Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Навруз

Навру́з, ону тэҥэ Новруз (перс. نوروز — «саҥа күн») уонна Наурыз — ираан уонна түүр омуктарыгар астрономическай күн халандаарынан саас саҕаланыытын уонна Саҥа дьыл бырааһынньыга. Фарвардин ый бастакы күнүгэр сөп түбэһэр иран халандаарын бастакы күнэ (перс. فروردین). Билиҥҥи кэмҥэ сааскы күн тэҥнэһиитин — күн уонна түүн тэҥнэһэр, үүнүү уонна чэлгийии кэмэ саҕаланар күннэригэр бэлиэтэнэр. Үксүгэр кулун тутар 21 күнүгэр түбэһэр.

Навруз диэн ислам үгэстэригэр сыһыана суох интернациональнай үгэс буолар[2].

Навруз официальнай статуһу Ахеменид империятыгар зороастризм чэрчитинэн итэҕэл бырааһынньыгын быһыытынан ылбыта. Арааб сэриилээн ылыытын кэнниттэн да, билиҥҥэ диэри, сир-сир аайы бэлиэтэнэрин салгыыр. Чугастааҕы Илин сиригэр Навруз араабтар кэлиэхтэрин иннинэ, ислам тарҕаныан уонна Арааб халифата үөскүөн иннинэ онно олорбут омуктар бэрэстэбиитэллэрэ эрэ бэлиэтииллэр. Ол быһыытынан Навруһу, холобур, араабтар бэлиэтээбэттэр. Турцияҕа 1925 сылтан 1991 сылга диэри навруз бырааһынньыга официальнайдык бобулла сылдьыбыта. Сирияҕа Навруз бырааһынньыга билигин да бобуллар.

Балаҕан ыйын 30 күнүгэр 2009 сыллаахха Навруз ЮНЕСКО киһи аймах материальнайа суох култууратын утумун испииһэгэр киирбитэ, бу кэмтэн кулун тутар 21 күнүгэр Аан дойдутааҕы Навруз күнэ диэн бэлиэтэнэр[3].

Өйдөбүлэ

Бырааһынньык саҥа перс тылыгар — перс. «نوروز» [nowrūz] — былыргы өлбүт орто иран «nōg rōz» тылыттан, был.-перс. «*navaka-raocah-» ‘новый день’ диэнтэн праиндоевропейскай *néwos (мантан ааҥл. new, ниэм. neu, гир. νέος [neos], лат. novus, нууч. новый уонна санскр. नव [náva] үөскээбиттэр) уонна *lewk- ааҥл. light, лат. lux, санскр. रुचि [rúci] словен.  luč[4][5].

Аныгы суолтата

Навруз бырааһынньыга араас ааттарынан урукку Персия импиэрийэтин уонна перс култуурата сабыдыаллаабыт зонатыгар киирбит Инники уонна Орто Азия үгүс култуураларыгар киэҥник тарҕаммыт. Бу бырааһынньык аатын араас тылларга толорута суох испииһэгэ: перс. نوروز — Now ruz, тадж. Наврӯз, азерб. Novruz , Pashto: نوورځ — Naw wraz, курд. Newroz, узб. Наврўз, Navroʻz, туркм. Новруз, Nowruz, каз. Наурыз, уйг. Норуз, кырг. Нооруз, тат. Нәүрүз / Näwrüz, туур. Nevruz, кырыымтат Navrez / Наврез, ноҕ. Навруз, башк. Науруз, чуваш. Нарӑс. Атын тылларга атын, олохтоох ааттарынан эмиэ ааттанар.

undefined

Билигин Навруз кулун тутар 21 күнүгэр астрономическай күн халандаарынан саҥа дьыл официальнай саҕаланыытын быһыытынан Ираҥҥа уонна Афганистаҥҥа бэлиэтэнэр. Судаарыстыбаннай бырааһынньык быһыытынан куллун тутар 21 күнүгэр Таджикистаҥҥа, Узбекистаҥҥа, Туркменистаҥҥа, Азербайджаҥҥа, Грузияҕа, Албанияҕа, Кыргыстааҥҥа, Македонияҕа, Турцияҕа, Казахстааҥҥа бэлиэтэнэр.

Навруз национальнай бырааһынньык быһыытынан кулун тутар 21 күнүгэр Арассыыйа сорох национальнай эрэгийиэннэригэр, ол курдук Дагестаҥҥа, Татарстаҥҥа, Башкиртостаҥҥа уо.д. а., ону тэҥэ Кытай Синьцзян-Уйгур автономнай оройуонугар, Ирак Курдистаныгар, Индия сорох өттүгэр бэлиэтэнэр.

