Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Дадаскинов Степан Егорович

Степан Егорович Дадаскинов (1933 сыл атырдьах ыйын 20 күнэ, Боотулуу, Үөһээ Бүлүү улууһа — 2011 сыл кулун тутар 29 күнэ) — саха сэбиэскэй бэйиэтэ, прозаик, «Геван» эрэдээксийэни олохтообут суруналыыс.

Олоҕун олуктара

1933 сыллаахха атырдьах ыйын 20 күнүгэр Үөһээ Бүлүү улууһун II-с Боотулу нэһилиэгэр төрөөбүтэ.

1954 сыллаахха Дьокуускайдааҕы фельдшердар-акушердар оскуолаларын бүтэрбитэ.

1954—1958 сс. биэлсэринэн үлэлээбитэ.

1958—1961 сс. — Үөһээ Бүлүүтээҕи улуус хаһыатын литературнай үлэһитэ.

1961 сыллаахтан кэрэспэдьиэн, режиссёр, салаа сэбиэдиссэйэ, «Геван» эрэдээксийэ эрэдээктэрэ.

1967 сыллаахха Саха судаарыстыбаннай университетын бүтэрбитэ.

2011 сыллаахха кулун тутар 29 күнүгэр өлбүтэ[1].

Айар үлэтэ

1960 сыллаахха «Бүлүү долгуннара» диэн хоһооннорун бастакы кинигэтэ тахсыбыта.

«Эргиллии» диэн үс кинигэлээх роман ааптара.

Дыраамалара Саха тыйаатырын уонна Ньурба тыйаатырын сыаналарыгар туруоруллубуттара:

  • «Муус төлөнө»;
  • «Им сүтүүтэ»;
  • В. Протодьяконов-Кулантайы кытта «Манчаары туһунан тойук» опера либреттотын суруйбута (хампаһыытардар Г. Комраков, Э. Алексеев);
  • «Саха дьоло» кантата уонна ораториялар (хампаһыытар Г. Комраков);
  • «Огни седого Вилюя» (хампаһыытар Н. Берестов);
  • «Северная легенда» (хампаһыытар Г. Комраков), «Слава России» (хампаһыытар Г. Комраков);
  • «Алтан үөрүүтэ» балет либреттотын ааптара (хампаһыытар Г. Литинскэй).

Дадаскинов араадьыйаҕа уонна телевидениеҕа тахсар «Геван» биэриини бэлэмниир итинник ааттаах эрэдээксийэ олохтооччута. Биэриилэрэ 90-с сыллар саҕаланыыларыттан эбээн, эбэҥки, дьүкээгир, саха уонна нуучча тылларынан тахсаллар. Бу биэриилэргэ хотугу аҕыйах ахсааннаах омуктар тылларын уонна култуураларын харыстааһыҥҥа уонна сайыннарыыга аналлаах боппуруостар көтөҕүллэллэр. Эрэдээксийэ үлэтин түмүгэр, «Саха» НКИХ пуондатыгар туундара култууратын туһунан үгүс матырыйаал хомуллубут.

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • РСФСР култууратын үтүөлээх үлэһитэ;
  • Саха АССӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ;
  • Орто Халыма[2], Абый, Аллайыаха, Анаабыр, Үөһээ Бүлүү, Орто Халыма Эбээн Бытантай улуустарын ытык олохтооҕо.

Аатын үйэтитии

  • 2016 сыллаахха Дьокуускай куорат Пётр Алексеев уулуссатыгар Степан Дадаскиновка өйдөбүнньүк дуоска туруоруллубут[3].

Библиографията

  • Ырыабытын бүгүн ыллыах / Степан Дадаскинов; [муз. эрэд. З. Степанов]. — Дьокуускай: Сайдам, 2007. — 176 с.
  • Бүлүү долгуннара: Хоһооннор. — Дьокуускай: Кинигэ изд-вота, 1964. — 40 с.
  • Кубалаах күөл: хоһооннор. — Дьокуускай: Кинигэ изд-вота, 1977. — 64 с.
  • Күн киириэн баҕарбат: Хоһооннор, поэмалар. — Дьокуускай: Кинигэ изд-вота, 1984. — 128 с.
  • Кыталыктар үҥкүүлэрэ: Кэпсээн. — Дьокуускай: Кинигэ изд-вота, 1983. — 64 с.
  • Эргиллии: Роман. — Дьокуускай: Кинигэ изд-вота, 1986—1992. 1 кинигэ. — Эргиллии. — 374 с.; 2 кинигэ. — Кырса суола. — 244 с.; 3 кинигэ. — Харчы. — 352 с.
  • Буурҕа түүн: Кыра саастаах оҕолорго кэпсээннэр. — Дьокуускай: Бичик, 1993. — 24 с.
  • Күүтүү: Кэпсээннэр. — Дьокуускай: Кинигэ изд-вота, 1995. — 192 с.
  • Симфония тундры: Стихи и поэма /Пер. Б. Авсарагова. — М.: Современник, 1979. — 63 с.

Кини туһунан

  • Мартинович А. Обретая самостоятельность //Полярная звезда. — 1980. — № 3. — с. 104—106.
  • Сивцев В. Маамыктаны быраҕарга үөрэнэн //Хотугу сулус. — 1983. — № 8. — с. 74—75.
  • Хабарова Х. И. Хотугу дойдуга таптал //Хотугу сулус. — 1989. — № 8. — с. 101—103.

Быһаарыылар

Сигэлэр

Категориялар