Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Попов Борис Николаевич

УРУБИИКИ иһигэр маннык араспаанньалаах дьон туһунан ыстатыйалар бааллар, көр Попов.

Попов Борис Николаевич  — Барылҕан (1938 сыл бэс ыйын 30 күнэ, Чурапчы, Саха АССР — 2011 сыл олунньу 27 күнэ) — саха сэбиэскэй, Арассыыйа учуонайа, философия билимин дуоктара, профессор (1992).

Олоҕун олуктара

  • 1938 сыллаахха бэс ыйын 30 күнүгэр Саха АССР Чурапчы улууһун Чурапчы сэлиэнньэтигэр төрөөбүт.
  • 1959 с. — Дьокуускайдааҕы педагогика училищетын бүтэрбит.
  • 1959—1961 сс. — Нам улууһугар учууталлаабыт.
  • 1965 с. — Саха государственнай университетын бүтэрбит.
  • 1965—1968 сс. — Саха государственнай университетыгар үлэлээбитэ: ассистент, старшай преподаватель, философия кафедратын доценын эбээһинэһин толорооччу.
  • 1968—1971 сс. — Урал государственнай университетын философияҕа факультетын аспирана.
  • 1971 с. — философия билимин кандидатыгар «Соотношение и взаимосвязь категорий смысла жизни и счастья» тиэмэҕэ диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбитэ.
  • 1972—1974 сс. — тыл, литература уонна история Институтугар социологияҕа чинчийиилэргэ бөлөх салайааччыта.
  • 1974—1976 сс. — ССРС билимнэрин Академиятын Сибиирдээҕи салаатын Дьокуускайдааҕы филиалыгар Президиум главнай учуонай секретара.
  • 1976—1990 сс. — тыл, литература уонна история Институтугар социальнай чинчийиилэргэ салаа старшай научнай үлэһитэ.
  • 1983 с. — «доцент» учуонай аата иҥэриллэр.
  • 1989 с. — философия докторыгар «Общее и особенное в семейно-брачных отношениях у народов, не прошедших капиталистический путь развития (на примере народов Северо-Востока СССР)» тиэмэҕэ диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбитэ.
  • 1990—1991 сс. — тыл, литература уонна история Институтугар ведущай научнай үлэһит, социология уонна быраап салаатын сэбиэдиссэйэ.
  • 1991—1993 сс. — аҕыйах ахсааннаах хотугу омуктар кыһалҕаларын үөрэтэр Институт социальнай кыһалҕалары үөрэтэр салаатын сэбиэдиссэйэ.
  • 1993—1996 сс. — Саха государственнай университетыгар философия кафедратын профессора, культура уонна искусство кафедратын профессора.
  • 1996 сылтан — Саха государственнай университетыгар культурология кафедратын сэбиэдиссэйэ.

Күн сириттэн 2011 сыллаахха олунньу ый 27-с күнүгэр барбыт[1].

Билим-чинчийэр үлэтэ

Философия, социология, этика, эстетика, культурология уонна духовнай культура уобаластарын үөрэтэр биллиилээх чинчийээччи, 34 монография, үөрэх кинигэлэрин, 300-н тахса ыстатыйалар ааптардара[2].

Дьиэ кэргэн институтун социальнай-философскай уонна социальнай-демографическай кыһалҕаларын чинчийиинэн дьарыктаммыт (фамилистика). 1955 уонна 2000 сыллардаахха кини салалтатынан Арассыыйаҕа аан бастаан «ХХ үйэ бүтүүтүгэр уонна XXI үйэ саҕаланыытыгар Саха Өрөспүүбүлүкэтин дьиэ кэргэн политиката: стратегия уонна тактика» докумуон оҥоһуллубут. Дьиэ кэргэн институтун социальнай кыһалҕаларын чинчийиигэ уһулуччулаах ситиһиилэрин иһин «ХНТ Кыһыл көмүс Бэлиэтинэн» наҕараадаламмыт[3].

Кини «Дууһа экологията» концептуальнай идеята уопсастыбаннай хамсааһыҥҥа кубулуйан, Саха Өрөспүүбүлүкэтин бастакы президенэ М. Е. Николаев Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр духуобунас Академиятын тэрийэригэр тирэх буолбут.

Литератураны ырытааччы, кириитик уонна публицист быһыытынан 1962 сылтан бэчээттэнэн саҕалаабыт. Бастакы философскай-публицистическай кинигэтэ «Олох поэзиятын туһунан» 1970 сыллаахха тахсыбыт. Барылҕан диэн айар аатынан бэчээттэммит[1].

Сүрүн үлэлэрэ

  • «Взаимосвязь категорий счастья и смысла жизни» (М., 1986).
  • «Семейная культура народов Северо-Востока России: традиции и инновации» (Новосибирск, 1993).
  • «Нравственная и психическая жизнь человека». (Якутск, 1996).
  • «Философия воспитания» (М., 2000).
  • «Первый ректор. Жизнь, судьба, личность и творчество А. Е. Мординова» (Якутск, 2001).

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • Арассыыйа социальнай билимнэрин Академиятын академига (1994);
  • Билим уонна ускуустуба Петровскай Академиятын академига;
  • Омуктар ыккардыларынааҕы педагогика Академиятын академига;
  • Омуктар ыккардыларынааҕы үрдүкү оскуолалар Академияларын чилиэн-корреспондена;
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин билимин үтүөлээх үлэһитэ (1994):
  • Арассыыйа суруйааччыларын уонна суруналыыстарын сойуустарын чилиэнэ;
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин билимҥэ уонна тиэкиникэҕэ Г. И. Чиряев аатынан судаарыстыбыннай бириэмийтин лауреата (2003);
  • Чурапчы улууһун Ытык олохтооҕо[1].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 «Попов Борис Николаевич-Барылҕан (1938-2011)». nlrs.ru. Сигэнии күнэ: 16 Муус устар 2026.
  2. ↑ ТРИЖДЫ ДЕВЯТЬ Б. Н. ПОПОВА – ФИЛОСОФА, СОЦИОЛОГА, КУЛЬТУРОЛОГА(биллибэт). Сигэнии күнэ: 8 Балаҕан ыйын 2021. Архивировано 8 Балаҕан ыйын 2021 года.
  3. ↑ Министерство образования и науки России. Северо-Восточный федеральный университет им. М.К. Аммосова, СВФУ. Министерство образования и науки Российской Федерации (23 августа 1956г.). Сигэнии күнэ: 8 Балаҕан ыйын 2021. Архивировано 8 Балаҕан ыйын 2021 года.

Сигэлэр

Категориялар