Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Кыыдаана (аат)

Кыыдаана (нууч. Кыдаана; Кыдана) — сахалыы кыыс, дьахтар аата.

Суолтата

Саха тылын быһаарыылаах тылдьытыгар кыыдаан диэн тыл маннык суолталаах:

Кыыдаан. аат. Хаардаах тымныы тыал (нууч. сильный ветер со снегом, метель)[1].

Кыыдааннан. туохт. Хаардаах тымныы тыаллан, силлиэр (нууч. Мести, пуржить, кружить (о метели, вьюге))[1].

Кыыдааннаах. даҕ. Күүстээх тымныы тыаллаах (нууч. ветреный, с сильным ветром; метельный); көсп., кэпс. Кыыһырбыт, силбиэттибит (нууч. Гневный; неумолимый; суровый).

Тарҕаныыта

Аат Багдарыын Сүлбэ да, Тэрис да тиһиктэригэр киирбэтэх, ол эрээри 1965 сыллааҕы «РСФСР норуоттарын тус ааттара» диэн ыйынньыкка киирбит[2].

Гражданскай турук аакталарын суруйуу (нууч.) (сах. Дьаһалтатын иһитиннэриитинэн, 2021 сыл түмүгүнэн аат сэдэх ааттар тиһиктэригэр киирбит[3].

Атын көрүҥнэрэ

Нууччалыы киэбинэн Кыдаана, Кыдана диэн суруллуон сөп.

Аат олоҥхоҕо көстөр көрүҥэ — Кыыдаан (үксүн бухатыыр кыргыттар ааттара).

Биллэр дьон

  • Кыыдаана Игнатьева (1993 с. төр.) — монументальнай ускуустуба худуоһунньуга, стрит-арт уонна мурал маастара. Арассыыйа Худуоһунньуктарын сойууһун чилиэнэ (монументальнай ускуустуба салаата). Кини үлэлэрэ Дьокуускайга уонна өрөспүүбүлүкэ улуустарыгар (Чурапчыга, Ньурбаҕа, Өлүөхүмэҕэ) бааллар[4][5];
  • Платонова Кыдана Ивановна (1925—2009) — лингвист, тыл билимин хандьыдаата, Георгий Прокопьевич Башарин кэргэнэ.

Култуураҕа

  • Кыыдаан — Сергей Афанасьевич Зверев — Кыыл Уолун «Кыыс Кыыдаан» олоҥхотун сүрүн дьоруойа[6];
  • Бу олоҥхонон «Кыыс Кыыдаан» (нууч. «С грозными очами, с острым кулаком девушка-богатырь Кыыдаан») диэн Саха национальнай үҥкүүтүн тыйаатырын испэктээгэ туруоруллубута (реж. Сергей Потапов, 2025)[7];
  • «Кыыдааннаах Кыыс Бухатыыр» — Михаил Николаевич Горохов-Муойа олоҥхото[8];
  • «Кыыдаана» — модельер Августина Филиппова II вице-мисс Россия-2018 буолбут Наталья Строева «Мисс мира-2018» күрэххэ кыттарыгар анаан оҥорбут таҥаһа (көстүүм саха кыһынын көрдөрөр соруктаах, 10 тахса киилэ ыйааһыннаах)[9].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 Кыыдаан. Саха тылын быһаарыылаах улахан тылдьыта. Сигэнии күнэ: 9 Балаҕан ыйын 2026. Цитата сыыһата: Неверный тег <ref>: название «sakhatyla» определено несколько раз для различного содержимого
  2. ↑ Баскаков, 1965, с. 237
  3. ↑ Названы самые редкие и популярные якутские имена 2021 года — ЯСИА, Новости Якутии и Якутска — свежие новости онлайн на сайте ysia.ru — ЯСИА (2 Олунньу 2022). Сигэнии күнэ: 10 Балаҕан ыйын 2026.
  4. ↑ Кыыдаана Игнатьева: «Все мои работы — симбиоз одного вдохновения» (рус.). Улус Медиа (9 От ыйын 2023). Сигэнии күнэ: 9 Балаҕан ыйын 2026.
  5. ↑ Кыыдаана Игнатьева стала членом союза художников РФ (рус.). Эхо столицы (16 Муус устар 2026). Сигэнии күнэ: 9 Балаҕан ыйын 2026.
  6. ↑ moder_2. Кыыл Уолун «Кыыс Кыыдаан» олоҥхотунан испэктээх - Сайт Олонхо, Сайт Олонхо (20 Бэс ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 10 Балаҕан ыйын 2026.
  7. ↑ Национальный театр танца Якутии покажут эпос о воительнице с острым кулаком(биллибэт). journal.theater. Сигэнии күнэ: 10 Балаҕан ыйын 2026.
  8. ↑ Кыыдааннаах Кыыс Бухатыыр: олоҥхо, Национальная библиотека РС(Я). Сигэнии күнэ: 10 Балаҕан ыйын 2026.
  9. ↑ Модельер Августина Филиппова рассказала, как создавала наряд для Натальи Строевой — ЯСИА, Новости Якутии и Якутска — свежие новости онлайн на сайте ysia.ru — ЯСИА (12 Сэтинньи 2018). Сигэнии күнэ: 10 Балаҕан ыйын 2026.

Литература

  • Багдарыын Сүлбэ Аатта тал. — Дьокуускай: Бичик, 2011. — 96 с.
  • Тэрис Сахалыы аат. — Дьокуускай: Якутский край, 2012. — 41 с.
  • Баскаков Н. А. (ред.) Справочник личных имён народов РСФСР. — Москва: Советская энциклопедия, 1965. — 254 с.

Категориялар

© Правообладателем данного материала является АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ».
Использование данного материала на других сайтах возможно только с согласия АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ».