Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Башарина Зоя Константиновна

Зоя Константиновна Башарина (1945 сыл ыам ыйын 21 күнэ, Бороҕон нэһилиэгэ, Саха АССР) — филология билимин дуоктара, ХИФУ РФ Хотугулуу-Илиҥҥи норуоттар тылларын уонна культураларын институтун профессора, Саха Өрөспүүбүлүкэтин суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ, «Билии» уопсастыба чилиэнэ, 150-н тахса научнай үлэ ааптара.

Олоҕун олуктара

  • 1945 сыллаахха ыам ыйын 21 күнүгэр Булуҥ улууһун Бороҕон нэһилиэгэр төрөөбүтэ.
  • 1961 сыллаахха Күһүүр орто оскуолатын бүтэрэн баран икки сыл интернакка баспытааталлаабыта.
  • 1963 сыллаахха Магаданнааҕы педагогическай институт историко-филологическай факультетыгар нуучча тылын уонна литературатын отделениетыгар үөрэнэ киирбитэ.
  • 1967 сыллаахха Мэҥэ-Хаҥалас улууһугар Хаптаҕай орто оскуолатыгар ананан үлэлээбитэ.
  • 1969 сылтан Саха государственнай университетыгар үлэлиир.
  • 1990 сыллаахха Алма-Ата куоракка «Диалектика национального и интернационального в якутской литературе» тиэмэҕэ хандьыдаат диссертациятын көмүскээбитэ.
  • 2005 сыллаахха дуоктар диссертациятын көмүскээбитэ.

Билимҥэ кылаата уонна уопсастыбаннай үлэтэ

265-тэн тахса билим үлэтин, ол иһигэр манагыраапыйалар уонна үөрэх босуобуйаларын ааптара. Билимҥэ интэриэһэ нуучча уонна саха литератураларын алтыһыытын, уус-уран тылбаас кыһалҕаларын, саха литэрэтиирэтин классиктара А. Е. Кулаковскай, А. И. Софронов уонна Н. Д. Неустроев айар нэһилиэстибэлэрин, ону таһынан саха литературатыгар Аҕа дойду Улуу сэриитин уонна Чурапчы көһөрүүтүн тиэмэлэрин хабар. «Саха литературатын устуоруйата» уонна «Саха фольклора» куурустары сахалыы уонна нууччалыы тылларынан аахпыта. Дипломнай, курсовой үлэлэри уонна тылбаас кыһалҕаларын үөрэтэр бөлөҕү салайбыта.

Саха Өрөспүүбүлүкэтин Суруйааччыларын сойууһун (1998 сылтан) уонна Арассыыйа Суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ. Хотугу форум академиятын, Информатизация аан дойдутааҕы академиятын, Петровскайдааҕы билим уонна ускуустуба академиятын дьиҥнээх чилиэнэ. Арассыыйа естествознаниеҕа академиятын чилиэн-корреспондена (2015).

Уопсастыбаннай үлэҕэ актыыбынайдык кыттар: «Саха сирин дьахтар-учуонайдарын» лиигатын вице-бэрэсидьиэнэ, «Билии» уопсастыба иһинэн Духуобунай култуура норуоттааҕы университетын ректора, ХИФУ Профессор-наставниктар сэбиэттэрин Президиумун бэрэссэдээтэлэ. Аан дойдутааҕы чөл олох хамсааһынын үтүөлээх бэтэрээнэ (2014)[1][2][3].

Үлэлэрэ

  • Взаимодействие русской и якутской литератур: Учеб. пособие. — Якутск, 1992
  • Русская проза Якутии (50-80-е гг.):Учеб. пособие. — Якутск, 1995
  • Саха литературата Аҕа дойду улуу сэриитин кэмигэр (1941—1945 сс.). — Дьокуускай, 1997

Олоҕун, айар үлэтин туһунан

  • Башарина З. К. // Кто есть кто: Женщины-ученые Якутии. — Якутск, 2000
  • Башарина З. К. // Наш филологический. — Якутск, 1996
  • Маркова Т. Университет мин дьылҕабар // Далбар Хотун. — 1996. — № 2
  • Саха салаатын 60 сыла. — Дьокуускай, 1999
  • Якутский государственный университет: Фото-альбом. — 1996

Ытык ааттара, наҕараадалара

  • Действительный член Академии Северного форума , Международной Академии информатизации, Петровской академии наук и искусств.
  • Лауреат премии им. М. В. Ломоносова с медалью «За верность России»(2011).
  • Победитель в номинации «За вклад в развитии Лиги Женщины-ученые Якутии» (2009). «Гражданская доблесть» (2010).
  • «Почетный работник высшей школы РФ». «Учитель учителей».
  • «Почетный гражданин Булунского улуса» (2007).
  • Памятный знак, посвященный 100-летию В. А. Протодьяконова — Кулантая (2012).
  • Юбилейный знак «380 лет Якутии с Россией», (2012).
  • Занесена в Педагогическую энциклопедию РС (Я) (2005), библиографический указатель «Писатели земли Олонхо» (2000), в книгу «Трудовая слава Якутии» (2010).
  • Отличник профессионального образования РС(Я), (2010).
  • Знак признания заслуг(2011).
  • Знак «375 лет г. Якутска»(2007).
  • Знак «За долголетнюю добросовестную работу»(2006)
  • Үлэ Бэтэрээнэ.

Дьиэ кэргэнэ

Кэргэнэ мэдиссиинэ билимин дуоктара Башарин Карл Георгиевич.

  1. ↑ Башарина Зоя Константиновна (рус.). Известные учёные. Сигэнии күнэ: 20 От ыйын 2026.
  2. ↑ Башарина, Зоя Константиновна (литературовед, критик; 1945) (рус.). Национальная библиотека Республики Саха (Якутия). Сигэнии күнэ: 20 От ыйын 2026.
  3. ↑ Башарина Зоя Константиновна (рус.). Северо-Восточный федеральный университет имени М.К. Аммосова. Сигэнии күнэ: 20 От ыйын 2026.

Категориялар