Шадринова Ангелина Николаевна
Ангелина Николаевна Шадринова — Суоһааны (1963 сыл ыам ыйын 2 күнэ, Толоон (Сунтаар), Саха АССР) — Арассыыйа бэйиэтэ, суруналыыс, кыраайы үөрэтээччи. Саха Өрөспүүбүлүкэтин суруйааччыларын сойууһун уонна Арассыыйа суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын туйгуна.
Олоҕун олуктара
1963 сыллаахха ыам ыйын 2 күнүгэр Сунтаар улууһун Толоон нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Бүлүүтээҕи педагогика училищетын бүтэрбитэ. 1996 сыллаахха М. К. Аммосов аатынан Саха судаарыстыбаннай университетын «Оскуола иннинээҕи педагогика уонна психология» идэтинэн бүтэрэн, педагог-психолог идэтин ылбыта.
Үлэтин Толоон алын сүһүөх оскуолатыгар учууталынан саҕалаабыта. Кэлин Сунтаар улууһун киин бибилэтиэкэтигэр үлэлээбитэ, ону тэҥэ 1999—2005 сс. «Саха» НКИХ Сунтаардааҕы салаатыгар суруйааччылар айар үлэлэригэр аналлаах уонна кыраайы үөрэтэр «Ситим» диэн телебиэриилэри ыыппыта.
2005 сыллаахха Аҕа дойду улуу сэриитин сылларыгар Сунтаар улууһугар олохтоох дьон ортотугар буолбут хоргуйуу туһунан матырыйааллары хомуйар уонна суруйар хамыыһыйа бөлөҕүн салайбыта. Бу матырыйааллар «Ким да умнуллубат, туох да умнуллубат» диэн уопсай хомуурунньук иккис кинигэтигэр киирбиттэрэ. Ону таһынан Сунтаар улууһун киин бибилэтиэкэтин «Сунтаар улууһун нэһилиэктэрэ» диэн Саха сирин норуоттарын IV успуорт оонньууларыгар анаммыт кыраайы үөрэтэр бырайыак эппиэттээх эрэдээктэринэн үлэлээбитэ.
Билигин «Саха» НКИХ араадьыйа эрэдээксийэтигэр эрэдээктэринэн үлэлиир. Субуота аайы тахсар устуоруйаҕа аналлаах «Санаа сэргэтэ» диэн биэриини бэлэмнээн ыытар[1].
Айар уонна чинчийэр үлэтэ
Хоһоон суруйуутунан 1996 сылтан дьарыктанар. Бастакы айымньылара улуустааҕы «Сунтаар сонуннара» хаһыакка, кэлин 2001 сыллаахха өрөспүүбүлүкэтээҕи «Саха сирэ» хаһыакка бэчээттэммиттэрэ. «Мин биллибэт мунчаарыым» диэн хоһооннорун бастакы хомуурунньуга 2004 сыллаахха тахсыбыта. Онтон ыла өссө 4 хоһоон кинигэтин таһаарбыта.
2002 сыллаахха «Ситтэрбэт мин бэйэм…» диэн аудиокассетаны таһаарбыта. Онно бэйэтин хоһооннорун ааҕыыта уонна кини тылларыгар Саха сирин биллэр мелодистарын суруйбут ырыалара киирбиттэрэ.
Суоһааны оҕолорго анаан «Айыы санаа оһуора» (2013) диэн остуоруйа кинигэтин суруйбута. Бу кинигэҕэ киирбит «Уу кыыһа Уучаана Куо», «Саҥа ырбаахы», «Бороҥчоон куобахчааны ойуур олохтоохторо хайдах быыһаабыттара» курдук кылгас кэпсээннэр оҕону үтүө быһыыга, мөлтөхтөрү көмүскүүргэ уонна сыралаах үлэнэн ситиһиини ыларга үөрэтэр ис хоһоонноохтор. Кинигэҕэ анаан Саха сирин биллиилээх худуоһунньуга Вера Филипповна Ноева уруһуйдаабыта.
Ону таһынан кини чинчийэр уонна хомуйар үлэнэн дьарыктанар. Н. Н. Алексееваны кытта кыттыһан, норуодунай бэйиэт Леонид Попов олоҕун уонна айар үлэтин туһунан «Орто дойдуну киэргэтэн…» (2006) уонна бэйиэт Альберт Бүлүүйүскэй туһунан «Тыыннаахтардыын тыыннаах курдук кэпсэтэ…» (2008) диэн ахтыы кинигэлэрин бэлэмнээн таһаартарбыта[2].
2005 сыллаахха Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр ыытыллыбыт суруйааччылар сийиэстэрин дэлэгээтэ буолар, ону таһынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ[3].
Библиографията
- Мин биллибэт мунчаарыым: хоһооннор. — Дьокуускай: Бичик, 2004. — 16 с.
- Санаа хараҕа: хоһооннор. — Дьокуускай: Бичик, 2007. — 64 с.
- Дорҕоон кута: хоһооннор. — Дьокуускай: Бичик, 2011. — 80 с.
- Айыы санаа оһуора: кыра уонна орто саастаах оскуола оҕолоругар. — Владивосток : ЛИТ, 2013. — 24 с.
- Сэттис аан: хоһооннор. — Дьокуускай: Бичик, 2014. — 64 с.
- Сирэй уонна күлүк: кэпсээннэр. — Дьокуускай: Айар, 2022. — 128 с.