Навруз бахаи халандаарынан эмиэ сыл саҕаланыыта буолар.

2009 сыллаахха балаҕан ыйын 30 күнүгэр Навруз ЮНЕСКО киһи аймах материальнайа суох култууратын утумун холобур буолар испииһэгэр аан дойду үрдүнэн материальнайа суох утум атын 76 элэмиэннэрин кытта киллэриллибитэ. Материальнайа суох утум бу 76 элэмиэнин киллэрэр туһунан быһаарыыны 24 судаарыстыба — бырабыыталыстыбалар икки ардыларынааҕы утуму харыстыыр кэмитиэт кыттыылаахтара ылыммыттара.

Олунньу 23 күнүгэр 2010 сыллаахха ХНТ Генеральнай Ассамблеятын 64-с сиэссийэтигэр «Аан дойду култуурата» күннээҕи бэбиэскэ 49 пуунун чэрчитинэн «Навруз аан дойдутааҕы күнэ» диэн резолюция консенсуһунан ылыллыбыта[6].

Резолюция тиэкиһигэр сөп түбэһиннэрэн ХНТ Генеральнай Ассамблеята:

  • кулун тутар 21 күнүгэр Аан Дойдутааҕы Навруз күнэ диэн билинэр;
  • Навруз бэлиэтиир чилиэннээх судаарыстыбалар Наврузы кытта сибээстээх култуураны, үгэстэри харыстааһыҥҥа уонна сайыннарыыга кыһамньыларын эҕэрдэлиир;
  • чилиэннээх судаарыстыбалары Навруз туһунан билии таһымын үрдэтиигэ сыраларын уурарга уонна наада буоллаҕына бу бырааһынньыгы бэлиэтиир сыл аайы ыытыллар тэрээһиннэри тэрийэргэ ыҥырар;
  • Навруз бэлиэтэнэр чилиэннээх судаарыстыбалары Аан дойдутааҕы уопсастыбаҕа Навруз нэһилиэстибэтин туһунан билиини тарҕатар сыалтан бу бырааһынньык үөскээһинин устуоруйатын уонна үгэстэрин үөрэтэргэ ыҥырар;
  • интэриэстээх судаарыстыбаларга-чилиэннэргэ уонна Холбоһуктаах Нациялар Тэрилтэлэригэр (чуолаан, кини туһааннаах анал тэрилтэлэригэр, пуондаларыгар уонна бырагырааммаларыгар, сүрүннээн үөрэх, билим уонна култуура боппуруостарыгар), интэриэстээх аан дойдутааҕы уонна эрэгийиэннээҕи тэрилтэлэргэ, ону тэҥэ бырабыыталыстыбата суох тэрилтэлэргэ Навруз бэлиэтэнэр судаарыстыбалар ыытар тэрээһиннэригэр кыттарга этии киллэрэр.
undefined

Устуоруйата

Навруз былыргы устуоруйалаах. Фирдоуси «Шахнаме» поэматыгар ((перс. شاهنامه) бырааһынньык Джамшид шах ыраахтааҕылааһынын саҕаланыытын кытта ситимнээх (перс. جمشید) (мантан заратуштрийдар ортолоругар бырааһынньык элбэхтик туттуллар аата — «Джамшиди Навруз» уонна бу бырааһынньыкка шаахтары хоруоналааһын үгэһэ тахсыбыт).

undefined

«Навруз» диэн тыл аан бастаан перс источниктарыгар саҥа эра иккис үйэтигэр баар буолбута, ол эрээри түбэлтэ йэтэ Ахеменидтар династияларын кэмигэр быһа холоон б. э. и. 550—330 сс. бэлиэтэммитэ. Бу күннэргэ Перс импиэрийэтин провинцияларын баһылыктара шахиншахка бэлэх аҕалбыттара[7].

…Күндээрэр халлаан Күнүн тэҥэ,
Аатырбыт тойон сыдьаайара.
Кини өрөгөйүгэр норуот түмсүбүтэ,
Ыраахтааҕы улуукатын сөҕө-махтайа көрбүтэ.
Джамшиды алмаас ардаҕар суулаан,
ол үөрүүлээх күнү Саҥа күн диэбиттэрэ.
Ол күн — Ормазд, ыйа — Фарвардин этэ.
Кыһалҕаны тумнан, эрэйи умнан,
Ырыа-тойук истэн, кыһыл арыгы иһэн
Баайдар мааныыламмыттара, күндүлэммиттэрэ.
Дьон кэриэстээбитэ ол үтүө күнү
Сир улуу тойотторун туһунан өйдөөрү…

undefined

Иран мифологиятынан, бу күн туранец Афрасиаб өлөрбүт Сиявуш дьоруой көмүллүбүтэ. Бу номох Авестаҕа ахтыллар[8]. «Шахнамаҕа» ордук сиһилии суруллубут. "Биһиэхэ тиийбит источниктартан Сиявуш көмүүтүн күнэ «Навруз» диэн ааттаммыта уонна сыл аайы бырааһынньык күнүнэн бэлиэтэнэр…[9].

