Соломов Николай Иванович
Соломов Николай Иванович (1941 сыл тохсунньу 29 күнэ, Мугурдаах, Саха АССР — 2016 сыл атырдьах ыйын 14 күнэ, Дьокуускай) — саха сэбиэскэй, Арассыыйа судаарыстыбыннай диэйэтэлэ. Арассыыйа Федерациятын Сэбиэтин дьокутаата (1998—2001), Саха Өрөспүүбүлүкэтин Судаарыстыбаннай Мунньаҕын Бэрэссэдээтэлэ (2003—2005).
Олоҕун олуктара
1941 сыллаахха ахсынньы 29 күнүгэр Абый оройуонун Мугурдаах нэһилиэгэр элбэх оҕолоох дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүт.
1960 сыллаахха Дружина орто оскуолатын бүтэрбит.
1969 сыллаахха Саха государственнай университетын устуоруйа-филология факультетын устуоруйа салаатын туйгуннук бүтэрбит.
1979 сыллаахха Хабаровскайдааҕы Үрдүкү партийнай оскуоланы бүтэрбит.
ЫБСЛКС чилиэнэ (1955), ССКП чилиэнэ (1962).
1960—1962 сс. — ЫБСЛКС Абыйдааҕы райкома, сэкирэтээр.
1962—1964 сс. — ЫБСЛКС обкомун инструктора; ЫБСЛКС Индигирскэй производственнай совхоһун управлениетын комитета (сэкирэтээр солбуйааччыта).
1964—1966 сс. — ЫБСЛКС Томпотооҕу райкома, бастакы сэкирэтээр.
1966 атырдьах ыйа — 1972 кулун тутар — ЫБСЛКС Саха сиринээҕи обкома, бастакы сэкирэтээр.
1972—1973 сс. — ССКП Уус-Маайатааҕы райкома, бастакы сэкирэтээр.
1973—1975 сс. — ССКП Дьокуускайдааҕы горкома, бастакы сэкирэтээр.
1975 сыл ахсынньытыттан — Магадан уобалаһын норуодунай депутаттар Ягодинскай оройуонунааҕы Сүбэтэ, исполком бэрэссэдээтэлин солбуйааччыта.
1982—1995 сс. — Депутатскайдааҕы хайа-байытар кэмбинээт дириэктэрин солбуйааччыта, «Востоктехмонтаж» генеральнай дириэктэрин бастакы солбуйааччыта.
1995 с., кулун тутар — Абый улууһун баһылыгынан талыллыбыт.
1996 с., ахсынньы — Ил Түмэн депутатынан талыллыбыт.
1997 с., ахсынньы — Ил Түмэн депутатынан иккистээн талыллыбыт.
1998—2003 сс. — Ил Түмэн Бэрэстэбиитэллэрин Палататын Бэрэссэдээтэлэ.
1998 с., муус устар — 2002 с., тохсунньу — Арассыыйа Федерациятын Федеральнай Мунньаҕын Сүбэтигэр Саха сириттэн чилиэнэ, Хотугу уонна аҕыйах ахсааннаах норуоттар дьыалаларын Кэмитиэтигэр үлэлээбитэ[1].
2003 с., тохсунньу 23 — 2005 с., ыам ыйа 19 — Ил Түмэн үһүс ыҥырыытын Бэрэссэдээтэлэ, Россия сокуон таһаарааччыларын Сойууһун чилиэнэ, Уһук Илин федеральнай уокурукка Российскай Федерация субъектарын сокуону таһаарар органнарын салайааччыларын Сүбэтин чилиэнэ[2].
2003 сыл алтынньы ыйыттан кэргэнин өлөрүүгэ уорбаланан силиэстийэҕэ сылдьыбыта.
2005 с., ыам ыйа — 2008 с., бэс ыйа — хаайыыга сыппыта.
2016 сыллаахха атырдьах ыйын 14 күнүгэр Дьокуускайга өлбүтэ[3].
Быһылааннар уонна холуобунай дьыалата
1975 сыл атырдьах ыйыгар булт кэмигэр алҕас ытыы түмүгэр Саха АССР миниистирдэрин Сэбиэтин бэрэссэдээтэлин солбуйааччыта Платонов өлбүтэ. Бу быһылаан кэнниттэн Соломов дуоһунастарыттан уһуллубута[4].
2003 сыллаахха алтынньы 25 күнүгэр иирсээн түмүгэр Соломов кэргэнин Ирманы кырбаабыт, ол ылбыт эчэйиилэриттэн дьахтар өлбүт. 2005 сыллаахха ыам ыйын 13 күнүгэр суут Соломовы АБ ХК 111 ыст. 4 чааһыгар кытаанах режимнээх көннөрөр холуонньаҕа буруйун боруостаан 5 сылга хаайыыга уурбута. Соломов буруйун билиммэтэҕэ, «политическай сакаас» туһунан биллэрбитэ[5][6]. 2008 сыл бэс ыйын 11 күнүгэр хаайыыттан болдьоҕун иннинэ босхоломмута[7].
Наҕараадалара уонна ытык ааттара
- «Бочуот Бэлиэтэ» уордьан;
- «Владимир Ильич Ленин төрөөбүтэ 100 сааһын бэлиэтээн» мэтээл (1970);
- Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун бочуотунай грамотата;
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ (2001);
- М. К. Аммосов аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин бириэмийэтин лауреата (2002);
- А. П. Илларионов аатынан Ил Түмэн суруналыыстарга бириэмийэтин лауреата;
- Дьокуускай ытык олохтооҕо (24.01.2001);
- Абый улууһун ытык олохтооҕо;
- Орто Халыма улууһун ытык олохтооҕо;
- Өймөкөөн улууһун ытык олохтооҕо[8].