Дьокуускайдааҕы дойдулар ыккардыларынааҕы киинэ бэстибээлэ
Дьокуускайдааҕы дойдулар ыккардыларынааҕы киинэ бэстибээл (нууч. Якутский международный кинофестиваль; ЯМКФ) — 2013 сылтан Дьокуускайга ыытыллар дойдулар ыккардыларынааҕы киинэ бэстибээлэ.
Бэстибээл бырагырааммата
ДьДЫКБ бырагырааматыгар уус-уран киинэлэр норуоттар ыккардыларынааҕы сүрүн күрэстэрэ, норуоттар ыккардыларынааҕы документальнай киинэлэр күрэстэрэ, күрэһэ суох уонна анал көрдөрүүлэр, ааптардар уонна ыалдьыттар көрөөччүлэри кытта көрсүһүүлэрэ уонна да атын бырагыраамалар киирэллэр.
Бэстибээл бырагыраамматыгар киирэр[1]:
- Сүрүн күрэс (игровой полнометражнай);
- Документальнай киинэ күрэһэ (IV, V уонна VI бэстибээллэр);
- Көрөөччү бириэмийэтигэр саха киинэлэр ыккардыларыгар күрэс (II киинэ бэстибээлигэр баар буолбута);
- Күрэһэ суох уонна анал көрдүүлэр (игровой, документальнай, анимационнай киинэ);
- Мастер-кылаастар;
- Пресс-конференциялар;
- Төгүрүк остуоллар;
- Ыалдьыттар уонна ааптардар көрөөччүлэри кытта көрсүһүүлэрэ.
Соруга
ДьДЫКБ аан дойду араас муннуктарыттан киинэ устар дьон айар бииргэ үлэлээһиннэрин уонна опыт атастаһыытын сыалынан ыытыллар.
Тэрийээччилэр
Киинэ бэстибээлин тэрийээччилэринэн Герасимов аатынан Бүтүн Арассыыйатааҕы кинематография судаарыстыбаннай университетын (ВГИК), Арктикатааҕы култуура уонна ускуустуба судаарыстыбаннай институтун, Саха Өрөспүүбүлүкэтин геокультурнай сайдыытын институтун өйөбүллэринэн Саха Өрөспүүбүлүкэтин култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга министиэристибэтэ, «Сахафильм» судаарыстыбаннай национальнай киинэ хампаанньата буолаллар[2].
Бэстибээллэр испииһэктэрэ
Дьокуускайдааҕы норуоттар ыккардыларынааҕы киинэ бэстибээлин олохтонуутун «Кино Арктики» бэстибээли (2011) кытта ситимнииллэр[3].
I Дьокуускайдааҕы дойдулар ыккардыларынааҕы киинэ бэстибээлэ
2013 атырдьах ыйын 22-25 күннэригэр Дьокуускайга I-кы норуоттар ыккардыларынааҕы киинэ бэстибээлэ буолан ааспыта[3]. Тэрээһин РФ Култуураҕа министиэристибэтин уонна Арассыыйа кинематографистарын сойууһун өйөбүллэринэн ыытыллыбыта. Бэстибээлгэ СӨ бастакы бэрэсидьиэнэ Михаил Ефимович Николаев баара[4].
II Дьокуускайдааҕы дойдулар ыккардыларынааҕы киинэ бэстибээлэ
Бэстибээл 2014 сыл атырдьах ыйын 20 күнүттэн 24 күнүгэр диэри ааспыта[3].
III Дьокуускайдааҕы дойдулар ыккардыларынааҕы киинэ бэстибээлэ
Тэрээһин 2015 сыл балаҕан ыйын 1 күнүттэн 5 күнүгэр диэри буолбута[3].
IV Дьокуускайдааҕы дойдулар ыккардыларынааҕы киинэ бэстибээлэ
Киинэ бэстибээлэ 2016 сыл атырдьах ыйын 17-21 күннэригэр ыытыллыбыта[3], уопсайа 10 дойдуттан 60 киинэ көрдөрүллүбүтэ, ол иһигэр Франция, Бельгия, Финляндия, Колумбия, Монголия, Соҕуруу Кэриэйэ, Кыргыстаан, Казахстаан уонна Арассыыйа. Документальнай киинэлэр аан бастаан киинэ бэстибээлин куонкурус бырагырааматыгар туспа хайысханан киирбиттэрэ. Сүрүн куонкуруска дьүүллүүр сүбэ бэрэссэдээтэлинэн кэриэй режиссера уонна сценариһа Пэ Чхан Хо буолбута. Бэстибээл бэрэсидьиэнэ «Ленфильм» киинэ устуудьуйа генеральнай дириэктэрэ Эдуард Пичугин этэ[5].
V Дьокуускайдааҕы дойдулар ыккардыларынааҕы киинэ бэстибээлэ
Киинэ бэстибээлэ 2017 сыл балаҕан ыйын 6 күнүттэн 10 күнүгэр диэри ыытыллыбыта, икки куонкурус — сүрүн куонкурус уонна документальнай киинэ куонкуруһа көрдөрүллүбүтэ[6].
