэмҥэ «Таптал таас хайата» диэн Кытай киинэ хампаанньатын кытта холбоһуктаах бырайыак оҥоһулла сылдьар.

1996 сылтан Саха Өрөспүүбүлүкэтин кинематографистарын Сойууһун бэрэссэдээтэлэ. Саха национальнай кинематографиятыгар кадрдары бэлэмнээһининэн уонна үөрэтиинэн дьарыктанар[16].

Арассыыйа кинематографистарын Сойууһун чилиэнэ, Арассыыйа кинематографистарын Союһун Бырабылыанньатын чилиэнэ (1996)[17].

1997 сыллаахха «Ника» диэн Арассыыйа кинематографияҕа ускуустубатын академиятын дьиҥнээх чилиэнинэн талыллыбыт. 2003 сыллаахха «Золотой Орел» диэн Арассыыйа кинематографияҕа ускуустубатын уонна билимин Академиятын чилиэн-корреспондена буолбут[1][2].

Фильмографията

Уус-уран киинэлэр

Сыла Киинэ аата Үлэтэ
1986 Мааппа режиссёр, сценарист
1986 Аэропорт со служебного входа актёр
1993 Орто дойду режиссёр, сценарист
2002 Ойуун түүлэ режиссёр
2017 Сааскы кэм режиссёр
2024 Хаар куйаар номохторо режиссёр, сценарист
уо. д. а.

Документальнай киинэлэр

  • «Вилюйск»;
  • «Республика Саха» (1999 сыллаахха Санкт-Петербург куоракка Норуоттар икки ардыларынааҕы экономика форумугар көстүбүт);
  • «Урааҥхай Саха. Силис тардыыта», 2001;
  • «Якутия… познание и обретение себя» (Саха сирэ Арассыыйа судаарыстыбатыгар киирбитэ 370 сылыгар анаммыт), 2002;
  • «Свет Срединного мира», 2003;
  • «Ойуун түүлэ», Өксөкүлээх Өлөксөй поэматынан, 2002;
  • «Этот день мы приближали, как могли…»;
  • «За нами будущее» (Максим Аммосова 125 сааһыгар, Саха АССР төрүттэммитэ 100 сылыгар анаммыт).

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин ускуустубатын үтүөлээх диэйэтэлэ;
  • Арассыыйа Федерациятын бочуоттаах кинематографиһа (2002);
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын уонна ускуустубатын бочуоттаах үлэһитэ;
  • Саха сирэ Арассыыйа састаабыгар киирбитэ 370 сылынан сибээстээн Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбатын бэлиэтэ;
  • Өксөкүлээх Өлөксөй аатынан үрүҥ көмүс мэтээл[1][2].

Дьиэ кэргэнэ

Кэргэнэ — Екатерина Романова, этнограф[5].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 Алексей Романов (рус.). Кино-театр.ру. Сигэнии күнэ: 12 Муус устар 2026.
  2. ↑ 1 2 3 Романов Алексей Семенович (рус.). 1sn.ru. Сигэнии күнэ: 12 Муус устар 2026.
  3. ↑ Сегодня день рождения общественника, режиссера и пресс-секретаря (рус.). СахаLife. Сигэнии күнэ: 12 Муус устар 2026.
  4. ↑ О компании — Сахафильм(биллибэт). sakhafilm.ru. Сигэнии күнэ: 12 Муус устар 2026.
  5. ↑ 1 2 О «Реке» (рус.). Журнал «Сеанс. Сигэнии күнэ: 12 Муус устар 2026.
  6. ↑ Алексей Романов: «Якутское кино – яркий пример искусства на стыке древней культуры и современности» (рус.). ПрофиСинема. Сигэнии күнэ: 12 Муус устар 2026.
  7. ↑ Кинорежиссёр Алексей Романов получил награду за вклад в развитие регионального кинематографа (рус.). Ulus.media. Сигэнии күнэ: 12 Муус устар 2026.
  8. ↑ Детство, которое мы не знали. forumnv.ru. Сигэнии күнэ: 12 Муус устар 2026.
  9. ↑ В Якутии вручили кинематографические премии «Чыпчаал»(биллибэт). www.sakhaparliament.ru. Сигэнии күнэ: 12 Муус устар 2026.
  10. ↑ IV-я Торжественная Церемония вручения Национальной кинематографической премии «Чыпчаал» — Сахафильм(биллибэт). sakhafilm.ru. Сигэнии күнэ: 12 Муус устар 2026.
  11. ↑ Романов Алексей Семенович (рус.). Арктический государственный институт культуры и искусств. Сигэнии күнэ: 12 Муус устар 2026.
  12. ↑ Кинокарта › Новость › Открылся VII Арктический международный кинофестиваль «Золотой ворон»(биллибэт). Кинокарта. Сигэнии күнэ: 12 Муус устар 2026.
  13. ↑ Фильм «Легенда вечных снегов» расскажет о настоящей любви (рус.). Эхо столицы. Сигэнии күнэ: 12 Муус устар 2026.
  14. ↑ Тарабукина В. «Северная эстетика и неподдельные чувства»: Чем удивит фильм «Легенды вечных снегов»? Sakhaday.ru. Сигэнии күнэ: 12 Муус устар 2026.
  15. ↑ Якутскому режиссеру Алексею Романову вручили награду «За вклад в развитие регионального кинематографа» | Якутия24(биллибэт). yk24.ru. Сигэнии күнэ: 12 Муус устар 2026.
  16. ↑ Основатель якутского кино об истоках национального феномена(биллибэт). news.myseldon.com. Сигэнии күнэ: 12 Муус устар 2026.
  17. ↑ Правление — Союз кинематографистов Российской Федерации(биллибэт). unikino.ru. Сигэнии күнэ: 12 Муус устар 2026.

Эбии бу тиэмэҕэ

Категориялар