Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Филиппова Августина Николаевна

Августина Николаевна Филиппова  (1948 сыл атырдьах ыйын 1 күнэ, Кировскай нэһилиэгэ, Саха АССР) — сэбиэскэй уонна арассыыйа худуоһунньуга, модельер, философ, педагог, суруйааччы, доцент, Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ, АБ-тин үөрэҕириитин эйгэтин бочуоттаах үлэһитэ, «Өрөспүүбүлүкэ албан аатыгар уонна туһатыгар» пуонда лауреата, «Гражданскай килбиэн» бэлиэ уонна «Хотугу сулус» уордьан кавалера, АБ-тин худуоһунньуктарын Сойууһун чилиэнэ, Горнай улууһун уонна Амма улууһун Амма нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо.

Олоҕун олуктара

Августина Николаевна Филиппова атырдьах ыйын 1 күнүгэр 1948 сыллаахха Ульяна Матвеевна уонна Николай Васильевич Кононовтар дьиэ кэргэннэригэр, Кировскай нэһилиэгэр, Горнай улууһугар, Саха АССР-га төрөөбүтэ.

1968—1969 сылларга Дьокуускайдааҕы кульпросвет училищетыгар, Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр саамай кырдьаҕас култуура үөрэх кыһатыгар «норуот тыйаатырын режиссера» идэҕэ үөрэнэр; тэҥҥэ бастакы саха балеринатын А. В. Посельская хореографическай кылааһыгар үөрэммитэ[1].

1981 — П. П. Романов аатынан Дьокуускайдааҕы уус-уран училище тыйаатыральнай-декорационнай салаатын бүтэрбитэ. «Художник-декоратор» идэтигэр сценарист уонна тыйаатыральнай худуоһунньук, ЯАССР ускуустубатын үтүөлээх диэйэтэлэ Владимир Давыдович Иванов салайбыта . Шекспир «Отелло» испэктээкилигэр дипломнай үлэтин хамыыһыйа үрдүктүк сыаналаабыта уонна Москубаҕа арассыыйа үөрэх тэрилтэлэрин быыстапкатыгар кыттарга сүбэлээбитэ.

2013 — М. К. Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет Педагогическай институтун бүтэрбитэ[2].

Иитэр-үөрэтэр уонна сырдатар үлэтэ

1969—1990 — Амма улууһугар культурнай уонна педагогическай үлэ.

1990—1996 — Горнай улууһугар «Үрүҥ Чөмчүүк» ыччат муода тыйаатырын тэрийии уонна салайыы.

2008 — СГУ Педагогическай институтун технология уонна предпринимательство кафедратын доцена (М. К. Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет).

2010 — Горнай улууһугар Бэрдьигэстээх сэлиэнньэтигэр Педагогическай институт технологиятын кафедратын иһинэн дизайн уонна декоративнай-прикладной искусство прогрессивнай технологияларын үөрэтэр-научнай лабораториятын сэбиэдиссэйэ[3].

Августина Филиппова уһуйар үлэтин тухары Саха сирин чэпчэки промышленноһын салаатыгар хас эмэ көлүөнэ үөрэнээччилэри, билигин үлэлии сылдьар модельердары бэлэмнээтэ.

2019 с. кулун тутар 21 күнүгэр Ил Тумэҥҥэ Августина Филиппова айар үлэтин 25 сылыгар анаммыт «Саха Өрөспүүбүүкэтин креативнай экономикатын этнокультурнай кыаҕын сайыннарыы туһунан» төгүрүк остуол тэриллибитэ[4].

2026 сыл кулун тутар 19 күнүгэр Августина Николаевна Филиппова айар үлэтигэр анаммыт «С миссии Возрождения» кинигэ-альбом сүрэхтэниитэ буолбута[5].

Айар үлэтэ

1996 сылтан саҕалаан Августина Николаевна Art-Fashion истиилинэн национальнай колориттаах эксклюзивнай уонна авангарднай көстүүмү оҥорууга үлэлиир[6]. Мифологияҕа, фольклорга дириҥ интэриэс фэнтези жанрыгар тиэрдибитэ. А. Н. Филиппова айар үлэтэ хотугу омуктар национальнай таҥастарын-саптарын, аксессуардарын оҥорууга саҥа уус-уран уобарастары уонна технологиялар үөскээһиннэрин кытта сибээстээх. Саха сирин күүһүн-уоҕун, айылҕатын көстүүтүн уус-уран-уобарастара «Олонхо в стиле фэнтэзи» кэллиэксийэҕа көстөр. «Айыы Куо», «Туйаарыма Куо», «Чыҥыс Хаан», «Чолбон» моделлары символическай уонна магическай көрүүлээх оҥорон, Олонхо сирин ыраас кэрэтин тиэрдэр.

