Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Посельская Аксения Васильевна

Аксения Васильевна Посельская (1924 сыл ахсынньы 24 күнэ, Хоптоҕо нэһилиэгэ (Чурапчы улууһа) — 1983, Дьокуускай) — саха сэбиэскэй балерината, педагог-репетитор. Саха бастакы балерината.

Олоҕун олуктара

1924 сыллаахха ахсынньы 24 күнүгэр Саха АССР Чурапчы улууһун Хоптоҕо нэһилиэгин Мэлдьэхси сэлиэнньэтигэр төрөөбүт.

1940 сыллаахха Саха драма тыйаатырын иһинэн тэриллибит үҥкүү салаатыгар үөрэнэ киирбит.

1941 сылтан балетмейстер И. А. Каренин салалтатынан классическай үҥкүүнэн дьарыктанан саҕалаабыт[1].

Үҥкүүгэ бастакы хардыыларын «Ньургун Боотур» уонна «Сайсары» музыкальнай драмаларга оҥорбут.

1944 сыллаахха Улахан тыйаатыр иһинэн үлэлиир хореография училищетыгар ыытыллыбыт, онно РСФСР үтүөлээх артыыһыгар Н. И. Тарасовка үөрэммит.

1947 сыллаахха Саха музыкальнай-драматическай тыйаатыра Кыайыы күнүгэр анаан туруорбут «Хонуу сибэккитэ» диэн саха бастакы балетыгар сүрүн оруолу толорбут.

1952 сыл ыам ыйыттан 1953 сыл балаҕан ыйыгар диэри кэргэнин Семён Сюльскайы өлөрүүгэ төрүөтэ суох буруйданан силиэстийэҕэ сылдьыбыт. Амнистия кэнниттэн Чурапчы улууһун Дириҥ нэһилиэгэр кылгас кэмҥэ учууталлаабыт. 1956 сылтан балекка төннөн, Саха музыкальнай-драматическай тыйаатырыгар (билигин П. А. Ойуунускай аатынан Саха академическай тыйаатыра) үлэлээбит[2].

1958 сыл тохсунньу 15 күнүгэр «Үлэҕэ уһулуччутун иһин» мэтээлинэн наҕараадаламмыта[3].

1960—1964 сылларга тыйаатыр балет труппатын бастакы педагог-репетиторынан үлэлээбит.

1959—1961 сылларга Москватааҕы Станиславскай уонна Немирович-Данченко ааттарынан музыка тыйаатырыгар стажировка ааспыт.

1958 сыл тохсунньу 15 күнүгэр «Үлэҕэ уһулуччутун иһин» мэтээлинэн наҕараадаламмыт[4].

1966 сыллаахха Саха өрөспүүбүлүкэтээҕи культпросветучилищеҕа Аксения Васильевна кыттыылаах хореография салаата аһыллыбыт, онно салаа сэбиэдэссэйэ, ону таһынан олоҕун тиһэҕэр диэри классическай үҥкүү уонна композиция педагогунан үлэлээбит.

28 сыл устата 14 идэтийбит үҥкүүһүт көлүөнэ үөрэтэн таһаарбыт[5].

1983 сыллаахха Дьокуускай куоракка өлбүт[6][7].

Дьиэ кэргэнэ, аймахтара

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • «Үлэҕэ уһулуччутун иһин» мэтээл (1958).

Аатын үйэтитии

  • Дьокуускайдааҕы хореография училищетыгар А. В. Посельская аата иҥэриллибит (2004);
  • Чурапчы улууһун Дириҥ оҕо ускуустубатын оскуолата А. В. Посельская аатын сүгэр[8];
  • Сыл аайы Дьокуускайдааҕы хореография училищетын бастыҥ студеннарыгар А. В. Посельская аатынан стипендия төлөнөр;
  • «Аксения Посельская» ахтыы кинигэтэ, М. З. Сивцева хомуйан оҥорбут (1995);
  • «Нам не дано предугадать…» И. Феоктистова кинигэтэ;
  • «Аксения Посельская — балерина» Н. Посельская кинигэтэ;
  • 2025 сыллаахха Өксөкүлээх Өлөксөй аатынан Норуоттар доҕордоһууларын дьиэтигэр 100 сылыгар Аксения Посельскайга анаммыт тэрээһиннэр ыытылыбыттара[9].

Быһаарыылар

  1. ↑ Становление и развитие хореографического образования в Республике Саха (Якутия). Сигэнии күнэ: 15 Муус устар 2026. Архивировано 26 Балаҕан ыйын 2021 года.
  2. ↑ Первый «Полевой цветок» якутского балета. Сигэнии күнэ: 15 Муус устар 2026. Архивировано 26 Балаҕан ыйын 2021 года.
  3. ↑ Указ Президиума Верховного Совета СССР от 15 января 1958 года «О награждении орденами и медалями СССР работников литературы и искусства Якутской АССР». Сигэнии күнэ: 5 Сэтинньи 2021. Архивировано 5 Сэтинньи 2021 года.
  4. ↑ Указ Президиума Верховного Совета СССР от 15 января 1958 года «О награждении орденами и медалями СССР работников литературы и искусства Якутской АССР». Сигэнии күнэ: 15 Муус устар 2026. Архивировано 5 Сэтинньи 2021 года.
  5. ↑ 1 2 100-летие первой якутской балерины Аксении Посельской отметили в Якутии — ЯСИА, Новости Якутии и Якутска — свежие новости онлайн на сайте ysia.ru — ЯСИА (24 Ахсынньы 2024). Сигэнии күнэ: 15 Муус устар 2026.
  6. ↑ Аксения Посельская. Кино-Театр.Ру. Сигэнии күнэ: 15 Муус устар 2026.
  7. ↑ Первый "Полевой цветок" якутского балета. Сигэнии күнэ: 15 Муус устар 2026.
  8. ↑ Диринская детская школа искусств им. А.В. Посельской (24 Олунньу 2025). Сигэнии күнэ: 15 Муус устар 2026.
  9. ↑ Үҥкүүгэ уостубат тапталынан. https://sakha-sire.ru/. Sakha-sire.ru (24 Олунньу 2025). Сигэнии күнэ: 15 Муус устар 2026.

Сигэлэр

Категориялар