Попов Пантелеймон Васильевич
Попов Пантелеймон Васильевич (1886 сыл тохсунньу 31 күнэ, Хайахсыт нэһилиэгэ, Боотур Уус улууһа — 1972, Ангарск[d], Иркутскай уобалаhа) — Арассыыйа Импиэрийэтин уонна ССРС судаарыстыбыннай диэйэтэлэ, худуоһунньук, педагог, таҥара үөрэҕин хандьыдаата, кыраайы үөрэтээччи. ССРС худуоһунньуктарын Сойууһун чилиэнэ (1941).
Олоҕун олуктара
1886 сыллаахха тохсунньу 31 күнүгэр Саха уобалаһыгар билиҥҥи Чурапчы улууһун сиригэр, билигин суох буолбут Бастакы Хайахсыт нэһилиэгэр төрөөбүт.
1915 с. — Император духовнай академиятын (Казань к.) бүтэрбит. «Характеристика образования и воспитания в допетровской Руси: по рукописям Соловецкой библиотеки» тиэмэҕэ бүтэрэр үлэтин түмүгүнэн «таҥара үөрэҕин кандидата» аат иҥэриллибитэ.
1915—1920 сс. — Дьокуускайдааҕы духуобунай семинарияҕа нуучча тылыгар преподаватель.
1920—1927 сс. — Дьокуускай куорат оскуолаларыгар учууталлаабыт.
1927—1931 сс. — Дьокуускайдааҕы медицина техникумугар нуучча тылын уонна литературатын үөрэппит.
1932 с. — үөрэх үлэһиттэрин квалификацияларын үрдэтэр Киин институту бүтэрбит.
1932—1933 сс. — Саха АССР Наркомпроһугар кадр инспектора.
1933—1937 сс. — Дьокуускайдааҕы күндү түүлээх техникумугар преподаватель.
1937—1938 сс. — ускуустуба дьыалатын Салалтатыгар инспекторынан үлэлээбит.
1938—1940 сс. — Дьокуускайдааҕы балык техникумугар преподаватель.
1940 с. — Саха АССР художниктарын Түмсүүтүн Оргбюротын бэрэссэдээтэлэ.
1940—1945 сс. — ЫБСЛКС уобаластааҕы кэмитиэтигэр саха тылыгар преподаватель, Дьокуускайдааҕы художественнай училищеҕа уруһуй уонна үлэ учуутала.
1945—1947 сс. — НИИЯЛИ научнай үлэһитэ.
1947—1949 сс. — Дьокуускайдааҕы уус-уран училищеҕа преподаватель.
1949—1950 сс. — Саха АССР Миниистирдэрин Сүбэтин культурнай-сырдатар тэрилтэлэр дьыалаларыгар Салалтатын инспектора.
1972 сыллаахха Ангарскай куоракка өлбүт.
Попов П. В. өр кэмҥэ Емельян Ярославскай аатынан Дьокуускайдааҕы республика музейыгар үлэлии сылдьыбыт. Кыраайы үөрэтээччи уонна этнограф быһыытынан Саха сиригэр көскө ыытыллыбыт дьон туһунан архыып уонна литература матырыйаалларын хомуйбут.
Айар үлэтэ
1937 сыллаахха саха литературатыгар 4-с кылааска аналлаах үөрэх кинигэтин таһааттарбыт. Өр сылларга Дьокуускайга тахсар кинигэлэр, сурунааллар уонна хаһыаттар тас көрүҥнэрин таҥыынан дьарыктаммыт[1][2].
Худуоһунньук быһыытынан айымньылара
- «Якутск в XVII в. (Крепость Головина)»;
- «Якутск в XVIII в. Монастырь»;
- «Взятие г. Якутска красными в 1918 г.»;
- «Романовка»;
- «Проводы на фронт. 1941 год. Якутск».
Наҕараадалара уонна ытык ааттара
- «1941—1945 с. Аҕа дойду Улуу сэриитигэр килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээл.
Дьиэ кэргэнэ, аймахтара
- Аҕата — аҕабыыт Василий Степанович Попов;
- Ийэтэ — Капитолина Димитриановна Попова;
- Ийэтинэн эһэтэ — сырдатааччы Димитриан Дмитриевич Попов;
- Убайа — худуоһунньук Иван Васильевич Попов.
Аатын үйэтитии
П. В. Попов туһунан
- Потапов С. Якутская картинная галерея. — М., 1932. — С. 3, 7.
- Потапов И. А. Первые художники Советской Якутии. — Якутск, 1979. — С. 10, 17, 37.