Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Айаал (аат)

Айаал (нууч. Айал, Аял) — сахалыы уол, эр киһи аата.

Суолтата

Багдарыын Сүлбэ быһаарыытынан, Айаал — былыргы аат. «Ай» диэн тылтан тахсыбыт, «айааччы, үчүгэйи оҥорооччу» диэн суолталаах[1].

Тэрис эмиэ бу аат «ай» диэн тылтан үөскээбитин, «айааччы» (нууч. творящий) диэн өйдөбүллээҕин туһунан суруйар[2].

Аат күнэ-ыйа: тохсунньу 31 күнэ; кулун тутар 9 уонна 10 күннэрэ; муус устар 15 уонна 16 күннэрэ; ыам ыйын 27 уонна 28 күннэрэ[3].

Тарҕаныыта

Саха сиригэр саҥа төрөөбүт уол оҕолор ортолоругар Айаал диэн аат киэҥник тарҕаммыт ааттар тиһиктэригэр киирбитин туһунан Гражданскай турук аакталарын суруйуу (нууч.) (сах. Дьаһалтата 2021 сыл түмүгүнэн биллэрбитэ[4].

Атын көрүҥнэрэ

Тэрис суруйбутунан, бу аат Айаллаан диэн атын көрүҥнээх[2]. Кыыска (дьахтарга) бэриллэр көрүҥэ суох.

Нууччалыы киэбинэн Айал, Аял диэн суруллуон сөп.

Атын түүр тылларыгар «ай» диэн олохтоох ааттар киэҥник тарҕаммыттар (холобур, казахтыы уонна кыргыстыы Айдар, Айбек), ол гынан баран бу ааттарга «ай» диэн тыл «ый» (нууч. луна) диэн суолталаах. Оттон сахалыы Айаал диэн аат төрүтэ «ай-» (нууч. творить, создавать) диэн туохтуур буолар, онон суолтатынан уратылаах[5].

Биллэр дьон

  • Айаал Аммосов (1975 с. төр.) — тыйаатыр уонна киинэ артыыһа, СӨ үтүөлээх артыыһа[6];
  • Айаал Лазарев (1986 с. төр.) — көҥүл тустууга Азия чөмпүйүөнэ, Арассыыйа уонна Кыргызстан норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах маастара, үс Олимпиада кыттыылааҕа (2016, 2020, 2024)[7];
  • Айаал Адамов (1991 с. төр.) — киинэ режиссёра, артыыс, ырыаһыт, блогер (урут Уруй Айаал уонна Злой Мамбет диэн айар ааттарынан биллэрэ)[8].

Култуураҕа

  • «Айаал» — 1939-40 сс. суруллубут Суорун Омоллоон дыраамата[9];
  • «Тундра» устуудьуйа «Тымныы оҕуһа» ойуулугун (реж. Александр Моруо, 2022) сүрүн дьоруойа Айаал диэн ааттаах[10].

Быһаарыылар

  1. ↑ Багдарыын Сүлбэ, 2011, с. 84
  2. ↑ 1 2 Тэрис, 2012, с. 4
  3. ↑ Багдарыын Сүлбэ, 2011, с. 77—83
  4. ↑ Названы самые редкие и популярные якутские имена 2021 года(нууч.), ysia.ru (20 января 2022). Сигэнии күнэ: 4 Атырдьах ыйын 2026.
  5. ↑ Имя Ай на Имя.Ком. Значение имени Ай. imya.com. Сигэнии күнэ: 4 Атырдьах ыйын 2026.
  6. ↑ Айаал Аммосов. Кино-Театр.Ру. Сигэнии күнэ: 4 Атырдьах ыйын 2026.
  7. ↑ IOC. Aiaal LAZAREV, Olympics.com. Сигэнии күнэ: 4 Атырдьах ыйын 2026.
  8. ↑ Айаал Адамов: фильмы, биография, семья, фильмография — Кинопоиск. Кинопоиск. Сигэнии күнэ: 4 Атырдьах ыйын 2026.
  9. ↑ Жизнь и творчество — МКУК "Таттинская МЦБС"(биллибэт). taattalib.ru. Сигэнии күнэ: 4 Атырдьах ыйын 2026.
  10. ↑ Тымныы Оҕуһа - Бык Холода. Якутский Мультфильм(биллибэт). Сигэнии күнэ: 4 Атырдьах ыйын 2026.

Литература

  • Багдарыын Сүлбэ Аатта тал. — Дьокуускай: Бичик, 2011. — 96 с.
  • Тэрис Тэрис. Сахалыы аат. — Дьокуускай: Якутский край, 2012. — 41 с.

Категориялар

© Правообладателем данного материала является АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ».
Использование данного материала на других сайтах возможно только с согласия АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ».