Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Сантаев Николай Маркович

Сантаев Николай Маркович (1939 сыл олунньу 1 күнэ, Хадан, Саха АССР) — кинодокументалист, режиссёр, ССРС суруналыыстарын чилиэнэ.

Олоҕун олуктара

1939 сыллаахха олунньу 1 күнүгэр Сунтаар улууһун Хадан нэһилиэгэр Бордоҥҥо төрөөбүт.

1959 сыллаахха Сунтаар орто оскуолатын бүтэрээт, Жданов аатынан колхуоска кулууп сэбиэдиссэйинэн үлэлээбит.

1967 сыллаахха Москватааҕы кинематография институтутун киинэ операторын идэтигэр үөрэнэн бүтэрбит.

1967 сыллаахтан Саха сирин телевидениетыгар, өрөспүүбүлүкэ кинематографиятын тэрилтэлэригэр үлэлээбит.

1971 сылтан ССРС суруналыыстарын Сойууһун чилиэнэ.

1983 сылтан — РСФРС кинематографистарын Сойууһун чилиэнэ.

1992 сыллаахха Саха Өрөспүүбүлүкэтин кинематографистарын Сойууһун төрүттэспит[1][2].

2024 сыллаахха, 85 сааһын көрсө, «Николай Сантаев: запечатленное время» диэн Ем. Ярославскай аатынан Дьокуускайдааҕы түмэлгэ тэриллибит быыстапкатыгар кыттыыны ылбыт[3].

2026 сыллаахха Саха Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай бибилэтиэкэтигэр «Занавес не опускается» диэн киинэтин көрүү буолбут[4].

Айар үлэтэ

50-н тахса документальнай киинэни устан таһаарбыт. Үгүс киинэлэрэ үлэ дьонун, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылаахтарын, дьоруойдарын олохторун көрдөрөр.

«Өрөспүүбүлүкэ биллиилээх дьоно» тиһиккэ саха биллиилээх суруйааччыларын — Д. К. Сивцев — Суорун Омоллоон, Н. Е. Мординов — Амма Аччыгыйа уонна С. С. Васильев — Борогонскай — айар олохторун туһунан киинэлэри устубут.

Устубут киинэлэрэ

  • «Утро алмазного края»
  • «Покоряющие Север»
  • «Занавес не опускается»
  • «От Лены до Волги»
  • «Ырыаҕа ылланар Наахарам сиригэр»

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • Арассыыйа Федерациятын култууратын үтүөлээх үлэһитэ (1989);
  • Е. Ярославскай аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин литератураҕа уонна ускуустубаҕа бириэмийэтин лауреата;
  • Саха суруналыыстарын «Көмүс куорсун» бириэмийэтин лауреата (1993);
  • ССРС телевидениетын уонна араадьыйатын туйгуна;
  • рассыыйа Федерациятын ытык кинематографиһа;
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин ытык кинематографа;
  • «Отличник телевидения и радио, кинематографии СССР» Бэлиэ;
  • «Почетный кинематографист России» Бэлиэ (1995);
  • «Ника» кинематография ускуустубатын Академиятын дьиҥнээх чилиэнэ (1998);
  • Сунтаар улууһун Ытык олохтооҕо.

Быһаарыылар

  1. ↑ Якутский документалист Николай Сантаев отмечает 80-летие. Сигэнии күнэ: 30 Муус устар 2026.
  2. ↑ Документалистика – любовь, увлечение и жизнь Николая Сантаева. Сигэнии күнэ: 30 Муус устар 2026.
  3. ↑ ГБУ РС(Я) «Якутский государственный объединенный музей истории и культуры народов Севера им. Ем. Ярославского». yakutmuseum.ru. Сигэнии күнэ: 30 Муус устар 2026.
  4. ↑ Занавес не опускается: Магия одного кадра. Сигэнии күнэ: 30 Муус устар 2026.

Категориялар