Якутия (хаһыат)
«Якутия» — Саха Сиригэр нууччалыы тылынан тахсар өрөспүүбүлүкэтээҕи хаһыат. Тэрийээччитэ — Саха Өрөспүүбүлүкэтин бырабыыталыстыбата. Сэбиэскэй былаас саҕана ССКП Саха обкомун, Үрдүкү Сэбиэтин уонна Саха АССР миниистирдэрин Сэбиэтин уоргана этэ.
Хаһыат тираһа 1975 сыллаахха 61 тыһ. экземпляр этэ. 2010 сыллаахха 242 нүөмэрдээх уопсай тираж 1 573 204 экземпляр этэ.
Устуоруйа
Хаһыат бастакы нүөмэрэ 1917 сыл кулун тутар 31 күнүгэр тахсыбыта. Таһаарыы 500 тиражтаах ыйга биирдэ тахсара. 11 нүөмэр тахсыбыта. Хаһыат Арассыыйа социал-демократическай үлэ баартыйатын Саха кэмитиэтин уоргана этэ. Г. И. Петровскай уонна Г. К. Орджоникидзе эрэдээксийэҕэ кыттыбыттара. Хаһыат бастакы эрэдээктэринэн сыылынай Емельян Ярославскай үлэлээбитэ. 1918 сыл олунньутугар былаас уҥа эсердар салайар Уобалас сэбиэт илиитигэр көспүтэ. Биир ыйынан «Социал-демократ» суох буолбута[1].
1920 сыл кулун тутар 17 күнүттэн хаһыат «Известия Якутского Временного Революционного Комитета» диэн аатынан тахсар. Кулун тутар 31 күнүгэр хаһыат Быстах Өрөбөлүүссүйэ Кэмитиэтин официальнай уоргана буолар. Кулун тутар 31 күнүттэн муус устар 22 күнүгэр диэри хаһыат «Правда якутская», онтон «Якутская правда» диэн ааты сүгэр. 1920 сыл бэс ыйын 6 күнүгэр РКП(б) Саха тэрийэр бюрота «О партийной печати» диэн уурааҕы ылар, «Якутская правда» хаһыат «Красный Север» диэн ааты ылар. 1920 сыл бэс ыйын 15 күнүгэр таһаарыы саҥа аатынан, РКП(б) Саха тэрийэр бюро уонна Саха оройуоннай өрөбөлүүссүйэ кэмитиэтин уорганын быһыытынан тахсар[2]. Кэлин таһаарыы аатын хаста да уларыппыта: 1920—1922 «Ленский коммунар», 1922—1932 «Автономная Якутия», 1932—1991 «Социалистическая Якутия», 1991—1993 «Якутия», 1993 сыллаахха — «Республика Саха», 1997 кулун тутар 14 күнүгэр «Якутия» диэн аныгы аатын ылбыта.
1967 сыллахха хаһыат «Бочуот знаага» уордьанынан наҕараадаламмыта.
2012 сылтан «Сахамедиа» өрөспүүбүлүкэтээҕи иһитиннэрэр-бэчээттиир холдинг састаабыгар киирэр.
Салалта
«Социал-демократ», «Якутская правда», «Красный Север», «Ленский коммунар», «Автономная Якутия», «Социалистическая Якутия», «Якутия», «Республика Саха», «Якутия» хаһыаттар сүрүн эрэдээктэрдэрэ:
1. Губельман М. И. (Ем. Ярославский), Г. И. Охнянский, В. И. Бик — «Социал-демократ», 1917
2. Пекарский А. А. — «Якутская правда», «Красный Север», 1920
3. Вадим Бик, Михаил Песецкий, Максим Аммосов — «Красный Север», «Ленский коммунар», 1920—1922
4. Крумин Я. Я. — «Ленский коммунар», «Автономная Якутия», 1922—1924
5. Кугаевский А. Е. — «Автономная Якутия», 1924—1926
6. Редакционный совет В.Брусенин, Я.Крумин, М.Кротов, В.Бик, Е.Зеликсон, А.Кугаевский, А.Кремнев, И.Модзалевский, А.Карнит — 1926—1929
7. Крумин Я. Я. — 1929—1930
8. Потапов С. Г. — 1931
9. Чертов А. Б. — «Социалистическая Якутия», 1932
10. Сухушин И. К. — 1933—1935
11. Егоров И. А. — 1935—1939
12. Полуэктов И. И. — 1939
13. Артемов И. П. — 1939—1940
14. Родохлеб М. Ф. — 1940—1943
15. Ханов П. Н. — 1944
16. Гершман М. Е. — 1945—1946
17. Макаров В. Г. — 1946—1952
18. Баблюк Б. Т. — 1952—1959
19. Самородский В. А. — 1959—1962
20. Габышев К. Е. — 1962—1965
21. Аргунов И. А. — 1965—1970
22. Якимов О. Д. — 1970—1978
23. Антропова А. А. — 1978—1980
24. Якимов О. Д. — 1980—1991
25. Рыбаковский Э. М. — «Якутия», «Республика Саха», «Якутия», 1991—2001
26. Емельянов О. Н. — 2001—2002
27. Чертков А. С. — 2002—2003
28. Фёдоров В. Н. — 2003—2009
29. Лихау И. Д. — 2009—2012
30. Грибчатов Е. Ю. — 2013—2015
31. Андрианов В. В. — 2016—2017
32. Григорьев Ф. Н. — 2017—2019
33. Карпова Е. Ю. — 2019—2022
34. Кондратьева М. В. — 2023 — по наст. вр.Ситим-сир
2019 сыл от ыйыгар «Якутия» хаһыат кэҥэтиллибит электроннай бырылын быһыытынан «ЯкутияDaily» диэн ситим-сир үлэтин саҕалаабыта[3].
Атын үлэтэ
Хаһыат бириискэ үгэс буолбут эстафетаны ыытар. Эстафета Дьокуускай куоракка Ленин уулуссатынан ааһар. Бастакы акция 1944 сыл ыам ыйын 7 күнүгэр ааспыта, түһүмэхтэрэ Октябрьскай уонна Дзержинскэй уулуссаларынан ааспыттара[4]. 2025 сыл муус устар 8 күнүгэр Дьокуускайга Доҕордоһуу болуоссатыгар 78-с чэпчэки атлетика эстафетата ааспыта. Эстафета Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Кыайыы 80 сылыгар, ону тэҥэ Ийэ дойдуну көмүскээччи уонна Аҕа дойдуну көмүскээччи сылыгар анаммыта[5].
