Фёдоров Иван Петрович
Фёдоров Иван Петрович (төрөөбүт аата Иван II; балаҕан ыйын 20 күнэ 1932, Тулагы-Киллэм нэһилиэгэ, ССРС — тохсунньу 9 күнэ 2001, Арассыыйа) — учуутал, кыраайы үөрэтээччи, суруналыыс.
Биография
1932 сыллаахха балаҕан ыйын 20 күнүгэр Тулагы-Киллэм нэһилиэгин Кумахтаах диэн сиргэ төрөөбүтэ. Аҕата Федоров Петр Алексеевич түһэр дьиэ тутара, айанньыттар киниэхэ сынньана уонна аттарын уларытаары тохтууллара. Ийэтэ Уваровская Пелагея Ионовна бастакынан саха тылынан кинигэни таһаарбыт Уваровский Афанасий Яковлевич аймаҕа. Дьиэ кэргэн биэс оҕолооҕо — кыыс Мария уонна түөрт уол — Борис I, Иван I, Борис II, Иван II.
Иван Петрович II сэрии кэмигэр Тулагы оскуолатыгар үөрэммитэ. 1945 сыллаахха үчүгэй үөрэҕин уонна тулаайах иһин «Артек» пионер лааҕырга путевканан наҕараадаланар. Лааҕырга АХШ президенын ойоҕо Элеонора Рузвельт бэлэхтээбит балааккаларыгар олороллоро. Лааҕыр аата «Морской» диэн этэ, сүрүнэн онно «полк уолаттара», тулаайахтар, оҕо-разведчиктар, партизаннар, оҕо-дьоруойдар, төрөппүттэрэ фроҥҥа өлбүт оҕолор сынньаналлара.
Иван Петровичы Кычкина Варвара Ивановна ииппитэ, Мэҥэ-Хаҥалас улууһун Матта нэһилиэгин олохтооҕо, ийэтин эдьиийэ. Кини Саха Сиригэр сэбиэскэй былаас кэлиитигэр кыттааччыта, Емельян Ярославский уонна Григорий Петровский связнойа этэ. Киниэхэ эбиитин Иван эдьиийин кыргыттара иитиллэрэ.
Уон алта сааһыгар Саха педагогическай училищетыгар үөрэнэ киирбитэ. Дьокуускай куоракка сүүрүү чемпиона этэ. Училищены «Маҥнайгы кылаас учуутала» диэн специальноһынан бүтэрбитэ, бастакылартан дипломированнай пионер-вожатай этэ. Орджоникидзе оройуонун Тиит Арыы оскуолатыгар ыытыллыбыта, онтон РОНО-ҕа оскуола отделениятын сэбиэдэссэйинэн. Ол кэмҥэ кини иитимньитигэр хараҕа суох Варвара Ивановна уонна кини эдьиийин кыргыттара — Аля уонна Катя. Онтон Иван Фёдоровы Томпо улууһун Томпо сэлиэнньэҕэ көһөрөллөр. Забайкальскай байыаннай уокурук Иркутскай куоракка аармыйаҕа сулууспалаабыт. Аармыйаттан ойоҕун Екатерина Петровнаны уонна уолун Петяны кытта Тулагыҕа төннүбүтэ. Саха Судаарыстыбыннай университеты «Биология, химия» специальноһынан бүтэрэр. Дьокуускай куорат юннат станциятыгар үлэлээбитэ.
Аатын үйэтитии
2015 сыллаахха балаҕан ыйын 13 күнүгэр Дьокуускай куорат думатын РЯГД-19-10 ыйааҕынан Дьокуускай куорат уокуругун иһигэр баар Килдэм сэлиэнньэ уулуссата Фёдоров Иван Петрович аатынан ааттаммыта.
Литэрэтиирэ
- Имена на улицах Якутска : (биобиблиографический справочник) / Окружная администрация города Якутска, Управление культуры и духовного развития городского округа «город Якутск» Муниципальное бюджетное учреждение "Централизованная библиотечная система городского округа «город Якутск», Информационно-библиографический отдел; [составители: Зедгенидзева А. Н., Иванова М. Н., Купоросова Т. И. и др. ; редакторы: Попова С. В., Иванова М. Н. ; руководитель проекта Тихонова Н. Н. ; вступительное слово главы ГО «город Якутск» Евгения Григорьева]. — Якутск : ЦГБ, 2002- . — 21 см. Вып. 4. — 4-е изд., перераб. — 2022. — 693 c. : портр. — 69 экз.