Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Дайаана (аат)

Дайаана (нууч. Дайана, Даяна) — сахалыы кыыс, дьахтар аата. Аныгы (саҥа) ааттарга киирсэр[1].

Суолтата

Аат дай диэн былыргы тылтан төрүттээх, «кынаттаах курдук, чэпчэки» диэн суолталаах[1]. Тэрис быһаарыытынан, аат дайар диэн тылтан (нууч. летающая) тахсыбыт[2].

Саха тылын быһаарыылаах тылдьытыгар дай диэн тыл маннык суолталаах:

туохт. Тэмтэйэн көппөккө, ууну кырсынан кынаттаргынан охсунан түргэнник бар, көт (нууч. быстро разбежаться, размахивая крыльями, намереваясь взлететь вверх).

поэт. Көт (нууч. взлетать; парить)[3][4].

Тарҕаныыта

Аат сахалыы ааттар ортолоругар ордук киэҥник тарҕаммыт, саҥа төрөөбүт оҕолорго элбэхтик бэриллэр ааттар ахсааннарыгар киирсэр. Гражданскай турук аакталарын суруйуу (нууч.) (сах. Дьаһалтатын кэнники сыллардааҕы иһитиннэриилэринэн:

  • 2021 сыл — саҥа төрөөбүт кыыс оҕолорго бэриллибит сахалыы ааттартан тарҕаныытынан бастакы миэстэ буолбут: 62 оҕону Дайаана диэн ааттаабыттар (Сандаара — 51, Күннэй — 50)[5][6][7].
  • 2022 сыл — сахалыы ордук тарҕаммыт кыргыттар ааттарын тиһиктэригэр киирбит (Кэрэли, Сайаана, Айыына, Сайнаара, Күннэй, Сандаара, Айаана диэн ааттары кытта)[8][9].
  • 2023 сыл — сахалыы кыргыттар ааттарыттан ордук тарҕаммыт ааттар ахсааннарыгар киирбит (Сайаана, Сандаара, Мичийэ, Айаана, Кэрэли диэн ааттары кытта)[10][8].
  • 2024 сыл — сахалыы ордук тарҕаммыт кыргыттар ааттарыгар киирбит: Айыына, Кэрэли, Нарыйаана, Мичийэ, Сайаана, Сандаара ааттары кытта[11][12].

Атын омуктарга

Латыын төрүттээх Diana (Диана (нууч.) (сах.) диэн аат английскайдыы daɪˈænə диэн ааҕыллар, бу иһиллэринэн сахалыы ааты кытта дьүөрэлэһэр, ол эрээри бу тус-тупса, бэйэ-бэйэлэриттэн тутулуга суох үөскээбит ааттар.

Атын көрүҥнэрэ

Нууччалыы киэбинэн Дайана, Даяна диэн суруллуон сөп.

Аат атын барыйааннара — Дайа, Дайаада, Дайаака, Дайаара, Дайака[2].

Эр киһиэхэ бэриллэр көрүҥнэрэ — Дайан, Дайантай, Дайанча, Дайар[2].

Култуураҕа

  • Дайаана — X-Upp бөлөх ырыата[13].
  • Дайаана — «Сибиэннээх сир» киинэ сүрүн дьоруойа (реж. К. Тимофеев, 2008)[14][15].

Биллэр дьон

  • Дайаана Винокурова — Кэбээйи улууһуттан төрүттээх охчут, норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах успуорт маастара. Санкт-Петербурга ыытыллыбыт норуоттар икки ардыларынааҕы күрэхтэһиилэргэ боруонса мэтээли ылбыта (2026)[16][17].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 Багдарыын Сүлбэ, 2011, с. 86
  2. ↑ 1 2 3 Тэрис, 2012, с. 8
  3. ↑ Дай. Саха тылын быһаарыылаах улахан тылдьыта. Сигэнии күнэ: 9 Балаҕан ыйын 2026.
  4. ↑ Саха тылын быһаарыылаах улахан тылдьыта Г-И (III) (Слепцов П.А.) (рус.). SakhaTyla.Ru - Якутский словарь. Сигэнии күнэ: 10 Балаҕан ыйын 2026.
  5. ↑ Названы самые редкие и популярные якутские имена 2021 года (рус.). ЯСИА (2 Олунньу 2022). Сигэнии күнэ: 9 Балаҕан ыйын 2026.
  6. ↑ ЗАГС Якутии назвал самые популярные и необычные имена для детей (рус.). Yk24 (7 Алтынньы 2021). Сигэнии күнэ: 9 Балаҕан ыйын 2026.
  7. ↑ Якутские имена набирают популярность среди местного населения (рус.). YakutiaMedia.ru (6 Балаҕан ыйын 2022). Сигэнии күнэ: 9 Балаҕан ыйын 2026.
  8. ↑ 1 2 (2025) «Аат. Тыл. Этнос / Имя. Язык. Этнос». Сборник статей.
  9. ↑ Самые популярные имена детей в 2022 году (рус.). Эхо столицы (13 Ыам ыйын 2022). Сигэнии күнэ: 9 Балаҕан ыйын 2026.
  10. ↑ Названы самые популярные якутские имена новорожденных в этом году (рус.). SakhaPress.ru (31 От ыйын 2023). Сигэнии күнэ: 9 Балаҕан ыйын 2026.
  11. ↑ Стало известно самое популярное женское имя в Якутии (рус.). YakutiaMedia.ru (28 Муус устар 2024). Сигэнии күнэ: 9 Балаҕан ыйын 2026.
  12. ↑ Львы, Артемы, Софии и Аделины возглавили рейтинг имен для новорожденных в Якутии (рус.). YakutiaMedia.ru (3 Алтынньы 2024). Сигэнии күнэ: 9 Балаҕан ыйын 2026.
  13. ↑ X-Upp — Дайаана. Яндекс Музыка. Сигэнии күнэ: 9 Балаҕан ыйын 2026.
  14. ↑ Сибиэннээх сир (2008). Кинопоиск. Сигэнии күнэ: 9 Балаҕан ыйын 2026.
  15. ↑ Каталог фильмов. Сахафильм. Сигэнии күнэ: 9 Балаҕан ыйын 2026.
  16. ↑ Дайаана Винокурова получила 400 тысяч рублей от «Якутскэнерго» для поездок на всероссийские старты (рус.). МК в Якутии (23 От ыйын 2026). Сигэнии күнэ: 9 Балаҕан ыйын 2026.
  17. ↑ Якутская лучница Дайаана Винокурова завоевала бронзу на международных соревнованиях в Петербурге (рус.). Ulus.Media (10 Атырдьах ыйын 2026). Сигэнии күнэ: 9 Балаҕан ыйын 2026.

Литература

  • Багдарыын Сүлбэ Аатта тал. — Дьокуускай: Бичик, 2011. — 96 с.
  • Тэрис Сахалыы аат. — Дьокуускай: Якутский край, 2012. — 41 с.

Категориялар

© Правообладателем данного материала является АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ».
Использование данного материала на других сайтах возможно только с согласия АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ».