Кульбертинов Иван Николаевич

1917 сыллаахха сэтинньи 7 күнүгэр Өлүөхүмэ улууһугар Тээнэ сэлиэнньэҕэ эбэҥки булчут дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ.

Оҕо сааһыттан «Новая жизнь» холкуоска үлэлээбитэ, ону тэҥэ булдунан уонна таба көрүүтүнэн дьарыктаммыта. Үчүгэй үлэтин иһин «cтахановец» аатын ылбыта^[1][2].

Аҕа дойду Улуу сэриитигэр

1942 сыл балаҕан ыйыгар Өлүөхүмэ улууһун военкоматын нөҥүө Кыһыл Аармыйаҕа ыҥырыллыбыта. Бойобуой бэлэмнэниини Уралга ааспыта.

1943 сыл олунньутуттан Хотугу-Арҕаа, Киин, Воронежскай, 1-кы уонна 4-с Украинскай фроннарга сэриилэспитэ.

Бэргэн ытааччы быһыытынан бойобуой ахсаанын 1943 сыллаахха олунньу 27 күнүгэр Старай Русса анныгыр кыргыһыыга арыйбыта. Москва анныгар кыргыһыыларга кыттыбыта, Орёл, Курск, Киев, Винница куораттары босхолоспута. Новгородскай, Курскай уобаластар, Украина, Польша, Германия уонна Чехословакия сирдэригэр сэриилэспитэ.

Сэрии устата бэргэн ытааччы сатабылыгар 35 эдэр байыаһы үөрэппитэ. Кинилэргэ маннык диэн сүбэлиирэ: «Барытын үтүктэн иһимэҥ, бэйэҕит саҥаны арыныҥ. Саҥаттан саҥа сирдэри уонна кистиир таҥаскытын көрдөнүҥ. Өстөөххө чугаһыыргытын отой куттанымаҥ, өйдөөн кэбиһиҥ: иннэнэн кыайыахха сөп буоллаҕына сүгэнэн тутта сатаамаҥ».

Аҕа дойду Улуу сэриитин кыргыһыыларыгар барыта 487 өстөөх саллаатын уонна офицерын кыдыйбыта. Икки төгүл Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойун аатыгар түһэриллибит, ол эрэн наҕарааданы биэрбэтэхтэр^[1][2].

• Кыһыл Знамя уордьана (07.06.1944)^[3];
• Аҕа дойду сэриитин I ст. уордьана (20.05.1945^[4]; 06.04.1985^[5]);
• Аҕа дойду сэриитин II ст. уордьана (16.06.1944)^[6];
• Кыһыл Сулус уордьана;
• Албан аат уордьанын III ст. (01.12.1943)^[7];
• «Хорсунун иһин» мэтээл (18.07.1943)^[8];
• «Бойобуой өҥөлөрүн иһин» мэтээл (07.02.1945)^[9];
• «Килбиэннээх үлэ иһин (Бойобуой килбиэн иһин). Владимир Ильич Ленин төрөөбүтэ 100 сааһын бэлиэтээн» мэтээл;
• «Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Германияны кыайыы иһин 1941—1945 сс.» мэтээл;
• «Двадцать лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» мэтээл;
• «Тридцать лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» мэтээл;
• «Сорок лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» мэтээл;
• Анал снайпер бинтиэпкэтэ, саа луоһугар бэлиэ суруга: «Лучшему снайперу старшему сержанту Кульбертинову И. Н. от Военного Совета армии. Январь 1945 г.»^[10].

• Бэргэн ытааччы Иван Николаевич Кульбертинов аата иҥэриллибит:
  • Өлүөхүмэ улууһун Тээнэ национальнай эбэҥки орто оскуолатыгар;
  • Өлүөхүмэ куорат уулуссатыгар^[11];
  • 2020 с. арыллыбыт Саха сирин биир улахан гаас баайдаах сиригэр^[12];
• Өлүөхүмэҕэ И. Кульбертиновка өйдөбүнньүк туруоруллубут^[13];
• Дьокуускай куоракка Кульбертинов өйдөбүнньүгэ 2020 сыллаахха Кыайыы Пааркатыгар туруоруллубут. Пааматынньык ааптардара — скульптор Николай Чоччасов уонна архитектор Марина Рожина;
• Сыл аайы Кыайыы күнүгэр Өлүөхүмэ улууһун «Токко» сопхуоһугар Иван Николаевич Кульбертинов бирииһигэр саанан ытыы күрэҕэ буолар^[10];
• 2017 сылтан Дьокуускайга Иван Кульбертинов — Пумпээ (Пумпээ — снайпер эбэҥкилии аата) кэриэһигэр Өрөспүүбүлүкэтээҕи снайпердар турнирдара ыытыллар^[14];
• 2019 сыллаахха турнир Бүтүн Арассыыйатааҕы статуһу ылбыт^[15];
• «Калашников» Концерн Иван Кульбертинов 100 сааһын туолуутугар анаан «Тигр» диэн тупсарыллыбыт карабиннары хааччахтаммыт сиэрийэни таһаарбыт. Саа луоһугар «Улуу снайпер И. Н. Кульбертинов-Пумпээ 100 сылыгар» диэн өйдөбүнньүк гравировкалаах^[16].

• Аҕата — Николай Романович Кульбертинов — удьуор булчут;
• Ийэтэ — Анна Васильевна (аҕатынан араспаанньата Габышева) — эбэҥкилии көс олохтоох;
• Убайа — Николай Кульбертинов, сельсовет бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбит, сэрии саҕаламмытыгар баҕа өттүнэн Аармыйаҕа барбыт, Ленинград анныгар кыргыһыыга өлбүт;
• Бастакы кэргэнэ Прокопьева Мария Николаевна. Кинилиин уоллаах кыыс оҕоломмуттар;
  • Уола — Иван Иванович — бэлэмнээччи;
  • Кыыһа — Ия Ивановна — алын кылаас учуутала;
• Иккис кэргэнэ Ильинова Анна Андреевна. Оҕолоро суох^[17].