Кини салалтатынан университекка институт устудьуоннарыгар тыйаатыр-студия тэриллибитэ, ХИФУ Ректорскай көрүүлэригэр (2010, 2012 сс.) эрэ буолбакка, араас көрүҥнээх элбэх өрөспүүбүлүкэтээҕи, бүтүн арассыыйатааҕы, норуоттар икки ардыларынааҕы фестиваллар чэрчилэринэн ситиһиилээхтик кыттар. Үөрэх-научнай лаборатория базатыгар Национальнай иискэ Амма улууһуттан төрүттээх норуот маастардарын кытта холбоһуктаах бырайыак олоххо киирбитэ, «Сээркээн Сэһэн» этно-уһаайба бырайыага оҥоһуллубута, саха национальнай истиилигэр уруу таҥаһын пропагандалааһыҥҥа эдэр дизайнердары өйүүр куонкурус саҕаламмыта (2015). Лабораторияҕа университет, технология уонна дизайн колледжын устудьуоннара технологическай практиканы ааһаллар. Национальнай иис уонна таҥас декорациятын төрүттэригэр үөрэнэллэр.

Уопсай үөрэхтээһин оскуолаларыгар, тыйаатырдарга, студияларга, култуура дьиэлэригэр, айар мастарыскыайдарга, оскуола иннинээҕи үөрэх тэрилтэлэригэр декоративнай-прикладной искусство студияларын салайааччыларын бэлэмнээһин ыытыллар. Августина Николаевна «Прикладной культура», «Культурология» идэлэргэ үөрэтии куурустарын ыытар, экспериментальнай дисциплиналары ыытар: моделы уус-уран бырайыактааһын, таҥаһы тутуу, (аппликация, батик технологията) иистэнэр уонна оһуордуур ускуустуба, матырыйаалы таҥастыыр технология (тириини, түүлээҕи, сылгы сиэлин, оҕуруону кытта үлэ), ювелирнай ускуустуба (мамонт уҥуоҕуттан миниатюралар). Үөрэнээччилэр үлэлэрэ Арассыыйаҕа уонна тас дойдуларга национальнай көстүүмү моделааһын бүтүн сойуустааҕы куонкурустар лауреаттара буолбуттара. Идэлээх үлэтин уопсастыбаннай үлэни кытта дьүөрэлиир, стандартнайа суох фигуралаах дьахталларга «Кыһыл көмүс күһүн» дьахтар кулуубун салайбыта.

А. Н. Филиппова айар биир эйгэтэ — живопись уонна кинигэ графиката буолар. Акварелынан да, арыынан да суруллубут пейзажтара уонна натюрмортара ураты санаалаахтар уонна ааптар көрүүтүн, кини этнофилософическай толкуйун эргимтэтин көрдөрөллөр.

Уопсастыбаннай үлэтэ

Августина Николаевна уопсастыбаннай диэйэтэл быһыытынан Саха сирин устун элбэхтэ сылдьар, маастар-кылаастары ыытар, ону тэҥэ сыл аайы Арассыыйаҕа уонна тас дойдуларга араас тэрээһиннэргэ кыттар.

Коллекциографията

Маастар ордук биллэр кэллиэксийэларын ахсааныгар маннык кэллиэксийэлар бааллар:

1. 1996-2003 Алмазы Якутии Слава Зайцев Муода Дьиэтигэр көрдөрүү (Москва к., 1996); Дагомыс гостиничнай комплекс (Сочи, 1998), Онфлер к. (Франция), Баку к. (Азербайджан,1998); Канны (Франция, 2000); Кремль, (Москва, 2003); Рим (Италия, 2004).

  • Берестяночка (1994),
  • Сыспай Куо (1994),
  • Сарыада (1994),
  • Хотугу принцесса (1994),
  • Хара Кыталык Удаҕан (1995),
  • Айыы Куо (1996),
  • Хаарчаана (1996),
  • Туйаарыма Куо (1997),
  • Үрүҥ Чөмчүүк — Кыталык (1998),
  • Эллэйада (1998),
  • Сибирячка (1998).

