Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

ССРС Үрдүкү Сэбиэтин Бэрэссэдээтэлэ

ССРС Үрдүкү Сэбиэтин Бэрэссэдээтэлэ — 1989—1990 сылларга ССРС үрдүкү судаарыстыбаннай дуоһунаһа, 1990—1991 сылларга үрдүкү дуоһунастартан биирдэстэрэ. ССРС 1977 сыллаах Конституциятыгар уларытыыларынан олоххо киллэриллибитэ, сокуоннай күүһүгэр ССРС норуодунай депутаттарын сийиэһэ үлэтин саалаабытыгар ыам ыйын 25 күнүгэр 1989 сыллаахха киирбитэ[1].

ССРС Үрдүкү Сэбиэтин Бэрэссэдээтэлэ ССРС норуодунай депутаттарын сийиэһигэр талыллара.

Устуоруйата

Дуоһунас ССРС Үрдүкү Сэбиэтин Президиума Бэрэссэдээтэлин солбуйбута. 1989 сыллаахха диэри судаарыстыба кэлэктиибинэй салайааччытынан ССРС Үрдүкү Сэбиэтин Президиума барыта ааҕыллара, (Президиум бэрэссэдээтэлэ уонна сэкирэтээрэ илии баттааһыннаах) судаарыстыбаннай дуоһунастары солбуйуу, судаарыстыбаннай уордьаннарынан, мэтээллэринэн наҕараадалааһын туһунан Уураахтары таһаарара, итэҕэллээх кыраамыкалары туттарара уонна тутара о.д.а.)

1990 сыллаахха ССРС Президенин дуоһунаһа тэриллиэҕиттэн бэрэссэдээтэл судаарыстыба үрдүкү дуоһунаһын статуһуттан тохтообута.

ССРС Үрдүкү Сэбиэтин бастакы бэрэссэдээтэлинэн ол иннигэр Президиум бэрэссэдээтэлинэн олорбут Михаил Горбачёв талыллыбыта. 1990 сыллаахха, кулун тутар 15 күнүгэр Горбачёв судаарыстыба салайааччытынан — ССРС президенинэн талыллыбыта, онон бэрэссэдээтэлинэн ССРС ҮС бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Анатолий Лукьянов буолбута. ССРС президенинэ судаарыстыба салайааччытын дуоһунаһын быһыытынан ССРС ҮС бэрэссэдээтэлин солбуйбута, онон ҮС Бэрэссэдээтэлэ судаарыстыба баһылыгын үлэтин буолбакка, сокуону оҥорор былаас салайааччытын быһаччы туһааннаах эрэ үлэтин толорор буолбута.

ССРС Президенин дуоһунаһа тэриллибитин кэннэ ССРС ҮС Бэрэссэдээтэлин билиитигэр палаталар кыттыгас мунньахтарын ыытыы уонна ССРС Президенин үлэтин хоһулуур сорох үлэ хаалбыта. ССРС Конституциятын 127.7 ыстатыйатыгар олоҕуран, ССРС Президенэ туох эмэ биричиинэнэн салгыы бэйэтин эбээһинэһин сатаан толорботоҕуна, кини боломуочуйата ССРС саҥа президенэ талыллыар диэри ССРС вице-президенигэр, ол кыаллыбатаҕына, ССРС ҮС бэрэссэдээтэлигэр көһөрө[2].

1991 сыл атырдьах ыйынааҕы түбэлтэлэрин кэнниттэн ССРС норуодунай депутаттарын уочарата суох V сийиэһигэр ССРС Үрдүкү Сэбиэтин Бэрэссэдээтэлин дуоһунаһа уонна ССРС Үрдүкү Сэбиэтин Президиума «Быыһык кэмҥэ судаарыстыбаннай былаас уорганнарын уонна ССРС-ы салайыы туһунан» 1991 сыл балаҕан ыйын 5 күнүнээҕи ССРС сокуонунан ууратыллыбыта[3]. Ол эрэн ССРС Конституциятыгар тустаах көннөрүүлэр киирбэтэхтэрэ, онон бу дуоһунас 1991 сыл ахсынньы 26 күнүгэр ССРС ыһыллыар диэри официальнайдык баара.

Бэрэссэдээтэллэрэ

ССРС Үрдүкү Сэбиэтин Бэрэссэдээтэллэрэ:

  • Горбачёв, Михаил Сергеевич (ыам ыйын 25 күнэ 1989— кулун тутар 15 күнэ 1990)
  • Лукьянов, Анатолий Иванович (кулун тутар 15 күнэ 1990—балаҕан ыйын 4 күнэ 1991)
  • аһаҕас (балаҕан ыйын 4 күнэ — ахсынньы 26 күнэ 1991)

Быһаарыылар

  1. ↑ Постановление ВС СССР от 1 декабря 1988 г. N 9854-XI "О порядке введения в действие Закона СССР "Об изменениях и дополнениях Конституции (Основного Закона) СССР". Сигэнии күнэ: 17 Сэтинньи 2025. Архивировано 27 От ыйын 2015 года.
  2. ↑ Конституция СССР (Основной закон) от 7 октября 1977 г. (в редакции 26 декабря 1990 г.). Сигэнии күнэ: 17 Сэтинньи 2025. Архивировано 10 Ыам ыйын 2021 года.
  3. ↑ Об органах государственной власти и управления СССР в переходный период. Архивная копия на Wayback Machine. Закон СССР от 5 сентября 1991 года № 2392-1

Сигэлэр

Категориялар