Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Семёнов Григорий Трофимович

Григорий Трофимович Семёнов (1903 сыл олунньу 27 күнэ, Хадан, Саха уобалаһа — 1970 сыл бэс ыйын 16 күнэ, Дьокуускай) — саха сэбиэскэй геолога, Социалистыы Үлэ Дьоруойа.

Олоҕун олуктара

1903 сыллаахха олунньу 27 күнүгэр Сунтаар оройуонун Хадан нэһилиэгэр төрөөбүт[1].

Элгээйи икки кылаастаах оскуолатын бүтэрэээт, 1916 сыллаахха Үрдүкү начальнай училищеҕа үөрэммит. 1922 сыллаахха Бүлүүгэ иккис сүһүөх оскуолатын бүтэрбит.

1923—1924 сс. Бүлүүгэ бастакы сүһүөх оскуолатыгар учууталлаабыт, оскуола сэбиэдиссэйинэн үлэлээбит.

1924 сыллаахха Баартыйа Саха сиринээҕи обкома туһаайыытынан, Томскай университетын геология салаатыгар үөрэнэ киирбит. 1930 сыллаахха, университеты бүтэрээт, Хаҥаластааҕы кэлим геологоразведка баартыйатын салайааччытынан анаммыт.

1931—1932 сс. Буотама — Тиит-Арыы геологоразведка баартыйатын салайааччытынан үлэлээбит, онно Буотама өрүс устун тимир уруудата хостонор сирин чинчийбит. 1932 сыллаахха Саха сиринээҕи геологоразведка дьаһалтатын салайааччытынан, онтон 1933 сыллаахха Саха сиринээҕи геологоразведка тириэһин салайааччытынан анаммыт. 1934 сыллаахха «Союзникельоловоразведка» Саха сиринээҕи салаатын салайааччытынан анаммыт.

1935 сыллаахха Саха АССР ГосБылаанын бэрэссэдээтэлин солбуйааччытынан анаммыт.

1938 сыл муус устар 26 күнүгэр тутуллан хаайыллыбыт, 1941 сыллаахха балаҕан ыйын 16 күнүгэр ССРС ИДьНК РСФСР ХК 58-1а, 58-2, 58-7, 58-11 ыстатыйаларынан буруйдаан, 8 сылга лааҕырга ууруллубут. 1948 сыллаахха иккистээн хаайыллыбыт, «Правотроцкистскай тэрилтэҕэ киирбитин иһин» диэн буруйданан, Красноярскай кыраайга көскө ыытыллыбыт[2].

1955 сыллаахха реабилитацияламмыт, бары бырааптара чөлүгэр түһэриллибиттэр.

1957 сылтан Саха сирин геологияҕа салалтатын сүрүн геологынан үлэлээбит. 1957—1969 сс. Саха сирин геологияҕа сулууспатын салайбыт.

Олохтоох геологическай каадырдары бэлэмнээһиҥҥэ кыттыбыт: Саха судаарыстыбыннай университетыгар (билигин — М. К. Аммосов аатынан ХИФУ) лиэксийэ ааҕар эбит.

ССРС Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун 1966 сыл от ыйын 4 күнүнээҕи ыйааҕынан, геологоразведочнай үлэлэри сайыннарыыга, сир баайын хостуур сирдэри арыйыыга уонна чинчийиигэ сэттэ сыллаах былаан сорудахтарын толоруутугар уһулуччулаах ситиһиилэрин иһин Г. Т. Семеновка Социалистыы Үлэ Дьоруойун аата иҥэриллибит.

Ол сыл сойуустааҕы суолталаах биэнсийэҕэ тахсыбыт.

1970 сыллаахха бэс ыйын 16 күнүгэр Дьокуускайга өлбүт[3][4].

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • Ленин уордьана (1963);
  • Социалистыы Үлэ Дьоруойа (1966)[5];
    • «Сиэрпэ уонна балта» кыһыл көмүс мэтээл;
    • Ленин уордьана[3].

Аатын үйэтитии

  • 2007 сыллаахха Дьокуускайга Г. Т. Семёнов мэтириэттээх өйдөбүнньүк дуоска туруоруллубут;
  • Г. Т. Семёнов аата Сунтаар улууһун Хадаар уопсай үөрэхтээһин оскуолатыгар иҥэриллибит;
  • Сунтаар улууһун баһылыгын 2012 сыл бэс ыйын 4 күнүнээҕи 126 №-дээх уурааҕынан Григорий Трофимович Семёнов аатынан бириэмийэ олохтоммут[3].

Быһаарыылар

  1. ↑ Национальная библиотека РС(Я). web.archive.org. Сигэнии күнэ: 29 Муус устар 2026.
  2. ↑ Списки жертв. web.archive.org. Сигэнии күнэ: 29 Муус устар 2026.
  3. ↑ 1 2 3 Семёнов Григорий Трофимович. warheroes.ru. Сигэнии күнэ: 29 Муус устар 2026.
  4. ↑ Семёнов Григорий Трофимович – Энциклопедия ЯСИА(биллибэт). web.archive.org. Сигэнии күнэ: 29 Муус устар 2026.
  5. ↑ Герои Социалистического Труда | Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия) (рус.). web.archive.org. Сигэнии күнэ: 29 Муус устар 2026.

Литература

  • Владимир Пестерев. История Якутии в лицах. — Якутск: «Бичик», 2001.

Категориялар