Протодьяконов Василий Никитич

1934 сыл от ыйын 1 күнүгэр Таатта улууһун Чөркөөх нэһилиэгэр төрөөбүтэ.

1962 сылга Саха судаарыстыбаннай университетын устуоруйа-филология факультетын саха тылын уонна литературатын салаатын бүтэрбитэ уонна саха литературатын хаапыдыратын иһинэн аспирантураҕа киирбитэ^[1].

1962 сылтан СГУ саха литературатын хаапыдыратыгар преподавателинэн үлэлээбитэ. 1968 сылтан — үрдүкү преподаватель, онтон дассыан (кэлин — ХИФУ Хотугулуу-Илиҥҥи норуоттар тылларын уонна култуураларын институтун саха литературатын хаапыдыратын дассыана). Саха литературатын устуоруйатын, саха литературатын кириитикэтин устуоруйатын уонна саха литературатын үөрэтии мэтэдиикэтин куурустарын ааҕара^[2].

2017 сыл балаҕан ыйын 15 күнүгэр 84 сааһыгар олохтон туораабыта^[1].

Саха суруйааччыларын: В. Н. Леонтьевы, Г. В. Баишев-Алтан Сарын, В. В. Никифоров-Күлүмнүүр, А. Е. Кулаковскайы, П. А. Ойуунускайы уонна да атын суруйааччылар айар нэһилиэстибэлэрин чинчийиигэ улахан кылааты киллэрбитэ^[1].

100-тэн тахса билим ыстатыйаларын, ол иһигэр икки манагыраапыйаны, ыстатыйалар хомуурунньуктарын, саха литературатын устуоруйатыгар уонна литература кириитикэтигэр аналлаах элбэх үөрэх уонна үөрэх-мэтэдиис босуобуйаларын ааптара^[3].

Саха Өрөспүүбүлүкэтин тыйаатыр диэйэтэллэрин сойууһун чилиэнэ. Дыраама айымньыларын ааптара. Арассыыйа норуоттарын драматурдарын айымньыларын сахалыы тылбаастаабыта^[1].

П. А. Ойуунускай трагическай дьылҕатын туһунан поэтикалаах-драматическай «Мин хаалларбыт ырыаларым» (туруорааччы А. С. Борисов) испэктээк П. А. Ойуунускай аатынан Саха академическай тыйаатырын классическай испэктээктэриттэн биирдэстэринэн буолбута уонна 1980-с сыллардааҕы көрөөччүлэр национальнай өйдөрүн-санааларын сайыннарыыга бэлиэ түгэнинэн биллибитэ.

«Ньургуhуннар» («Хара сир устун…», 1957) уонна «Саха ырыата» (2000) диэн ырыалар ааптардара, бу ырыалар өрөспүүбүлүкэтээҕи айар күрэхтэһиигэ «XX үйэ бастыҥ 100 ырыата» тиһиккэ киирбиттэрэ.

Тус салалтатынан СГУ устуоруйа-филология факультетын уус-уран самодеятельноһа 1960-1980-с сылларга Саха сирин эдэр ыччатын дьиҥ норуот айымньытын киининэн, 1990-с сылларга Саха сирин норуоттарын национальнай култууралара сөргүтүллүүлэрин бастакы сибикитинэн буолбута^[2].

• П. А. Ойуунускай аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннай бириэмийэтэ
• Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин үтүөлээх үлэһитэ (2003)
• Арассыыйа Федерациятын норуотун үөрэҕириитин туйгуна (1994)
• Арассыыйа Федерациятын үрдүк оскуолатын бочуоттаах үлэһитэ (2007)
• Арассыыйа Федерациятын идэлээх үрдүк үөрэҕин бочуоттаах үлэһитэ (2007)
• Саха Өрөспүүбүлүкэтин учууталларын учууталлара
• Арассыыйа Федерациятын Үрдүк оскуола министиэристибэтин Бочуотунай грамотата (2002)
• М. К. Аммосов аатынан Саха судаарыстыбаннай университетын «Үйэлээх бэриниилээх үлэтин иһин» бочуоттаах бэлиэтэ (2006)
• Үлэ бэтэрээнэ
• Аҕа дойду Улуу сэриитин бэтэрээнэ (үлэ фронун кыттыылааҕа)^[1]

• Кыыһа — Протодьяконова Нюргуна Васильевна, быраас-кардиолог, «Бэс Чагда» санаторийга үлэлиир^[4];
• Кэргэнэ — устуоруйа учуутала, Саха АССР үтүөлээх учуутала, Хатырык орто оскуолатыгар М. К. Аммосов аатынан мусуойу тэрийсибит дьонтон биирдэстэрэ^[4].