Ньурбатааҕы судаарыстыбаннай көһө сылдьар драматическэй тыйаатыр

Тыйаатыр 1966 сыллаахха атырдьах ыйын 22 күнүгэр М. С. Щепкин аатынан Москватааҕы үрдүкү тыйаатыр училищетын бүтэрбит выпускниктарынан төрүттэммитэ. РСФСР культуратын министиэристибэтэ саҥа тэрилтэҕэ «Ньурбатааҕы судаарыстыбаннай көһө сылдьар драматическэй тыйаатыр» ааты иҥэрбитэ. Тыйаатыр арыллыытыгар Михаил Шолохов «Поднятая целина» испиктээкилин туруорбута, бу училищены бүтэрээччи кыыс дипломнай үлэтэ этэ^[1].

Өр сылларга тыйаатыр өрөспүүбүлүкэ улууска баар соҕотох судаарыстыбаннай тыйаатыра этэ. Маны сэргэ, кини аатыгар да этиллэрин курдук, «көһө сылдьар» буолан, артыыстар тыйаатыр айар дьылын кэмигэр гастролларынан сылдьаллара^[2].

1993 сыллаахтан Ньурбатааҕы драматическэй тыйаатыр көҕүлээһининэн «Сата» диэн Өрөспүүбүлүкэтээҕи театральнай бэстибээл ыытыллар. 2011 сыл ахсынньы 4 күнүттэн тыйаатыр уус-уран салайааччытынан уонна бэстибээл тэрийээччитинэн Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх артыыһа Юрий Макаров үлэлиир. Бэстибээл Ньурбаҕа 2-3 сылга биирдэ идэлээх драматическэй тыйаатырдар бэстибээллэрин быһыытынан ыытыллар^[3].

2015 сыл сэтинньи ыйыгар тыйаатыр иһинэн «Иэйии» диэн ааттаах оҕо устуудьуйата тэриллэр. Устуудьуйа сүрүн сыала оҕолор санааларын сааһылаан этэ үөрэнэллэригэр, талааннарын арыйалларыгар, эппиэтинэстэрин, үлэҕэ дьоҕурдарын сайыннаралларыгар туһуланар. Салайааччы Р. В. Тартакынова, кини тыйаатыр режиссёра. 2016 сыл балаҕан ыйыттан Ньурбатааҕы тыйаатыр көҕүлээн Ньурбатаааҕы оскуола ускуустубатын дьиэтигэр театральнай кылаас арыллар^[4].

Тыйаатыр бэйэтэ түмэллээх, салайааччы Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыската Валентина Николаева. А. Н. Чусовской аатынан Ньурбатааҕы техническэй лицейгэ тыйаатыр үлэтин кэпсиир быыстапка мэлдьи үлэлиир^[5].

Тыйаатырга Щепкин аатынан театральнай училище, Уһук Илиннээҕи ускуустуба института, Свердловскайдааҕы театральнай институт, Арктикатааҕы судаарыстыбаннай культура уонна искусство институттарын выпускниктара үлэлииллэр. Ньурбатааҕы тыйаатыр 50 айар дьылын кэмигэр 200 кэриҥэ араас норуот айымньыларыгар олоҕуран испиктээкиллэри туруорда^[1].

2022 сыллаахха тыйаатыр, регион салалтатын өйөбүлүнэн, 250 көрөөччү миэстэлээх саҥа дьиэҕэ көспүтэ. Саҥа дьиэ үөрүүлээх арыллыыта 2022 сыл сэтинньи 3 күнүгэр ыытыллыбыта^[6][7][8].

• 1971 — театральнай искусство сайдыытыгар ситиһиилэрин иһин Саха сиринээҕи хомсомуол бириэмийэтин лауреата.
• 1972 —СССР национальнай драматургиятын бастакы бэстибээлин кыттыылааҕа.

• 1994 — Севастополь куоракка ыытыллыбыт «Херсонесские игры» норуоттар икки ардыларынааҕы бэстибээл кыттылааҕа, «Кыһыл Ойуун» Былатыан Ойуунускай.
• 1996 — г. Торунь (Польша) куоратыгар, «Контакт-96» норуоттар икки ардыларынааҕы театральнай бэстибээл кыттылааҕа. «Богом забытая земля» испиктээкил.
• 2009 — «Желанный берег» Республикатааҕы бэстибээлгэ «Ньырбакааан» испиктээкил «Бастыҥ режиссёр үлэтэ» анал аат кыайыылааҕа.
• 2017 — «Золотая Маска» национальнай театральнай бириэмийэ «Маска Плюс» куонкурус таһынааҕы бырайыагын кыттылааҕа^[5].