Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Новолодскай Алексей Борисович

Новолодскай Алексей Борисович (1930 сыл кулун тутар 30 күнэ, Турка[d], Бурятская Автономная Советская Социалистическая Республика[d], РСФСР, ССРС — 1994 сыл от ыйын 2 күнэ, Набережные Челны, Татарстаан) — тутааччы, Бүлүүтээҕи ГЭС уонна Каматааҕы массыына собуотун (КамАЗ) тутууларыгар үлэлээбит Социалистыы Үлэ Дьоруойа.

Олоҕун олуктара

1930 с. кулун тутар 30 күнүгэр Бүрээт АССР Прибайкальскай оройуонун Турка сэлиэнньэтигэр төрөөбүт.

1941—1950 сылларга Бүрээт АССР холкуоска үлэлээбит. Бу иһин «Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээлинэн наҕараадаламмыт.

1950—1953 сылларга Сэбиэскэй Аармыйа кэккэтигэр сулууспалаабыт[1].

1953—1955 сылларга Приморскай кыраайга Владивосток аттыгар Трудовое сэл. «Артемуголь» шахтатын проходчигынан үлэлээбит, онтон сварщик идэтин баһылаабыт[2].

1955—1959 сылларга Иркутскай куоракка Иркутскай ГЭС тутуутугар «Ангарагэсстрой» тутуу управлениетыгар электросварщигынан, слесардар-монтажниктар биригэдьиирдэринэн үлэлээбит. «Үлэҕэ килбиэнин иһин» мэтээлинэн наҕараадаламмыт.

1959 сыллаахха «Вилюйгэсстрой» тутуу управлениетыгар (Саха АССР) слесардар-монтажниктар биригэдьиирдэрин быһыытынан Мухтуйа бөһ. (кэлин Лиэнскэй куорат диэн ааттаммыт) көһөрүллүбүт.

1964—1971 сылларга Саха АССР Чернышевскай бөһ. уонна Мирнэй куоракка Бүлүүтээҕи ГЭС тутуутугар «Вилюйгэсстрой» комплекснай биригээдэ биригэдьииринэн үлэлээбит.

1964 сыллаахха станция тутуллуохтаах хаһыытыгар уу киирээри гыммытыгар, Новолодскай биригээдэтэ кылгас кэм иһигэр бетонтан ууну сүүрдэр хоруу тутан туруорбут.

1968 сыллаахха кини биригээдэтэ уу сүүрдэр ханаал тоҕо барыытын суох оҥорууга кыттыбыт. Намыһах температура усулуобуйатыгар ханаал таас төрдүн анкерынан бөҕөргөтөн 700 м3-тэн тахса бетон уурбуттар.

ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1971 сыл кулун тутар 12 күнүнээҕи Ыйааҕынан Новолодскай Алексей Борисовичка Социалистыы Үлэ Дьруойун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт.

1971-77 сылларга Набережные Челны куоракка үлэлээбит: куорат тутуутугар монтажниктар биригэдьиирдэрэ, 1972 сылтан — «Металлургстрой» тутуу управлениетыгар (ПО «Камгэсэнергострой»).

1977 сыллаахха Саха сиригэр төннөн кэлэн, «Нерюнгригэсстрой» тутуу управлениетыгар комплекснай биригээдэ биригэдьииринэн хас да сыл үлэлээбит. Икки оскуоланы кылгас кэмҥэ тутан бүтэрбиттэр.

ССРС Үрдүкү Сүбэтин X, XI ыҥырыыларын Саха АССР-тан депутата (1979—1989)[3][4].

1988-94 сылларга Набережные Челны куоракка «Камгэсэнергостройга» производственнай үөрэх маастарынан үлэлээбит.

1994 сыллаахха от ыйын 2 күнүгэр өлбүт[1].

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

Аатын үйэтитии

  • А. Б. Новолодскай — «Одиннадцатая пятилетка: время и люди» (Москва, 1986. Режиссер А. Павлов, оператор В. Маев) киинэ дьоруойа;
  • 2005 сыллаахха Набережные Челны куоракка А. Б. Новолодскай олорор дьиэтин эркинигэр өйдөбүнньүк дуоска туруоруллубут[6];
  • 2012 сыллаахха Алексей Новолодскай аатынан Набережные Челны куоракка уулусса ааттаммыт[6];
  • 2020 сыллаахха Саха сирин Нерюнгри оройуонун Серебряный Бор бөһүөлэк 14 №-дээх оскуолатыгар Алексей Новолодскай аата иҥэриллибит[2];
  • 2022 сыллаахха Саха сиригэр «АЛРОСА» ПАО руднигар хостоммут 56,26 караттаах ювелирнай алмааска «Саха АССР 100 сылыгар анаан 100 ааттаах алмаас» бырайыак чэрчитинэн Алексей Борисович Новолодскай аата иҥэриллибит (англ. Hero of Socialist Labor A.B. Novolodskiy diamond)[8].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 4 Новолодский Алексей Борисович. warheroes.ru. Сигэнии күнэ: 3 Кулун тутар 2026.
  2. ↑ 1 2 Герои труда., Нерюнгринский музей. Сигэнии күнэ: 3 Кулун тутар 2026.
  3. ↑ Список депутатов Верховного Совета СССР X созыва(недоступная ссылка — история). Сигэнии күнэ: 3 Кулун тутар 2026. Архивировано 10 От ыйын 2013 года.
  4. ↑ Список депутатов Верховного Совета СССР XI созыва. Сигэнии күнэ: 3 Кулун тутар 2026. Архивировано из оригинала 26 Балаҕан ыйын 2011 года.
  5. ↑ Герои Социалистического Труда. Сигэнии күнэ: 2 Кулун тутар 2026. Архивировано из оригинала 8 Ыам ыйын 2012 года.
  6. ↑ 1 2 3 Новолодский Алексей Борисович (рус.). Слава-Дан Республики Татарстан. Сигэнии күнэ: 3 Кулун тутар 2026.
  7. ↑ Почётные граждане Нерюнгринского района. Сигэнии күнэ: 3 Кулун тутар 2026.
  8. ↑ Герой Социалистического Труда А.Б. Новолодский, алмаз - Московский геммологический центр (рус.). mgc-labs.ru. Сигэнии күнэ: 3 Кулун тутар 2026.

Литература

  • Владимир Пестерев. История Якутии в лицах. — Якутск: «Бичик», 2001.

Категориялар