Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Семенов Иннокентий Федотович

Иннокентий Федотович Семёнов (1929 сыл олунньу 27 күнэ, Кириэстээх, Саха АССР — 2004 сыл олунньу 8 күнэ) — саха сэбиэскэй суруйааччыта, драматург, прозаик. РСФСР култууратын үтүөлээх үлэһитэ, Сунтаар улууһун Ытык олохтооҕо[1]. 1982 сылтан ССРС Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ.

Олоҕун олуктара

1929 сыллаахха олунньу 27 күнүгэр Сунтаар улууһун Кириэстээх нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Уон кылаастаах оскуоланы бүтэрэн баран, Дьокуускайдааҕы икки сыллаах юридическай оскуолаҕа үөрэммитэ. Үөрэҕин кэнниттэн Булуҥ уонна Нам улуустарыгар прокуратура уорганнарыгар, Нам улууһун сэбиэтин култуураҕа салаатын иниспиэктэринэн, «Эдэр коммунист» хаһыакка литературнай үлэһитинэн үлэлээбитэ[2].

Бүтүн Сойуустааҕы юридическай кэтэхтэн үөрэнэр институту бүтэрэн, хас да сыл Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин бөрөсүүдьүмүгэр юрист-консультанынан үлэлээбитэ. 1964 сылтан учуутал идэтигэр көспүтэ уонна сүүрбэттэн тахса сыл Сунтаар улууһун оскуолаларыгар оҕолору үөрэппитэ.

1987–1989 сыллардаахха Саха араадьыйатын кэмитиэтигэр литературнай эрэдээктэрдээбитэ. 1991–1994 сыллардаахха Саха суруйааччыларын сойууһун бырабылыанньатын литературнай консультана этэ.

2004 сыллаахха олунньу 8 күнүгэр өлбүтэ[1].

Айар үлэтэ

«Икки пьеса» диэн бастакы кинигэтин 1969 сыллаахха таһаартарбыта. И. Ф. Семёнов — кыра кээмэйдээх драматическай айымньылар маастара. Пьесаларыгар тыа үлэһиттэрин олохторун-дьаһахтарын, үлэлэрин-хамнастарын, ыччат уонна оскуола оҕолорун дьылҕаларын, кинилэр уһуйааччыларын характердарын арыйарга дьулуһара. Ону таһынан, тыа олоҕун мөкү өрүттэрин, иҥсэ-обот, арыгылааһын, норуот сиэрин-туомун кэһии курдук буортулаах дьаллыктары сытыытык көрдөрөрө[2].

«Хотугу сулус» сурунаалга уонна өрөспүүбүлүкэ хаһыаттарыгар бэчээттэнэрэ. Өрөспүүбүлүкэ тыйаатырдарыгар уонтан тахса пьесата туруоруллубута.

Итини таһынан, устуоруйа уонна аныгы олох тиэмэлэригэр хас да сэһэни уонна кэпсээни суруйбута. Олортон биирдэстэрэ — Бүлүү түгэҕэр сэбиэскэй былаас бастакы сылларын уустук кэмнэрин кэпсиир «Тимир чуумпур» сэһэнэ[3].

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • РСФСР култууратын үтүөлээх үлэһитэ[2];
  • Сунтаар улууһун бочуоттаах гражданина[1].

Сүрүн айымньылара

  • Икки пьеса. — Дьокуускай, 1969. — 108 с.
  • Паарта тула: кыра формалаах пьесалар. — Дьокуускай, 1981. — 64 с.
  • Сонордьуттар: пьесалар. — Дьокуускай, 1983. — 104 с.
  • Сэргэлээх алааска: драма, пьесалар. — Дьокуускай, 1989. — 190 с.
  • Кэпсээннэ аах…: кэпсээннэр. — Дьокуускай, 1993. — 96 с.
  • Тимир чуумпур: сэһэннэр. — Дьокуускай: Бичик, 1998. — 299 с.

Кини туһунан

  • Тарабукин В. Драматург, кэпсээнньит // Чолбон. — 1999. — № 2. — С. 77.
  • Харитонов Н. Сонун образ сонордьута // Хотугу сулус. — 1986. — № 4. — С. 90-93.
  • Гольдеров В. Ф. Арыаллаатын айар үлэ! / Ороһу уола // Өйтөн-сүрэхтэн сүппэтэх эбиккит: кэпсээннэр, хоһооннор, ахтыылар. — Дьокуускай, 2012. — С. 256-258.

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 Семенов Иннокентий Федотович (рус.). Сунтарская межпоселенческая централизованная библиотечная система. Сигэнии күнэ: 30 От ыйын 2026. Архивировано 27 Олунньу 2022 года.
  2. ↑ 1 2 3 Иннокентий Семенов (рус.). Писатели Якутии. Сигэнии күнэ: 30 От ыйын 2026.
  3. ↑ Писатели-юристы: явление в якутской литературе (рус.). sakhalitera.ru. Сигэнии күнэ: 30 От ыйын 2026.

Категориялар