Харлампьев Василий Пудович
Василий Пудович Харлампьев — Хара Лааҥкы (1947 кулун тутар 4, Нам нэһилиэгэ (Үөһээ Бүлүү улууһа), Саха АССР — 2022 тохсунньу 18) — саха хоһоонньута, мастан уус-уран оҥоһуктары оҥорооччу. 2001 сылтан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, Суруйааччылар сойуустарын аан дойдутааҕы түмсүүтүн чилиэнэ. Үөһээ Бүлүү улууһун уонна Нам нэһилиэгин Ытык олохтооҕо[1].
Олоҕун олуктара
1947 сыллаахха кулун тутар 4 күнүгэр Үөһээ Бүлүү улууһун Нам нэһилиэгэр төрөөбүтэ.
Улууска култуура эйгэтигэр үлэлээбитэ.
2022 сыл тохсунньу 18 күнүгэр өлбүтэ[1].
Айар үлэтэ
Василий Харлампьев айар үлэтигэр Хара Лааҥкы диэн айар аатынан (псевдонимынан) киирбитэ. Кини хоһоон суруйарын таһынан айылҕаҕа баар араас көстүүнү: силиһи-мутугу көрөн араас уус-уран фигуралары, көстүүлэри оҥорон таһаарар, лааҥкыны кытта өрө тустар. Бу сэдэх дьарыктан сиэттэрэн айар үлэҕэ сыһыаран Харлампьев диэнтэн Хара ылан, Лааҥкыны эбэн Хара Лааҥкы диэн ураты ааты иҥэриммитэ.
Хоһоонноро 1964 сылтан бэчээттэнэн саҕалаабыттара. «Ньургуһун» диэн бастакы хоһооно «Коммунизм сардаҥата» хаһыакка тахсыбыта.
Лирическэй хоһоонноро өрөспүүбүлүкэ хаһыаттарыгар уонна сурунаалларыгар бэчээттэммиттэрэ. Хоһоонноругар ырыалар айыллыбыттара[1].
Поэзияны таһынан мастан уус-уран оҥоһуктары оҥоруунан дьарыктаммыта. Оҥоһуктара Дьокуускайга уонна Москваҕа быыстапкаларга көрдөрүллүбүттэрэ[1].
Сыанабыл
«Василий Харлампьев — Хара Лааҥкы хоһооннорун аахпытым ыраатта, маҥнайгы холонууларыттан ыла диэхпин сөп. Кини хоһоонноро бука бары бэрт кылгастар, чопчу образтаахтар, чөмчөтүллүбүт, нарыламмыт санаалар. Биир да хоһоон страницаттан орпот! Оттон бу үлэттэн, поэзияҕа ураты санаалаахтан тахсар. Кини ойуур маһын одуулаан, туохха эрэ маарынныыр мутуктары, эбэтэр түөрүллэ сытар чөҥөчөк дьикти силистэрин булан, кыылы-сүөлү, көтөрү-сүүрэри бэркэ кыһан кэбиһэр маастарын кэриэтэ туох эмэ сонуну булбутун чопчу тутан чочуйан, сып-сап кыра хоһоон оҥорон кэбиһэр, олох сонун кырыыларын айар» диэбитэ саха народнай поэта, Хара Лааҥкы такайааччыта, айар үлэҕэ умсугуппут учуутала П. Н. Тобуруокап.
«Кырдьык да тропическай Шри-Ланкаттан төрүттээх курдук сирэйдээх Хара Лааҥкы хоһооннорун үгүс ааҕааччылар сөбүлүүллэр — кини поэзията Арктика хаарын курдук сырдык, ыраас сыдьаайдаах. Онно, бука, төрөөбүт-үөскээбит, иитиллибит эйгэтэ улаханнык сабыдыаллаабыта, олоҕо-силэҕэ, үлэтэ-дьарыга да сөп түбэспитэ буолуо дии саныыбын» — диэн эппиттээх суруйааччы Сэмэн Руфов.
Библиографията
- Дууһам саһарҕатын көрүстүм: хоһооннор. — Дьокуускай: Кудук, 1995. — 78 с.[1]
- Таптыам өссө таптыам…: лирическэй хоһооннор. — Дьокуускай: Кудук, 1998. — 72 с.[1]
- Күнү бүгүн биллим, күнү бүгүн ситтим: хоһооннор. — Бүлүү, 2001. — 76 с.[1]
- Сүрэҕим симик суһума: хоһооннор. — Дьокуускай: Алаас, 2012. — 304 с.[1]
- Сүгүрүйүөм үйэм тухары…: хоһооннор. — Дьокуускай: Дани-Алмас, 2015. — 80 с.[1]
- Ийээ, иһит: хоһооннор. — Дьокуускай: Бичик, 2016. — 96 с.[2]