Яковлев Петр Ионович
Яковлев Петр Ионович (1921 сыл олунньу 22 күнэ, Амма Наахарата, Саха АССР — 1978 сыл сэтинньи 7 күнэ, Амма Наахарата, Саха АССР) — Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, 16 сыл учууталлаан баран биллиилээх ыанньыксыт буолбут киһи, Социалистыы Үлэ Дьоруойа (1976).
Олоҕун олуктара
1921 сыллаахха олунньу 22 күнүгэр Амма улууһугар Амма-Наахара нэһилиэгэр Дьыбардаах диэн сиргэ төрөөбүт.
1940 сыллаахха Дьокуускайдааҕы педтехникумҥа үөрэнэ киирбит, үөрэнэр кэмигэр Саха драмтеатрын театральнай мастерскойугар дьарыктаммыт.
Сэрии саҕаламмытыгар, техникум бастакы куурсун бүтүүтэ, Кыһыл Аармыйа кэккэтигэр ыҥырыллыбыт. 235-с стрелковай дивизия 801-с стрелковай полкатын састаабыгар снайпер-разведчик быһыытынан сулууспалаабыт.
1944 сыллаахха, ыараханнык бааһыран, сэрииттэн эргиллибит.
Амма-Наахара сэттэ кылаастаах оскуолатыгар физкультура учууталынан үлэлээбит.
1955 сыллаахха Дьокуускайдааҕы педучилищены кэтэхтэн үөрэнэн бүтэрэн, 16 сыл учууталлаабыт.
Валентина Гаганова саҕалааһынын өйөөн, 1960 сыллаахха тыа сиригэр үлэлииргэ соруммут. Бастаан үс сыл фермаҕа биригэдьиирдээбит, ол кэннэ 1963 сыллаахха ыанньыксыт буолбут.
1968 сыллаахха, Яковлев көҕүлээһининэн уонна кини салайааччылаах, «Эдэр саас» комсомольскай эдэр ыччат фермата тэриллибит. Ферма үлэһиттэрэ биир ыанар ынахтан сылга, ортотунан, 2000 кг үрдүк үүт ыанылларын ситиспиттэр.
П. И. Яковлев Саха Сирин усулуобуйатыгар биир бастакынан үрдүк көрдөрүүлэри — сылга 5,5 тыһ. кг үүт — ыаныытын ситиспит.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1976 сыл ахсынньы 23 күнүнээҕи Ыйааҕынан Петр Ионович Яковлевка Социалистыы Үлэ Дьоруойун аата иҥэриллибит.
Биллиилээх ыанньыксыт Саха АССР Үрдүкү Сүбэтин депутатынан үстэ талылла сылдьыбыт. ССРС профсоюзтарын XVI сийиэһин делегата.
Сэтинньи 7 күнүгэр 1978 сыллаахха төрөөбүт нэһилиэгэр өлбүт[1].
Наҕараадалара уонна ытык ааттара
- Социалистыы Үлэ Дьоруойа (1976);
- Ленин уордьаннара (1971, 1973, 1976);
- «Хорсунун иһин» мэтээл (1942)[2];
- «Туйгун разведчик» Бэлиэ;
- «Бочуот Бэлиэтэ» уордьан;
- ССРС ВДНХ үс көмүс уонна боруонса мэтээллэрэ;
- Саха АССР норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ;
- Амма улууһун Ытык киһитэ[3].
Аатын үйэтитии
- Амма улууһун Өнньүөс сэлиэнньэтигэр П.И. Яковлев бюһа туруоруллубут;
- П.И. Яковлев аата 52,73 карат ыйааһыннаах, «Удачнай» туруупкаттан хостоммут ювелирнай хаачыстыбалаах алмааска 2019 сыл балаҕан ыйыгар иҥэриллибит[4].
Быһаарыылар
Сигэлэр
- Владимир Пестерев. История Якутии в лицах. — Якутск: «Бичик», 2001.