Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Айыына (аат)

Айыына (нууч. Айына; Аина) — сахалыы кыыс, дьахтар аата.

Суолтата

Багдарыын Сүлбэ быһаарыытынан, бу аат былыргы ааттан төрүттээх, «айыы» диэн тылтан тахсыбыт, «кэрэни, үтүөнү оҥорооччу», «айыы кыыһа» диэн суолталаах[1]. Кини наардааһынынан, бу аат «айыы ааттарыгар» киирсэр.

Аат күнэ-ыйа — муус устар 3, 4 күннэрэ уонна атырдьах ыйын 5, 6 күннэрэ[2].

Оттон Тэрис суруйбутунан, аат «ай» диэн тылтан үөскээбит, ол аата «айааччы, оҥорооччу» (нууч. творящая) диэн өйдөбүллээх[3].

Тарҕаныыта

Гражданскай турук аакталарын суруйуу (нууч.) (сах. Дьаһалтата биллэрбитинэн, 2024 сыл маҥнайгы кыбаарталын түмүгүнэн Айыына диэн аат Саха сиригэр саҥа төрөөбүт кыргыттарга ордук элбэхтик бэриллэр ааттар тиһиктэригэр киирбит (Сандаара, Кэрэли, Нарыйаана, Мичийэ уонна Сайаана диэн ааттары кытта бииргэ)[4].

Атын көрүҥнэрэ

Бу аат тэҥ суолталаах атын көрүҥнэрэ — Айыллаана, Айыыда, Айыы Куо.

-Ай диэн олохтоох атын түүр омуктарыгар баар ааттары кытта Айыына диэн аат ситимэ суох (холобур, Айна диэн аат; бу «ай» диэн түүрдүү «ый» диэн тылтан үөскээбит аат)[5].

Биллэр дьон

  • Айыына (Аина) Пудова — Хаҥалас улууһун Улахан Ааныттан төрүттээх модель, үөрэҕинэн психолог, «Мисс Россия-2024» национальнай күрэх «Мисс национальный костюм» аат кыайыылааҕа[6][7];
  • Айыына Николаева — артыыс, 2021 сылтан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Үүнэр көлүөнэ тыйаатырын (ТЮЗ) артыыһа[8];
  • Аина Храмова — дизайнер, сахалыы төрүт үгэстэри уонна аныгылыы көстүүнү дьүөрэлиир «Айыына» таҥас тигэр хампаанньа төрүттээччитэ[9];
  • Айыына Кожурова — Амма улууһуттан төрүттээх блогер, модель. 2026 сыл тохсунньутугар саха тылын сайыннарар, интернет ситимигэр тарҕаммыт #ҺӨҔҮҤ челлендж көҕүлээн ыытааччыта[10];
  • Аина (Айыына) Ильина — Какитока — ырыаһыт[11].

Быһаарыылар

  1. ↑ Багдарыын Сүлбэ, 2011, с. 78—80
  2. ↑ Багдарыын Сүлбэ, 2011, с. 84
  3. ↑ Тэрис, 2012, с. 4
  4. ↑ Якутяне выбрали самое красивое женское имя (рус.). Yakutia-Daily.ru. Сигэнии күнэ: 29 От ыйын 2026.
  5. ↑ Имя Айна: значение, происхождение, короткие формы — НЭН (рус.). n-e-n.ru. Сигэнии күнэ: 29 От ыйын 2026.
  6. ↑ Айыына Пудова о своем благотворительном проекте на "Мисс Россия"(нууч.), SakhaDay. Сигэнии күнэ: 29 От ыйын 2026.
  7. ↑ «В 18 лет втайне от родителей уехала в Москву работать моделью»: Айыына Пудова — о себе и конкурсе «Мисс Россия»(нууч.). Сигэнии күнэ: 29 От ыйын 2026.
  8. ↑ Айыына Николаева - биография (рус.). Кино-Театр.Ру. Сигэнии күнэ: 29 От ыйын 2026.
  9. ↑ Традиции, прошедшие через века и сохранившие свою уникальность (рус.). Якутия 24. Сигэнии күнэ: 29 От ыйын 2026.
  10. ↑ Быть крутышкой — значит говорить на родном: как блогер из Амги сделала якутский язык главным трендом года (рус.). МК в Якутии. Сигэнии күнэ: 29 От ыйын 2026.
  11. ↑ Аина Ильина — Какитока: «Фестиваль «Муус устар» дал новый толчок моему творчеству» (рус.). ЯСИА. Сигэнии күнэ: 29 От ыйын 2026.

Литература

  • Багдарыын Сүлбэ Аатта тал. — Дьокуускай: Бичик, 2011. — 96 с.
  • Тэрис Тэрис. Сахалыы аат. — Дьокуускай: Якутский край, 2012. — 41 с.

Категориялар

© Правообладателем данного материала является АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ».
Использование данного материала на других сайтах возможно только с согласия АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ».