Соломонов Никита Гаврилович

Балаҕан ыйын 27 күнүгэр 1929 сыллаахха Батамайы Кытыл дэриэбинэтигэр 4-с Малдьаҕар нэһилиэгэр Хаҥалас улууһугар Саха АССР төрөөбүтэ^[1].

1938 сылтан Тиит Арыы, Батамай алын сүһүөх оскуолаларыгар үөрэнэ сылдьыбыта. 1946 сыллаахха Покровскай семилетнюю школу и поступил в сэттэ кылаастаах оскуолатын бүтэрбитэ уонна Дьокуускайдааҕы педагогика училищетыгар үөрэнэ киирбитэ^[2].

1954 с. СГУ биолого-географическэй бакылтыатын бүтэрбитэ^[1].

1954—1974 сс. — Саха судаарыстыбаннай университетыгар ассистентан саҕалаан зоология хаапыдыратын сэбиэдиссэйигэр, биологическай-географическай бакылтыат дэкээнигэр тиийэ үлэлээбитэ^[1].

1961 с. — «Экология водяной полевки в Центральной Якутии» тиэмэҕэ хандьыдаат диссэртээссиэтин көмүскээбитэ^[3].

1972 c. — «Опыт изучения популяционной экологии грызунов и зайца-беляка в Якутии» тимэҕэ дуоктар диссэртээсийэтин көмүскээбитэ^[3].

1973 сыллаахха — бэрэпиэссэр аатын ылбыта^[3].

1973 с. — АБА Сибиирдээҕи салаатыгар үлэлээбитэ (АБА СС):

• 1976—1980 сс. — харамайдар экологиялыы физиологияларын лабораторияларын сэбиэдиссэйэ (1973—1984), ССРС Арассыыйа Наукаларын Саха филиалын Биология институтун дириэктэрин солбуйааччы билиҥҥи Криолитозона биологиятын кыһалҕаларын үнүстүүтэ);
• 1980—1986 сс.— ССРС БА ХС СФ Преезидиумун бэрэссэдээтэлин солбуйааччы;
• 1986—1997 сс. — ССРС БА ХС Саха сиринээҕи Биология институтун дириэктэрэ ;
• 1997 с. — АБА советнига^[1].

1990 с. ССРС БА чилиэн-корреспонденынан талыллыбыта, 1991 с. АБА чилиэн-корреспондена буолбута.

Олунньу 10 күнүгэр 2024 сыллаахха өлбүтэ^[4].

Саха сирин киин өттүгэр киэҥник тарҕанар үүтүнэн иитээччилэр эрэгийиэннээҕи уратыларын популяциялыы экологияларын, сүрүн бултанар кыыллар ахсаанарын хамсааһынын чинчийбитэ^[1].

Кини салалтатынан «Саха АССР Кыһыл кинигэтэ» бэчээттэммитэ (1987)^[1].

Омук кэллиэгэлэрин кытта хоту дойду ураты көтөрдөрүн — кыталык уонна турукаан экологиятын уонна көһүүтүн үөрэппитэ^[1].

280 тахса билим үлэ, ол иһигэр 7 моногафия ааптара^[3].

Кини салалтатынан 25 хандьыдаат уонна 16 дуоктар диссэртээсийэтэ көмүскэммитэ^[3].

Билим сүбэлэрин, хамыыһыйаларын, акадьыамыйа сурунаалларын редколлегияларын чилиэнэ, СӨ-тин БА «Наука уонна үөрэхтээһин» сурунаалын сүрүн эрдээктэрэ^[1].

• Ондатра и её промысел в Якутии. — Якутск, 1967. — 66 с.
• Животный мир Якутии: (Птицы и млекопитающие). — Якутск, 1975. — 184 с.
• Полиморфизм белков крови сельскохозяйственных животных Якутии. — Новосибирск, 1977. — 142 с. (в соавт.)
• Акклиматизация яка в Якутии. — Новосибирск, 1980. — 103 с. (в соавт.)
• Экология водяной полевки в Якутии. — Новосибирск, 1980. — 136 с.
• Беседы об охране природы. — Якутск, 1987. — 176 с.^[1].

• Наука и техника в Якутии. 2004. № 7
• Якутия: Респ. обществ.-полит. газ. 2006. № 195

• Кыһыл Үлэ Знамятын уордьана (1982)^[1]
• «Үлэҕэ килбиэнин иһин» мэтээл (1974)^[1]
• РСФСР наукатын үтүөлээх үлэһитэ (1990)^[1]
• «Владимир Ильич Ленин төрөөбүтэ 100 сааһын бэлиэтээн» мэтээл (1970)^[1]
• «1941-1945 сс. Аҕа дойду сэриитигэр килбиэннээх үлэ иһин» мэтээл^[1]
• «ССРС Үрдүк үөрэхтээһинин эйгэтигэр туйгун ситиһиилэрин иһин» Бочуоттаах бэлиэ^[3]
• Билим уонна тиэхиникэ эйгэтигэр Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннай бириэмийэтин лаурета (2003)^[1]
• Саха АССР наукатын үтөлээх үлэһитэ (1979)^[1]
• Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ытык олохтооҕо (2006)^[1]
• Хаҥалас улууһун Ытык олохтооҕо^[5]