Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Федоров Афанасий Игнатьевич

Афанасий Игнатьевич Фёдоров (1926 сыл от ыйын 30 күнэ, Ороһу нэһилиэгэ, Үөһээ Бүлүү улууһа — 1959 сыл муус устар 19 күнэ, Москва) — саха сэбиэскэй суруйааччыта, драматург. ССРС суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ (1957).

Олоҕун олуктара

1926 сыл от ыйын 30 күнүгэр Үөһээ Бүлүү улууһун Ороһу нэһилиэгэр бааһынай дьиэ кэргэнигэр төрөөбүт.

1946 сыллаахха Бүлүүтээҕи Н. Г. Чернышевский аатынан педагогика училищетын бүтэрбит, ол кэннэ 1948 с. диэри Горнай улууһугар үөрэтээччинэн үлэлээбитэ.

1948—1949 сс. биир сыллаах үөрэтээччилэр квалификацияларын үрдэтэр куурустарыгар үөрэммит.

1949 сылтан 1951 сылга диэри Горькай аатынан Литературнай институкка үөрэҕин салҕаабыт.

1952 сыллаахха Даланы кытта репрессияҕа түбэспит, 10 сылга хаайылларга сууттаммыт, ол эрэн 1954 сыл сааһыгар толору реабилитацияламмыт.

1951—1959 сс. Таатта улууһугар үөрэтээччинэн үлэлээбит.

1957 сылтан ССРС суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ[1].

1958 сыллаахха айар үлэтин үгэнигэр Москваҕа өлбүт[2][2].

Айар үлэтэ

11 сыл иһигэр сүүстэн тахса кэпсээн, үс сэһэн, хас да дыраама уонна ситэриллэ илик роман суруйан хаалларбыт.

«Оҕуруотчут» диэн бастакы кэпсээнэ өрөспүүбүлүкэтээҕи саамай үчүгэй айымньы диэн күрэскэ үһүс бириэмийэни ылбыт уонна 1948 сыл кулун тутар 21 күнүгэр «Кыым» хаһыакка бэчээттэммит. 1949 сыл саҕаланыытыгар «Киһи» диэн кэпсээнэ «Кыым» хаһыат 25 сылыгар анаммыт күрэскэ иккис бириэмийэҕэ тиксибит.

А. М. Горькай аатынан Литературнай институкка үөрэммит кэмэ ордук таһаарыылаах буолбут. Бу кэмҥэ кини 20 тахса кэпсээни, «Үс хатыҥ» пьесаны суруйар уонна «Таптал сулуһун» ситэрэр.

1957 сыллаахха А. Федоров «Айан аартыга» диэн кэпсээннэр хомуурунньуга кинигэ буолан тахсыбыт. Бу кинигэни критиктар саха литературатыгар улахан түбэлтэ быһыытынан сыаналыыллар.

А. Федоров бастыҥ айымньылара саха литературатын саҥа художественнай арыйыыларынан, саҥа темаларынан уонна уобарастарынан байыппыттар. Суруйааччы уһулуччулаах талаанын кэпсээннэргэ уонна новеллаларга көрдөрбүт[3].

Сүрүн айымньылара

  • Доҕоттор: Кэпсээннэр. — Дьокуускай: Кинигэ изд-вота, 1982. — 94 с.
  • Күөх кырыс: Кэпсээннэр, сэhэн. — Дьокуускай: Кинигэ изд-вота, 1980. — 312 с.
  • Yc хатын: Комедия. — Дьокуускай: Кинигэ изд-вота, 1967. — 78 с.
  • Талыллыбыт айымньылар: 2 томнаах. — Дьокуускай: Кинигэ изд-вота, 1961—1962.
  • Хагдарыйбат лабаалар: Сэhэн. — Дьокуускай: Кинигэ изд-вота, 1959. — 124 с.
  • Айан аартыга: Кэпсээннэр. — Дьокуускай: Кинигэ изд-вота, 1957. — 227 с.

Быһаарыылар

  1. ↑ Федоров Афанасий Игнатьевич. Сигэнии күнэ: 27 Балаҕан ыйын 2021. Архивировано 27 Балаҕан ыйын 2021 года.
  2. ↑ 1 2 Федоров Афанасий Игнатьевич. Сигэнии күнэ: 9 Муус устар 2026.
  3. ↑ Федоров Афанасий Игнатьевич (1926—1959). Сигэнии күнэ: 27 Балаҕан ыйын 2021. Архивировано 27 Балаҕан ыйын 2021 года.

Сигэлэр

Категориялар