Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Самсонов Александр Парфеньевич

УРУБИИКИ иһигэр маннык араспаанньалаах дьон туһунан ыстатыйалар бааллар, көр Самсонов.

Самсонов Александр Парфеньевич (1935 сыл ыам ыйын 11 күнэ, Хаптаҕай — 2024 сыл ыам ыйын 27 күнэ, Дьокуускай) — саха сэбиэскэй опера ырыаһыта, тыйаатыр диэйэтэлэ. Саха АССР норуодунай артыыһа (1985), Арассыыйа Федерациятын үтүөлээх артыыһа (1996), саха норуодунай артыыһа.

Олоҕун олуктара

1935 сыллаахха ыам ыйын 11 күнүгэр Мэҥэ-Хаҥалас улууһун Хаптаҕай сэлиэнньэтигэр учууталлар дьиэ кэргэннэригэр төрөөбүт.

Хатас сэттэ кылаастаах оскуолатыгар, Дьокуускай 2 уонна 9 №-дээх оскуолаларыгар үөрэммит.

1957 с. Саха судаарыстыбыннай университетын тыл үөрэҕин факультетын бүтэрбит.

1958—1960 сс. — Сэбиэскэй Аармыйа кэккэтигэр сулууспалаабыт. Сулууспатын кэмигэр ырыа уонна үҥкүү ансамбылыгар кыттыбыт.

Аармыйа кэнниттэн Дьокуускайдааҕы педагогика училищетыгар музыка салаатыгар үөрэммит.

1964 с. — Дьокуускайдааҕы музыка училищетыгар көһөн үөрэҕин салҕаабыт.

1964—1965 сс. — П. И. Чайковскай аатынан Москватааҕы судаарыстыбаннай консерваторияҕа туттарсан РСФСР искусствотын үтүөлээх диэйэтэлэ Д. А. Гамрекели кылааһыгар үөрэммит.

1969-2000 сс. Саха судаарыстыбаннай муусука тыйаатырыгар (1991 сылтан - Опера уонна балет тыйаатыра диэн буолбут) опера артыыһынан үлэлээбит.

1980—1982 сс. — бу тыйаатыр дириэктэринэн үлэлээбит.

2024 сыллаахха ыам ыйын 27 күнүгэр өлбүт.

Айар үлэтэ

Тыйаатырга 30 сыл устата үгүс туруорууларга тутаах опера баартыйаларын толорбут. Ону тэҥэ, кини тыйаатырга да, телевидениеҕэ да, араадьыйаҕа да сүүрбэттэн тахса сольнай кэнсиэр бырагырааматын режиссера уонна толорооччута.

Биэнсийэҕэ барыаҕыттан айар үлэтин тохтоппотох, хас да компакт-дискэтин таһаарбыт, олор истэригэр «Песни разных лет», «Пою Якутию мою», «Следопыты земли», «Песня пусть не кончится», «Песни над Леной», «Журавли», «Якутия — земля олонхо», онно 200-тэн тахса ырыата киирбитэ. Дьон кинини «Кыайыы ырыаһыта» диэн ааттаабыт[1].

Ыллаабыт партиялара

  • Сильвио (Паяцы, Р. Леонковалло)
  • Шарплес (Чио-Чио-сан, Дж. Пуччини)
  • Пристав (Борис Годунов, М. П. Мусоргский)
  • Елецкий (Пиковая дама)
  • Эбн Хакиа (Иоланта, П. И. Чайковский)
  • Листрат (В бурю, Т. Хренников)
  • Лоокуут уонна Күннэй (Лоокуут уонна Ньургуһун, Г. Григорян)
  • Бэргэн (Колыбельная)
  • Сэһэнньит (Сээркээн оҕонньор остуоруйата, З. Степанов)
  • Краун (Порги и Бесс, Дж. Гершвин)
  • Белогвардеец Араллан (Неугасимое пламя, Н. Берестов)
  • Гаспар (Рита, или пиратский треугольник, Г. Доницетти)
  • Шуфлери (Званый вечер с итальянцами, Ж. Оффенбах)
  • Джеромо (Доротея, Т. Хренников)

Александр Самсонов итини таһынан нуучча норуотун ырыаларын: «Ой, полным полна коробушка», «Вечерний звон», «Живет моя красотка», «Ах, Настасья», «Утес», «Черный ворон», «Как пойду я на быструю речку», «Далеко-далеко степь за Волгу ушла»: А. Варламов, А. Гурилев, П. Булахов, М. Шишкин, Н. Листьев, Н. А. Римский-Корсаков, П. И. Чайковскай, Р. М. Глиэр уо. д. а. аатырбыт романстарын ыллыыр эбит.

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • Саха комсомолун бириэмийэтин лауреата (1974);
  • Саха АССР үтүөлээх артыыһа[2] (1977);
  • Саха АССР норуодунай артыыһа[3] (1985);
  • Российскай Федерация үтүөлээх артыыһа[4] (1996);
  • Дьокуускай куорат ытык киһитэ (2000)[5].

Дьиэ кэргэнэ, аймахтара

А. П. Самсонов туһунан

2000 с. докумуоннарга олоҕурбут «Певец Великой Победы» (режиссер Н. Санаев) киинэ оҥоһуллубут.

Быһаарыылар

  1. ↑ Ушел из жизни Певец Победы Александр Самсонов (рус.). Сигэнии күнэ: 23 Муус устар 2026.
  2. ↑ Указ Президиума Верхов. Совета Якут. АССР от 23 авг. 1977 г. // Соц. Якутия. — 1977. — 26 авг.
  3. ↑ Указ Президиума Верхов. Совета Якут. АССР от 17 окт. 1985 г. // Соц. Якутия. — 1985. — 19 окт.
  4. ↑ Указ Президента Рос. Федерации от 30 авг. 1996 г. № 1284 // Респ. Саха. — 1996. — 6 авг.; «Саха сирэ». — 1996. Атырдьах ыйын 6 к.
  5. ↑ Почётные граждане. Официальный сайт окружной администрации города Якутска. Сигэнии күнэ: 13 От ыйын 2014.

Сигэлэр

Категориялар