2. 2003-2017 Мифы Якутии, Крокус Сити Холл (Москва к.), Рим (Италия); Безпала-Браун галереята ,( Торонто к., Канада, алтынньы 28 күнэ 2011 сыл)

  • Кыталык Куо (1994),
  • Иэйии / Муза(2000),
  • Чысхаан / Властелин Холода (2002),
  • Чолбон / Утренняя Звезда (2003),
  • Дева Алмазного края (2003),
  • Сээркээн Сэһэн / Сказитель мифов (2004),
  • Лисица-Дарица (2007),
  • Туймаада (2008),
  • Кыыс Амма (2008),
  • Хомус (2008),
  • Күннэй Куо (2010),
  • Халлаан кийиитэ / Небесная невеста (2017).

3. 1997-2017 Олонхо, Августина Филиппова түмэлин аһыллыытыгар Бэрдьигэстээххэ, Горнай улууһугар көрдөрүү, 2010)

  • Туйаарыма (1997),
  • Ньургун Боотур (2007),
  • Үрүҥ Уолан (2007),
  • Кыыс Кыскыйдаан (2007),
  • Күннэй Куо (2010),
  • Орто Дойду (2014).

4. 2002-2012 Ирбэт Тоҥ Муус саарыстыбата, сыл аайы ыытыллар «Кыһын Саха сириттэн саҕаланар» бэстибээл чэрчитинэн көрдөрүү 2011 с. Дьокуускай к.

  • Чысхаан (2002),
  • Чолбон (2003),
  • Муус Кудулу / Хозяйка Ледовитого океана (2003),
  • Сээркээн Сэһэн/ Сказитель мифов (2004),
  • Пшеничка (2009),
  • Хаар Үллүктэй / Госпожа Зима, Укрывающая Снегом (2012).

5. 2017-2019 Ирбэт тоҥ муус симфонията Estet Fashion Week Аан Дойдутааҕы Муода нэдиэлэтигэр көрдөрүү (Москва к., 2017); «Киэргэ» ювелирнай дьиэҕэ Августина Филиппова галереятын Арыйыы, Дьокуускай, Саха Өрөспүүбүлүкэтэ (Саха Сирэ); Мариинскай тыйаатыр (Санкт-Петербург к., 2019).

  • Северная принцесса (1994),
  • Маленькие Снежинки (2015),
  • Хомус (2016),
  • Долганочка (2017),
  • Северянка (2017),
  • Сир симэҕэ / Цветы Земли (2017),
  • Халлаан кийиитэ / Небесная невеста (2017).

6. 2004-2019 У Лукоморья Опера уонна Балет Суударыстыбаннай тыйаатырыгар көрдөрүү (Дьокуускай к., 2004, 2009, 2019 гг.)

  • Панно — Плащ Волшебника
  • Царица
  • Царевна-Лебедь
  • Царь Гвидон

7. 1994—2018 Айылҕа иччилэрэ

  • Хотун Бүлүү/ Госпожа Вилюй — река
  • Амма / Амга река
  • Шаманка (1994, 2004),
  • Сарыада (1994),
  • Берестяночка (1994),
  • Эллэйада (1994,1998),
  • Сыспай Куо (1994),
  • Кыыдаана (2018).

Наҕараадалара уонна билинии

  • «Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ» бочуоттаах аат, алтынньы 20 күнэ 2003 сыл;
  • «Өрөспүүбүлүкэ албан аатыгар уонна туһатыгар» култуура, наука, үөрэх сайдыытыгар көмөлөһөр пуонда лауреата 2007.
  • «Амма нэһииэгин бочуоттаах олохтооҕо» 2012 сыл;
  • «Арассыыйа Бэдэрээссийэтин үөрэҕин эйгэтин бочуоттаах үлэһитэ» бочуоттаах аат, сэтинньи 2012.
  • АБ-тин үөрэх уонна билим министиэристибэтин бочуоттаах грамотата;
  • «Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр дьоҕус уонна орто урбаан сайдыытыгар кылаатын иһин» бэлиэ;
  • «Гражданскай килбиэн» бэлиэ Саха Өрөспүүбүлүкэтин күнүн чиэһигэр, кулун тутар 24 күнэ 2019;
  • М. К. Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет «Слава и Величие» бочуоттаах бэлиэтэ, кулун тутар 24 күнэ 2019.
  • «Хотугу Сулус» Саха Өрөспүүбүлүкэтин уордьана 2023[7]
  • 2026 сыл тохсунньутугар Удачнайдааҕы ГОК Заполярная туруубкатыгар хостоммут 53,38 караттаах бөдөҥ алмааска модельер Августина Филиппова аата алмааска үйэтиллибитэ[8].