Бу бырааһынньык анимистическай элеменнэрдээх буолара биллэр. Навруз күнүгэр былыргы индоарийдар «фраваши» диэн ааттанар — өлбүт өбүгэлэрин иччилэригэр сүгүрүйэллэрэ. Бу үгэс кэлин Ираан официальнай итэҕэлэ буолбут зороастризмынан ылыллыбыта. Зороастрийдар сэттэ сүрүн бырааһынньыктарыттан биирдэстэрэ «кыһын бүтүүтүн уонна саас буолуутугар сөп түбэһэн өбүгэлэрбит дууһаларын ахтыы бырааһынньыгар (Навруз) көспүтэ. Сааскы күн тэҥнэһиитин иннинээҕи түүн буолар»[10].

undefined

Британия учуонайа М.Бойс итини таһынан зороастризмҥа бу бырааһынньык былыргы зороастрийецтар олох күүһүнэн ааҕар, сүгүрүйэр уоттарыгар быһаччы анаммытын бэлиэтээтэ. «Зороастр бу бырааһынньыгы сааскы күн тэҥнэһиитигэр анаабыта, арааһа, саас кэлиитин былыргы бырааһынньыгын туһанан, Аша-Вахиштаҕа („Бастыҥ кырдьыктаах буолуу“) уонна уокка анаабыта. Бу бырааһынньык ахуровскай кэм — сайын кэлиитин биллэрэр уонна Куһаҕан Тыын сыл аайы хотторорун бэлиэтиир. Зороастрийскай үгэстэринэн, саҥа Күн оройугар Сылааһы, сырдыгы илдьэ сылдьар Рапитвин күн ортотунааҕы тыын сир анныттан төннүүтүн эҕэрдэлииллэр. Ол кэнниттэн Рапитвин тыыныгар күн аайы күн оройугар сүгүрүйэллэр, билигин „Рапитва“ диэн ааттанар уонна сайын устата Аша-Вахиштаҕа үҥэллэригэр ыҥыраллар»[11].

undefined

Бу бырааһынньыгы кэлин зороастрийскай үгэскэ уокка анааһын саарбаҕа суох. Навруз күнүгэр өссө Ахеменид уонна Сасанид саҕаттан храмнарга уокка сүгүрүйэллэрэ. Ол кэм ираан баһылыктара бу күн бас бэриммит омуктартан бэлэхтэри туталлара[12]. Уоту дьиэ үрдүн саамай үрдүк сириттэн саҕалаан бырааһынньыктааҕы остуолларга чүмэчилэргэ тиийэ ханна баҕарар уматаллара[13]. Билигин ити үгэстэр сорох өттө хаалбыт. Ол курдук, Азербайджан сорох оройуоннарыгар «бары томторго уот уматаллар»[14]. Дьон уот тула эргийэ сылдьан туран фольклор ырыаларын толороллор[15]. Чүмэчи эмиэ Навруз күнүгэр бырааһынньыктааҕы остуол уонна ол иннинээҕи күннэр атрибута буолаллар (онно бэлэмнэнии бырааһынньык иннинэ хас да нэдиэлэ иннинэ саҕаланар)[16].

Маныаха холоонноох үгэстэр Ирааҥҥа уонна Орто Азияҕа хаалбыттар. Самаркандка олохсуйбут таджик, узбек нэһилиэнньэтин көс аҥаардаах түүрдэри кытта ыкса алтыһыылара Навруз ритуальнай практикатыгар сири оҥоруу уонна сүөһү иитиитин элеменнэрин силбэһиитигэр көмөлөспүтэ. Бырааһынньык мэчиэккэ үҥүү, мусульманскай сибэтиэйдэр уонна ытык үрэхтэр мазардарыгар сылдьыы нөҥүө олохсуйбута[17].