VI Дьокуускайдааҕы дойдулар ыккардыларынааҕы киинэ бэстибээлэ
Киинэ бэстибээлэ үс төгүл көһөрүллүбүтэ. Өрөспүүбүлүкэ бүддьүөтүттэн улахан халаан содулун суох оҥорорго үбү-харчыны хаттаан үллэрии түмүгэр, 2018 сыл балаҕан ыйыгар үбүлээһин тиийбэккэ тохтотуллубута[7]. 2019 сыл кулун тутарыгар бэстибээл эмиэ ыытыллыбатаҕа[8]. 2020 сыл кулун тутар 18 күнүттэн 22 күнүгэр диэри Дьокуускайга ыытыллыахтаах киинэ бэстибээлэ COVID-19 коронавирус тарҕаныытын кутталыттан сылтаан ааспатаҕа. Күрэхтэһэр киинэлэри дьүүллүүр сүбэ чилиэннэрэ куйаар-ситим нөҥүө көрбүттэрэ, түмүктэрэ ситим-сиргэ таҕыспыттара[9].
VII Дьокуускайдааҕы дойдулар ыккардыларынааҕы киинэ бэстибээлэ
Киинэ бэстибээлэ 2024 сыл бэс ыйын 28 күнүттэн от ыйын 3 күнүгэр диэри Дьокуускайга «Желанный берег» («Киинэ ускуустубата») Арктическай ускуустуюа пуорумун чэрчитинэн ыытыллыбыта[3]. Сүрүн бырагыраама таһынан устудьуоннар үлэлэрин күрэһэ ыытыллыбыта. Устудьуоннар үлэлэрин күрэстэрин тэрийии уонна ыытыы дистанционнай ньыманан аспыыта. «Устудьуон бастыҥ үлэтэ» номинация Үрүҥ көмүс хаар ачыкытын кытта туспа олохтоммута.
VIII Дьокуускайдааҕы дойдулар ыккардыларынааҕы киинэ бэстибээлэ
Киинэ бэстибээлэ 2025 сыл от ый 4 күнүттэн 8 күнүгэр диэри ыытыллыбыта. П. А. Ойуунускай аатынан Саха академическай тыйаатырыгар кыһыл көбүөрдээх үөрүүлээх аһыллыы ааспыта. Сүрүн бириис иһин Арассыыйа, Ираан, Непал, Индонезия, Франция, АХШ, Италия уонна Бразилия уонча киинэлэрэ кыттыбыттара[10]. Бу бэстибээл тиэмэтинэн киһи уонна айылҕа сыһыана буолбута[11].
Бириистэр уонна наҕараадалар
Дьокуускайдааҕы дойдулар ыккардыларынааҕы киинэ бэстибээлин эмблемата уонна сүрүн бирииһэ — хаар ачыкылара — кыһыл уонна үрүҥ көмүстэн оҥоһуллубут икки ураты оҥоһуктар. Ачыкы оҥоһуллуулара Улахан Араҥас сулустар бөлөхтөрүн формалаах цирконийдар уонна Хотугу сулуһу бэлиэтиир бриллиан киирэллэр.
Сүрүн күрэс
Дьүүллүүр сүбэ «Кыһыл көмүс хаар ачыкытын» биэрэр:
- бастыҥ киинэҕэ;
- режиссер бастыҥ үлэтигэр.
Дьүүллүүр сүбэ «Үрүҥ көмүс хаар ачыкытын» биэрэр:
- икки анал дьүүллүүр сүбэ бирииһэ (ааттары дьүүллүүр сүбэ сыл аайы быһаарар).
Документальнай киинэ күрэһэ
Дьүүллүүр сүбэ «Кыһыл көмүс хаар ачыкытын» биэрэр:
- бастыҥ киинэҕэ;
- режиссер бастыҥ үлэтигэр.
Дьүүллүүр сүбэ «Үрүҥ көмүс хаар ачыкытын» биэрэр:
- икки анал дьүүллүүр сүбэ бирииһэ (ааттары дьүүллүүр сүбэ сыл аайы быһаарар).
Көрөөччү бириэмийэтигэр саха киинэлэр ыккардыларыгар күрэс
Дьүүллүүр сүбэ «Кыһыл көмүс хаар ачыкытын» биэрэр:
- «Бастыҥ саха киинэҕэ».
Дьүүллүүр сүбэ «Үрүҥ көмүс хаар ачыкытын» биэрэр:
- «Саха киинэтин бастыҥ дьахтар оруола»;
- «Саха киинэтин бастыҥ эр киһи оруола».
Ааттаах уонна анал бириистэр
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин «Кинематографистар сойуустарын» Салайыыта Иннокентий Аммосов аатынан анал бирииһи туттарар. «Үрүҥ көмүс хаар ачыкыта» оператор бастыҥ үлэтин иһин биэриллэр.
- ДьДЫКБ-ҕа өссө судаарыстыбаннай, уопсастыбаннай уонна атын тэрилтэлэртэн бириистэри туттараллар.
Лауреаттар наҕараадалааһыннарга бэйэлэрэ кыттыылара күүтүллэр.
Кыайыылаахтар
VIII Дьокуускайдааҕы дойдулар ыккардыларынааҕы киинэ бэстибээлигэр (2025) сүрүн бириэмийэни режиссер Василий Слепцов «Сибэкки биэрээри» диэн саха киинэҕэ туттарбыттара[12].
Бастыҥ артыыстарынан Артур Эш (эр киһи оруола, «Эндж» киинэ, Франция) уонна Молли Белл Райт (дьахтар оруола, «Омаха, АХШ») буолбуттара[12].
Галерея
Быһаарыылар
Сигэлэр
- Сайт Якутского международного кинофестиваля Архивная копия от 24 Атырдьах ыйын 2017 на Wayback Machine
- Yakutsk International Film Festival Архивная копия от 4 Муус устар 2019 на Wayback Machine на FilmFreeway
- Yakutsk International Film Festival Архивная копия от 4 Муус устар 2019 на Wayback Machine на Festagent