Куонкурустарга, быыстапкаларга уонна фестивалларга кыттыыта

  • 1982 с. — «Тыйаатыр худуоһунньуктара» өрөспүүбүлүкэтээҕи уус-уран быыстапка (Дьокуускай к.). 1 миэстэ.
  • 1994 с. — Саха Өрөспүүбүлүкэтин муода куонкуруһун лауреата (Дьокуускай к.).
  • 1996 с., муус устар — III м. Ламанов кэриэһигэр Слава Зайцев салонугар Идэтийбит модельер худуоһунньуктар куонкурустара (Москва к.).
  • 1996 с., алтынньы — «Русское кино» бэстибээл (Онфлер к., Франция).
  • 1998 с., алтынньы — «Бархатные сезоны» Арассыыйа муодатын бэстибээлэ (Сочи к.).
  • 1998 с., сэтинньи — Раф-Люкс худуоһунньук-дизайнердар Аан Дойдутааҕы көһө сылдьар быыстапкалара «Киһи-Көстүүм-Эйгэ» (Баку к.).
  • 1999 с., атырдьах ыйа — V «Россия — Новый век» нуучча киинэтин бэстибээлэ (Канны к., Франция).
  • 2003 с. «Крокус Сити Молл» национальнай көстүүм аан дойдутааҕы куонкуруһугар (Москва к.). «Бастыҥтан бастыҥ» номинацияҕа Гран-при «Саха сирин алмаастара» кэллиэксийэ иһин (ахсынньы 17 күнэ 2003 с., Кремль, Москва).
  • 2004 с., алтынньы — «Арассыыйа-Италия үйэлэр нөҥүө» бэстибээл.
  • 2013 с. — «Этно-эрато» I Евразийскай үрдүк муода куонкуруһун дипломана.
  • 2017 с. Estet Fashion Week аан дойдутааҕы ювелирнай муода нэдиэлэтэ, Москва к.

Тус быыстапкалара

Августина Филиппова үлэлэрэ Арассыыйаҕа уонна тас дойдуларга 20-тэн тахса тус быыстапкаларга көрдөрүллүбүттэрэ:

  • 1996 — «Мифы Якутии» кэллиэксийэ Арассыыйа худуоһунньук-модельера Вячеслав Зайцев Муода Дьиэтигэр, Москва
  • 2004 — Дьокуускай, Саха Өрөспүүбүлүкэтэ
  • 1998 — Москва
  • 1998 — Баку, Азербайджан.
  • 1999 — Канны, Франция
  • 2003 — «Алмазы Якутии» кэллиэксийэ
  • 2004 — Рим, Италия
  • 2004 — Августина Филиппова айар нэдиэлэтэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтэ
  • 2008 — Дьокуускай, Саха Өрөспүүбүлүкэлэтэ
  • 2005 — Санкт-Петербург, Арассыыйа
  • 2010 — Августина Филиппова түмэлин аһыллыытыгар Бэрдьигэстээххэ, Горнай улууһугар көрдөрүү
  • 2012 — Торонто , Канада
  • 2017 — «Симфония вечной мерзлоты», Москва, Арассыыйа
  • 2018 — «Киэргэ» ювелирнай дьиэҕэ Августина Филиппова галереятын арылыыта, Дьокуускай, Саха Өрөспүүбүлүкэтэ
  • 2019 — «Иэйиэхсит бэлэҕэ» быыстапка[9], Саха Өрөспүүбүлүкэтин Уус-уран түмэлэ
  • 2023 — «У Лукоморья» кэллиэксийэ[10]
  • 2024 сыллаахха уруһуйдьут-модельер Августина Филиппова 75 сааһыгар анаммыт үбүлүөйдээх тэрээһиннэр чэрчилэринэн Бэрдьигэстээххэ Сэмэн уонна Софрон Даниловтар ааттарынан Духуобунас киинигэр айар үлэлэрин көрдөрөр виртуальнай быыстапка буолбута.
  • 2024 — «Кыһын остуоруйалара» быыстапката — Гагарин аатынан аныгы искусство киинигэр, Култуура көҕүлээһиннэрин Бэрэсидьиэн пуондатын грана — «Арассыыйа Хотугу сыдьаана: Августина Филиппова култууратын куода» бырайыак чэрчитинэн тэриллибитэ[11].

