Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Норуот маастарын күнэ

Норуот маастарын күнэ (нууч. День народного мастера в Республике Саха (Якутия)) — Саха сиригэр сылын аайы кулун тутар 5 күнүгэр бэлиэтэнэр, Өрөспүүбүлүкэ норуоттарын үгэс буолбут уус-уран оҥоһуктарын ускуустубатын сайыннарар уонна тарҕатар сыаллаах-соруктаах ыытыллар бырааһынньык.

Устуоруйата

Бэлиэ күн Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бэрэсидьиэнин 2012 сыл олунньу 21 күнүнээҕи 1227 №-дээх «Саха Өрөспүүбүлэкэтигэр норуот маастарын күнүн олохтооһун туһунан» Ыйааҕынан бигэргэммит[1]. Ол сыл Норуот маастарын күнүн аан бастаан бэлиэтээбиттэр.

2017 сылтан бырааһынньык чэрчитинэн Дьокуускайга сыл аайы маастардар үлэлэрин көрдөрөр төрүт таҥастаах-саптаах сэлэлээн хаамыы тэриллэр[2].

Ол кэмтэн маннык тэрээһин Дьокуускай куорат уонна Саха сирин култуурунай олоҕун биир үтүө үгэһэ буолбутун бэлиэтииллэр.

2023 сылтан норуот маастардарыгар Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дарханын анал бириэмийэтэ туттарыллар буолбут. Ити сыл өрөспүүбүлүкэҕэ норуот уус-уран оҥоһуктарын сайыннарыыны көҕүлүүргэ судаарыстыбаннай Кэнсиэпсийэ (2023—2033) ылыныллыбыт[3].

Норуот маастарын күнүн бэлиэтээһин үксүн Арассыыйа Федерациятыгар уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр биллэриллибит сыллар тиэмэлэригэр сөп түбэһиннэриллэр. Холобур, 2026 сыллаахха ыытыллыбыт тэрээһиннэр Арассыыйа норуоттарын сомоҕолоһууларын сылын уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр култуура сылын чэрчитинэн ааспыттар[4], оттон 2025 сылга — Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Кыайыы 80 сылыгар анаммыттар[5].

Сүрүн иһитиннэрии

Тэрийээччилэр

  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин култуураҕа уонна духуобунаска сайдыытын министиэристибэтэ;
  • «Симэх» норуот уус-уран оҥоһуктарын национальнай Киинэ;
  • Өксөкүлээх Өлөксөй аатынан норуоттар доҕордоһууларын Дьиэтэ;
  • онтон да атын уопсастыбаннай тэрилтэлэр.

Кыттааччылар

Бырааһынньык сүрүн кыттааччылара — «Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуотун маастара» уонна «Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуотун уус-уран оҥоһуктарын маастара» анал ааттаах-суоллаах маастардар. 2026 сыл туругунан, өрөспүүбүлүкэҕэ 325 «Норуот маастара» уонна 781 «Норуот уус-уран оҥоһуктарын маастара» аакка тиксибит дьон баар. Тэрээһиннэргэ кинилэри сэргэ улуустар бэрэстэбиитэллэрэ, айар холбоһуктар чилиэннэрэ, култуура уонна ускуустуба эйгэтин үөрэҕин тэрилтэлэрэ, өрөспүүбүлүкэ олохтоохторо уонна ыалдьыттара кыттыыны ылаллар[6].

Сэлэлээн хаамыы

Бырааһынньык сүрүн түгэнинэн төрүт таҥастаах-саптаах, киэргэллээх-симэхтээх сэлэлээн хаамыы буолар.

Кыттааччылар кулун тутар 5 күнүгэр таҥнан-саптан, киэргэнэн-симэнэн Дьокуускай куорат киин уулуссаларынан сэлэлээн хаамаллар, онуоха кинилэри көрөөрү элбэх киһи мустар.

Хаамыыны тыйаатыр көрдөрүүтүн курдук эрдэттэн бэлэмнээн тэрийэллэр. Бырааһынньык төрүт үҥкүүнэн — оһуохайынан түмүктэнэр[2][6].

2026 сыллаахха хаамыы үбүлүөйдээх онус сырыыта буолбут — манна 20-тэн тахса араас улуустартан 1200-тэн тахса киһи кыттыыны ылбыт[6].

Атын үгэстэр

Сэлэлээн хаамыы таһынан, бу күн элбэх тэрээһин ыытыллар:

  • Норуот маастардарын уус-уран оҥоһуктарын көрдөрөр быыстапкалар (биир улахан тэрээһининэн «Саха сирин уран уустара» көрдөрүү буолар);
  • Норуот маастардарын Өрөспүүбүлүкэтээҕи форумнара (мунньахтара), айар көрсүһүүлэр, биир идэлээхтэр араас ыйытыктары дьүүллэһиилэрэ;
  • Айымньылаах үлэлэр араас көрүҥнэринэн маастар-кылаастар (нууч.) (сах., айар лабораториялар үлэлэрэ (холобур, «Креативное ремесло» тэрээһин);
  • Өрөспүүбүлүкэ бастыҥ маастардарын наҕараадалааһын[2][5].

Быһаарыылар

  1. ↑ Указ Главы Республики Саха (Якутия) от 21 февраля 2012 года № 1227 «Об учреждении Дня народного мастера в Республике Саха (Якутия)» (рус.). Электронный фонд правовых и нормативно-технических документов (21 Олунньу 2012).
  2. ↑ 1 2 3 Более тысячи человек вышли на шествие мастеров в национальной одежде в Якутске (рус.). Сетевое издание «Aartyk.ru» (4 Кулун тутар 2018).
  3. ↑ В Якутии отмечается День народного мастера (рус.). Сайт Ассоциации коренных малочисленных народов Севера, Сибири и Дальнего Востока РФ (5 Кулун тутар 2026).
  4. ↑ День народного мастера в Республике Саха (Якутия) в 2026 году (рус.). Сайт Государственного Собрания (Ил Тумэн) Республики Саха (Якутия) (3 Кулун тутар 2026).
  5. ↑ 1 2 День народного мастера (рус.). Национальный центр народного прикладного искусства и художественных промыслов «Симэх» (2025).
  6. ↑ 1 2 3 В Якутии в День народного мастера состоялось шествие в национальных нарядах (рус.). ГТРК «Саха» (5 Кулун тутар 2026).

Категориялар