Винокуров Артур Ильич
Винокуров Артур Ильич (1934 сыл атырдьах ыйын 11 күнэ, Дьокуускай — 2016 сыл атырдьах ыйын 21 күнэ) — кыраайы үөрэтээччи, худуоһунньук-фотограф, фотосуруналыыс.
Олоҕун олуктара
1934 сыллаахха саха биллиилээх поэтын, суруйааччытын, тылбаасчытын Илья Дорофеевич Винокуров — Чаҕылҕан (31.07.1914—09.09.1952) уонна Ольга Францевна Петровская дьиэ кэргэннэригэр төрөөбүт.
Оҕо эрдэҕиттэн, аҕатын утумнаан, хаартыскалары хомуйуунан дьарыктаммыт: Илья Чаҕылҕан доҕотторо суруйааччылар бэлэхтээбит хаартыскаларын хомуйар эбит, олору барытын илии баттаан, харыстаан харайбыт.
1955 сылтан хаартыскаҕа түһэриинэн үлүһүйбүт.
1957 сыллаахха Дьокуускайдааҕы культурнай-сырдатар оскуола бибилэтиэкэ салаатын бүтэрбит.
1957—1975 сыллар устата А. С. Пушкин аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин бибилэтиэкэтигэр үлэлээбит, ол кэмҥэ фоторепродукциянан дьарыктаммыт. Ол сыллартан элбэх историяҕа сыһыаннаах хаартыскалары, матырыйааллары муспут.
1960-с сылларга худуоһунньук Феликс Петрович Кочневтыын фотолабораторияҕа үлэлээбит, кини үөрэнээччитэ буолбут.
1970-с сыллартан хаартыскалара хаһыаттарга, сурунаалларга уонна кинигэлэргэ тахсар буолбуттар. Ону таһынан, ити кэмҥэ телевидениеҕа үлэлэһэр буолбут: хос комментарийдаах фоторепортажтары бэлэмниир эбит.
1977 сыллаахха Саха государственнай университетын историко-филологическай факультетын нуучча тылын уонна литературатын салаатын кэтэхтэн үөрэнэн бүтэрбит.
1981 сылтан Былатыан Ойуунускай аатынан Литература түмэлигэр үлэлээбит. Бу кэмҥэ саха литературатын эйгэтигэр сыһыаннаах элбэх хаартысканы оҥорбут, суруйааччылар мэтириэттэрин түһэрбит.
1984 сылтан Хоту дойду физико-техническэй кыһалҕаларын Институтугар фотолаборатория сэбиэдиссэйин дуоһунаһыгар үлэлээн саҕалаабыт, манна сүүрбэ биир сыл устата үлэлээбит.
1997 сылтан Емельян Ярославскай аатынан Дьокуускайдааҕы Хотугу норуоттар устуоруйаларын уонна култуураларын холбоһуктаах судаарыстыбаннай түмэлигэр үлэлээбит.
90-с сыллар саҕаланыыларыгар «Илин» сурунаал бастакы нүөмэрдэригэр саха биллиилээх суруйааччыта Иван Арбита уруһуйдарын репродукцияларын, Лепчиковтар аҕа уустарын хаартыскаларын бэчээттэппит. Бу сурунаалы кытта ыкса үлэлэһэн, кини көмөтүнэн Саха Сирин XX үйэтин уһулуччулаах дьонугар анаммыт халандаар оҥоһуллубут.
Олохтон 2016 сыл атырдьах ыйын 21 күнүгэр туораабыт[1].
Аатын үйэтитии
- Госархивка саха суруйааччыларыгар аналлаах «Винокуров фондата» тэриллибит;
- П. А. Ойуунускай аатынан литература түмэлигэр «Суруйааччылар — Артур Винокуров фотообъективыгар» диэн быыстапка тэриллибит;
- Үлэлэрэ учебниктарга, история уонна литература кинигэлэригэр, өрөспүүбүлүкэ хаһыаттарыгар уонна сурунаалларагыр бэчээттэнэллэр, түмэллэр быыстапкаларыгар туһаныллаллар[1].
Наҕараадалара уонна ытык ааттара
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин суруналыыстарын Сойууһун чилиэнэ;
- Арассыыйа суруналыыстарын Сойууһун чилиэнэ;
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын туйгуна;
- Арассыыйа билимнэрин Академиятын Сибиирдээҕи салаатын үтүөлээх ветерана;
- Нам улууһун ытык киһитэ[1].