Библиография

  1. Филиппова А. Н. От истоков к искусству. — Якутск: Алаас, 2013—184 с. — ISBN 978-5-9905260-1-3.
  2. Филиппова А. Н. Фантазии от Августины Филипповой = Fantasies of Avgustina Filippova: [альбом / сост.: З. Иванова-Унарова, искусствовед, засл. деят. искусств России, проф.]. — Якутск: Бичик, 2008. — 183, [1] с.: цв. ил.; 30 см
  3. Зинаида Иванова — Унарова. Волшебный мир Августины Филипповой. Вступительная статья к изданию: Филиппова А. Н. От истоков к искусству. — Якутск: Алаас, 2013.
  4. Коллекция Р дефиле. Ежеквартальный журнал российских коллекций одежды и аксессуаров. — М.: РА «ФотоАРТ», 1998.
  5. Каталог-справочник «Artindex». Дизайнеры костюма = Fashion designers: [каталог-справочник «Artindex»]. — Санкт-Петербург: Артиндекс, 2006. — 238, [1] с.: ил., цв. ил.; 31 см. — (Artindex; Вып. 1). Первый в России справочник о дизайнерах костюма. Серия «Дизайнеры костюма» выходит с 2006 года.
  6. Нельзя привыкнуть к успеху. // Наука и техника в Якутии. 2006 — N 2, с.80-84.
  7. Иванова-Унарова З. И. Художники Якутии: [члены Союза художников России. биобиблиографический справочник]. — Я., 2006. С.155.
  8. Филиппова А. Фантазии от Августины Филипповой = Fantasies of Avgustina Filippova: [альбом / сост.: З. Иванова-Унарова, искусствовед, засл. деят. искусств России, проф.]. — Якутск: Бичик, 2008. — 183, [1] с.: цв. ил.; 30 см
  9. Женский лик науки Якутии. Якутск: Изд-во СВФУ, 2015.- 400 с.

Быһаарыылар

  1. ↑ Августина Филиппова - Лидеры креативных индустрий (рус.). 100mcr.com. Сигэнии күнэ: 25 Кулун тутар 2026.
  2. ↑ Сегодня свой юбилей отмечает легенда якутской моды Августина Филиппова (рус.). Сигэнии күнэ: 25 Кулун тутар 2026.
  3. ↑ Августина Филиппова: «Я помогаю студентам раскрыть творческий потенциал» (рус.). Мое образование. Сигэнии күнэ: 25 Кулун тутар 2026.
  4. ↑ В Ил Тумэне обсудили вопросы этнокультурного потенциала креативной экономики Якутии (рус.). myseldon.com. Сигэнии күнэ: 3 Муус устар 2026.
  5. ↑ Поэма и музыка одежды Августины Филипповой (рус.). Сигэнии күнэ: 25 Кулун тутар 2026.
  6. ↑ Августина Филиппова - легенда якутской моды. Сигэнии күнэ: 3 Муус устар 2026.
  7. ↑ Августина Филиппова награждена Орденом Республики Саха (Якутия) «Полярная звезда», Yakutia.Info. Сигэнии күнэ: 3 Муус устар 2026.
  8. ↑ Имя известного модельера Августины Филипповой увековечено в алмазе. Сигэнии күнэ: 25 Кулун тутар 2026.
  9. ↑ ЯСИА. В ее костюмах — вся республика: В Якутске открылась выставка уникальных работ Августины Филипповой (рус.) (19 Муус устар 2019). Сигэнии күнэ: 25 Кулун тутар 2026.
  10. ↑ В Якутске показали коллекцию местного модельера, вдохновленную сказками Пушкина (рус.). Сигэнии күнэ: 25 Кулун тутар 2026.
  11. ↑ Августина Филиппова айар үлэтигэр бырайыак дойду граныгар тигистэ (рус.). nvk-online.ru. Сигэнии күнэ: 25 Кулун тутар 2026.

Сигэлэр

Категориялар