Соколов Эдуард Дмитриевич
Эдуард Дмитриевич Соколов — Тулусхан (1944 сыл от ыйын 3 күнэ, Маар-Күөл, Саха АССР — 1996 сыл атырдьах ыйын 5 күнэ) — суруйааччы, суруналыыс, учуутал, түмэлдьит, Бүлүү өрүс чөл туругун турууласпыт түмэт дьайыксыт, Арассыыйа суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ. Сунтаар улууһун ытык киһитэ.
Олоҕун олуктара
1944 сыллаахха от ыйын 3 күнүгэр Сунтаар улууһун Маар-Күөл сэлиэнньэтигэр төрөөбүт.
1962 с. — Тойбохой орто оскуолатын бүтэрбит.
1982 с. — Саха государственнай университетын саха тылын уонна литературатынсалаатын кэтэхтэн үөрэнэн бүтэрбит.
Сэбиэскэй Аармыйа кэккэтигэр сулууспалаабыт.
1990 сыллаахха «Бүлүү» уопсастыбаннай экология кэмитиэтин маҥнайгы бэрэссэдээтэлинэн талыллыбыта.
Үлэлээбит сирдэрэ:
- Тырахтарыыс, болуотунньук, столяр;
- Оскуола, учуутал;
- Оройуон спорткомитета, бэрэссэдээтэл;
- С. А. Зверев аатынан түмэл, директор;
- Сунтаар улууһун культуратын салаатын сэбиэдиссэйэ;
- «Саха Сирэ» хаһыат, собкорр.
1991 с. — Россия суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ.
1996 сыллаахха атырдьах ыйын 5 күнүгэр өлбүт.
Айар үлэтэ
Айымньылара 1975 сылтан «Хотугу сулус» сурунаалтан саҕалаан бэчээттэнэллэр. Бастакы кинигэтэ «Арахсыспат аргыстарым» 1980 сыллаахха күн сирин көрбүтэ.
Айымньылара
- Арахсыспат аргыстарым: Сэһэн. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1980. — 191 с.
- Дьол: Сэһэн. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1985. — 174 с.
- Кэпсиэхпин баҕарабын: Сэһэннэр.— Дь.: Кинигэ кыһата, 1987. — 95 с.
- Хампа: Роман. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1992. — 1998. 1-гы кинигэ. — 216 с.; 2-с кинигэ — 196 с.
- Буруйдаах: Сэһэннэр. — Дь.: Бичик, 1994. — 176 с.
Аатын үйэтитии
- 2014 сыллаахха, Э. Д. Соколов төрөөбүтэ 70 сылыгар, суруйааччы аатын үйэтитиигэ Сунтаарга тэрээһиннэр буолан ааспыттара:
- «СӨ Бүлүү бөлөх улуустарыгар Э. Д. Соколов уонна уопсастыбаннай хамсааһын» диэн төгүрүк остуол;
- Э. Д. Соколов айар үлэтин уонна дьарыгын туһунан кинигэ уонна хаартыска быыстапката;
- Сунтаар сэлиэнньэтин элбэх оҕолоох ыалларга аналлаах саҥа оройуонугар баар уулуссаҕа Э. Д. Соколов аатын иҥэрии;
- Маар-Күөл сэлиэнньэтигэр «Ааҕар балаҕаны» арыйыы.
- Мар-Күөл сэлиэнньэтигэр Э. Д. Соколов чиэһигэр өйдөбүнньүк дуосканы туруоруу.
- 2019 сыллаахха суруйааччы кыргыттара Ксения уонна Марина Соколовалар аҕаларын олоҕун, айар уонна айылҕа харыстабылын эйгэтигэр үлэтин туһунан «Э. Соколов — Тулусхан чаҕылхай олоҕо» диэн кинигэни таһаарбыттара;
- Саха норуодунай суруйааччыта Саргылаана Гольдерова — Саргы Куо Э. Д. Соколовка «Айыы уот-мохсоҕол уол» диэн хоһоонун анаабыта.
Кини туһунан
- Зверев И. Кудуччу, суһаллык суруйар // «Хотугу сулус». — 1988. — № 8. — с. 98—99.
- Левин И. Уйуо дуо «Далаһа» // «Чолбон». — 1990. — № 8. — с. 92—95
- Тобуруокап Н. Огдолуйбут олохтоох көлүөнэ // Тулусхан. Буруйдаах. — Дь., 1994. — с. 5—11.
- Урсун. Эрэл доҕор Эдуард // «Чолбон». — 1999. — № 7. — с. 68—69.