Курашов Ефим Иванович
Ефим Иванович Курашов (1892 сыл муус устар 1 күнэ, Вараксино[d], Конаковский район[d] — 1946 сыл алтынньы 21 күнэ, Москва) — Саха сиригэр Гражданскай сэрии кыттыылааҕа, кыһыл хамандыыр, кэлин НКВД эпиһиэрэ.
Олоҕун олуктара
Тверь күбүөрүнэтин Борисовскай уйуоһун Вараксино дэриэбинэтигэр төрөөбүт. 14 сааһыттан болуотунньуктаабыт, онтон Петроградка оробуочайдаабыт.
1913 с. аармыйаҕа ыҥырыллыбыт. Фроҥҥа Сибиир 1-гы стрелковай полкатыгар отделение хамандыыра буолбут. Бобуулаах маевкаҕа кыттыбытын иһин рядовойга түһэриллибит, икки ый хаайыыга сытан баран штрафбаакка ыытыллыбыт.
Олунньутааҕы өрөбөлүүссүйэ кэнниттэн Выборг эҥэрин бойобуой дружинатыгар баҕа өттүнэн сулууспалаабыт, «Барановскай» собуокка РСДРП(б) ячейкатын салайбыт. Зимнэй уораҕайын ылыыга кыттыбыт.
1918 сыл саҥатыгар Петроградтааҕы 1-кы стрелковай полкаҕа баҕа өттүнэн киирбит.
1919 с. олунньутуттан Курашов Илиҥҥи фроҥҥа сылдьыбыт, Петроградтааҕы 226-с полка састаабыгар Колчагы утары сэриилэспит, Алтаайга уонна Иркутскай күбүөрүнэтигэр үрүҥнэри урусхалласпыт[1].
Саха сиригэр
Дьокуускайга Курашов 1922 с. бэс ыйын 14 күнүгэр полка хамандыырынан ананан тиийбит.
Дьокуускай уокуругун Илин эҥэригэр Кыһыл Ааармыйа эпэрээһийэлэрин салайбыт, Уус Маайа уонна Петропавловскай буоластарыгар сэбиэскэй былааһы сөргүппүт.
Пепеляевы утары турсуу кэмигэр Нуотара үрэххэ икки ситиһиилээх бохуоту тэрийбит, Ааллаах Үүнтэн 230-с полка чугуйуутун тэрийбит. Билистээх кыргыһыытыгар Илиҥҥи бойобуой учаастагы салайбыт, онон Саһыл Сыһыыга төгүрүктээһиҥҥэ сытар кыһыллары босхолообут. Пепеляев урусхалламмыт сэриилэрин сырсыыны салайбыт.
И. Я. Строд суруйуутуттан:
«Ефиму Ивановичу не больше тридцати пяти лет; среднего роста, темная борода и брови оттеняли его глаза, перед которыми нельзя было лгать. Красноармейцы прозвали его „дедом“ за его медлительность, основательность, простодушное обращение. Даже провинившегося бойца он урезонивал без повышения голоса… И „дед“ всегда достигал своего. Любили его красноармейцы и сами поддерживали в отряде сознательную, товарищескую дисциплину».
Амманы ылар кыргыһыы, Саһыл Сыһыы уонна Билистээх кыргыһыыларын иһин ЯЦИК бөрөсүүдьүмэ 1923 с. ыам ыйын 1 күнүнээҕи уурааҕынан Кыһыл Аармыйа уонна Якнарревдот 5 хамандыырын, ол иһигэр Курашову, кыһыл көмүс «ЯЦИК» диэн суруктаах үрүҥ көмүс ааттаах (именной) бэлиэнэн наҕараадалаабыт. Ону таһынан Пепеляев генерал сэриилэрин урусхаллааһын иһин Кыһыл Знамя уордьанын ылбыт[1].
Кэнники сылларга
1925—1927 сс. Охуоскай-Саха ураты байыаннай эспэдииссийэтин (Особая Охотско-Якутская военная экспедиция) хамандыырын көмөлөһөөччүтүнэн уонна ОГПУ хотугу опертивнай бөлөҕүн хамандыырын көмөлөһөөччүтүнэн сулууспалаабыт, үрүҥнэр тобохторун суох гыныыга кыттыспыт.
1929 с. муус устарыгар Курашов Москубаҕа ыҥырыллан барбыт, ОГПУ ис сэриилэригэр сулууспалаабыт, 1934 сыллаахтан — Саха АССР НКВД-тын управлениетын сэриилэрин инспекциятын начаалынньыга. 1937 сыллаахтан Курашов ССРС Минздравыгар байыаннай мэдиссиинэ үөрэҕин тэрилтэлэрин инспекторынан үлэлээбит.
Аҕа дойду Улуу сэриитин саҕаланыытыгар саппааска полковник сыбаанньалаах олорбут Курашов Москуба ополчениетыгар киирэн чаастары үөрэтиигэ сылдьыбыт. Сэрии кэнниттэн Москубаҕа олорбут.
Москубаҕа 1946 сыллаахха алтынньы 21 күнүгэр уһуннук ыалдьан өлбүт[1].
Аатын үйэтитии
- 1948 сыллаахха САССР Миниистирдэрин сэбиэтин ыйыытынан Москуба Преображенскай кылабыыһатыгар уҥуоҕар мрамор мэҥэ туруоруллубута, онно маннык суруктаах: «Командиру Воинской части Якутии полковнику Курашову Ефиму Ивановичу от Совета Министров Якутской АССР. Апрель 1892 — октябрь 1946».
- Дьокуускай биир киин уулуссата (урукку Громовскай уулусса, ол иннинэ Парниковскай переулок) кини аатынан өссө 1923 сыллаахха ааттаммыт[2];
- Чурапчы нэһилиэгэр киниэхэ эрэгийиэннээҕи суолталаах култуура утумун эбийиэгэ буолар боруонса пааматынньык-бюст туруоруллубут (1961, скульптор К. Н.Пшенников). Пааматынньык мемориальнай плиткатыгар 1882 сыллаахха төрөөбүтэ алҕас ыйыллыбыт[1];
- Амма улууһугар Амма нэһилиэгэр Албан Аат болуоссатыгар Е.И. Курашов пааматынньык-бюһа уонна кини аата суруллубут өйдөбүнньүк бэлиэ туруоруллубут. Олохтоох (муниципальнай) суолталаах култуура утумун эбийиэгэ статустаах (1990)[3].