Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Бурцева Елизавета Ивановна

Бурцева Елизавета Ивановна (1912 сыл от ыйын 25 күнэ, Курбуһах нэһилиэгэ, Саха уобалаһа — 1985 сыл алтынньы 2 күнэ, Дьокуускай) — ыанньыксыт, саха дьахталларыттан бастакы Социалистыы Үлэ Дьоруойа.

Олоҕун олуктара

  • 1912 сыллаахха от ыйын 12 күнүгэр Уус-Алдан улууһугар Курбуһах нэһилиэгэр Нэлэгэр диэн сиргэ дьадаҥы бааһынай дьиэ кэргэнигэр төрөөбүт.
  • 1931—1944 сс. Ирина Олесова аатынан колхозка ыанньыксытынан үлэлээбит. Бу сылларга зоотехниктар куурустарын бүтэрбит.
  • 1942—1946 сс. Киров аатынан колхозка биригэдьииринэн, ол кэннэ үүт ферматын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбит.
  • 1947—1961 сс. — «Победа» колхоз ыанньыксыта.
  • 1955—1958 сс. — Москваҕа Бүтүн Сойуустааҕы тыа хаһаайыстыбатын быыстапкатыгар кыттыбыт, Улахан Үрүҥ көмүс мэтээлинэн наҕараадаламмыт[1].

Өр сыралаах үлэтэ сыаналанан, ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1957 сыл алтынньы 1 күнүнээҕи Ыйааҕынан Елизавета Ивановна Бурцеваҕа, Саха Сирин дьахталларыттан бастакынан, Социалистыы Үлэ Дьоруойун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт[2].

  • 1958 сыллаахха ССРС Үрдүкү Сүбэтин бэһис ыҥырыытын депутатынан талыллыбыт[3].
  • 1960 с. — ССКП чилиэнэ буолбут.
  • 1960—1966 сс. — Саха АССР Миниистирдэрин Сүбэтин оргинструкторскай салаатын интруктора.
  • 1961 с. — Москваҕа буолбут аан дойдутааҕы профсоюзтар V конгресстарын делегата.
  • 1964 с. — Дьахталлар II съеһин үлэтигэр кыттыыны ылбыт (Магадан к.).
  • 1960, 1969, 1974 сс. — Саха Сирин дьахталларын III, V, VI съезтэрин делегата.
  • 1985 сыл алтынньы 2 күнүгэр Дьокуускайга өлбүт. Уус-Алдан улууһун Курбуһах нэһилиэгэр көмүллүбүт[2].

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • Социалистыы Үлэ Дьоруойа[4] (1966);
  • «За доблестный труд. В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина» мэтээл;
  • «Тридцать лет победы в Великой Отечественной войне» мэтээл (1975);
  • «Сорок лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» (1985);
  • Уус-Алдан улууһун ытык киһитэ[2].

Аатын үйэтитии

2022 сыллаахха «Үбүлүөйдээх» кимберлит туруупкаттан АЛРОСА хостообут 69,32 караттаах бөдөҥ алмааһыгар Елизавета Ивановна Бурцева аатын «Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннаһын 100 сылыгар анаан 100 ааттаах алмаас» бырайыак чэрчитинэн иҥэрбиттэр[5].

Кини туһунан

  • Белолюбская В. Чулуу колхозтаахтар юбилейдара // «Кыым». — 1956. — Бэс ыйын 27 к.
  • Готовцев К. Социалистическай Yлэ Геройа Е. И. Бурцева // Агитатор блокнота. — 1958. — № 3. — С. 16—24.
  • Готовцев К. Ыанньыксыт Елизавета Бурцева // «Кыым». — 1956. — Алтынньы 3 к.
  • Данилова А. П. Бурцева Елизавета Ивановна // Данилова А. П. Саха Сирин орденнаах дьахталлара. — Якутскай, 1974. — С. 5—8.
  • Дыдаев Д. Герой үлэтин көрө, тылын истэ сырыттахха // «Кыым». — 1959. — Алтынньы 23 к.
  • Кривошапкин Н. Дьол сулуhа: Очерк // Инники кирбиигэ. — Якутскай, 1961. — С. 3—18.
  • Кривошапкин Н. Социалистическай Yлэ Геройа // «Кыым». — 1958. — Кулун тутар 6 к.
  • Местников Е. Удьуор Харылы // «Кыым». — 1997. — От ыйын 15, 22 к.
  • Саха чулуу дьахталлара: ХХ үйэ: Елизавета Ивановна Бурцева // «Далбар Хотун». — 2000. — № 4. — С. 20.
  • Алексеев В. Самый урожайный на награды (1957) год для якутян // «Якутия». — 1997. — 27 дек.
  • Елизавета Бурцева и ее последователи // «Социалистическая Якутия». — 1956. — 16 сент.
  • Елизавета Ивановна Бурцева // Женщины Якутии — Герои Социалистического Труда. — Якутск, 1980. — С. 9.
  • Грачев Д. Дочь народа // «Социалистическая Якутия». — 1958. — 11 марта.
  • Звезда Елизаветы Бурцевой // «Якутия». — 1997. — 27 дек.
  • Маппырова М. Опыт доярки Бурцевой // «Социалистическая Якутия». — 1953. — 1 дек.
  • Петров А. Звездные женщины Якутии // «Она +». — 1999. — № 10 (апр.)

Быһаарыылар

  1. ↑ 110-летие со дня рождения доярки Бурцевой Елизаветы Ивановны отметят в Якутии в 2023 году, Информационный портал Yk24/Як24. Сигэнии күнэ: 25 Олунньу 2026.
  2. ↑ 1 2 3 Бурцева Елизавета Ивановна. warheroes.ru. Сигэнии күнэ: 25 Олунньу 2026.
  3. ↑ Список депутатов Верховного Совета СССР V созыва. Сигэнии күнэ: 25 Олунньу 2026. Архивировано из оригинала 7 Ахсынньы 2013 года.
  4. ↑ Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия):Герои Социалистического Труда
  5. ↑ Добытый в Якутии крупный алмаз назван в честь Героя Социалистического Труда Елизаветы Бурцевой. Сигэнии күнэ: 25 Олунньу 2026.

Сигэлэр

Категориялар