А. Н. Негмати Самарканд уонна тулалыыр сэлиэнньэлэр олохтоохторо перс халандаарынан (Навруз) саҥа Дьыл иннинэ бүтэһик оптуорунньук кэлиитин олус үөрүүлээхтик бэлиэтииллэр диэн суруйбута[18]. Күн киирбитин кэннэ дьон уот кутаа уматаллар, ырыа ыллыыллар, национальнай инструменнарга оонньууллар. Бубна тыаһыгар өрүс кытыытыгар факеллаах хаамыыны тиийэн, бырааһынньык тэрийэллэр. Умайа турар кутаа уот үрдүнэн ойуолууллар уонна өрүскэ сөтүөлүүллэр. Ордук кыанар таджиктар бу күн кыаммат-түгэммэт биир дойдулаахтарыгар бииргэ аһыыр аһылыктары тэрийэллэр. Уот үрдүнэн ыстанан, айылҕаттан элбэх үүнүүнү баҕараллар уонна куһаҕан иччилэртэн, абааһылартан көмүскэл көрдүүллэр. Оннооҕор эмиийдээх оҕолоох дьахталлар уот үрдүнэн ыстаналлар, ити курдук сыл устата алдьархайтан, туох баар куһаҕантан быыһаныахпыт диэн эрэнэллэр.

Билигин бу зороастрийскай бырааһынньык атын атрибуттара эмиэ хаалбыттар. Холобур, зороастрийдар иһиттэри сэлиэһинэй эбэтэр йэчимиэн сиэмэтинэн толорон, уу куталлара, онтон үүннэҕинэ дьиэлэригэр илдьэн ураты сиргэ туруораллара[13]. Ол курдук билигин Азербайжааҥҥа, Ирааҥҥа уонна Орто Азияҕа бырааһынньыкка бурдук сиэмэтин үүннэрэллэр[16]. Бырааһынньыктааҕы остуолга зороастрийдар сымыыты — олох үөскээһинин бэлиэтэ — уонна ураты минньигэһи туруораллара. Бу аһы бырааһынньык остуолларыгар билигин да уураллар[16].

Онон Навруз ислам иннинээҕи төрүттээх, философията, сиэрэ-туома исламҥа сыһыана суох. Ону таһынан бу бырааһынньык историческай силистэрэ (языческай уонна зороастрийскай ааспыт кэмэ) уонна натурфилософскай ис хоһооно кытаанахтык биир таҥараны эрэ билинэр уонна айылҕа күүстэригэр сүгүрүйүүнү мэлдьэһэр исламы кытта утарыта тураллар.

Бырааһынньык үгэстэрэ

Былыргы үгэһинэн, Навруз буолуон иннинэ дьон дьиэлэрин-уоттарын, дьиэ тула өттүн хомуйан ыраастыахтаахтар, иэстэрин төлүөхтээхтэр.

undefined

Навруз сүрүн үгэһинэн хафт син (перс. هفت سین) уонна хафт шин толоруу буолар. Хафт син диэн С (S эбэтэр Sîn (س) в персия алпаабытыгар)буукубаттан саҕаланар элэмиэннэртэн турар. Ол курдук Хафт шин эмиэ персия алпаабытыгар аата Ш буукубаттан саҕаланар сэттэ элэмиэнтэн турар.

undefined

Бырааһынньык остуолларыгар сэлиэһинэй, арпа, просо, кукуруза, фасоль, горох, чечевица, рис, кунжут уонна бобтар төгүрүк лэппиэскэлэрин уураллар. Наврузка сэттэ, үксүн үүнээйиттэн астары бэлэмнииллэр, ордук биллэр бырааһынньык аһылыга сумаляк буолар — үүммүт сэлиэһинэйтэн оҥоһуллубут ас.

Навруз бэлиэтиир омуктар ортолоругар маннык билгэлээхтэр: бырааһынньык аһа төһөнөн дэлэгэй да, соччонон сыл этэҥҥэ ааһар.

undefined
  • Ираҥҥа бырааһынньык үксүгэр 13 күн устата барар, онтон бастакы 5 күн Навруз көрсүһүүтүгэр уонна аймахтарыгар, доҕотторугар сылдьыыга ананар. Тохсус күн Шахръяран-Навруз (шахскай Навруз), онтон уон үһүс күн Сиздах — бе-дар диэн биллэр (перс. سیزده به در) («Уон үһүс дьиэ таһыгар»).
  • Таджикистаҥҥа ыалдьыттары «Навруз бырааһынньыгынан» диэн көрсөллөр (тадж. Навруз муборак бод!, Наврузатон фируз бод). Бу күн бырааһынньыктааҕы остуол аһа-ураты. Остуолга хайаан да аата «с» буукубаттан саҕаланар сэттэ аһылык («Хафтсин „уонна“ Хафтшин») туруохтаах, . Ол сумалак (тадж. суманак), уксус (тадж. сипанд, сирко), үүннэриллибит сэлиэһинэй (тадж. сэмени), зелень (тадж. сабза) о.д.а. Ааттаммыт астан ураты остуолга сиэркилэни, сүмэчини уонна кырааскалаах сымыыты уураллар. Бу барыта ураты суолталаах: уот уонна чүмэчи киһиттэн куһаҕан тыыны тэйитэр, оттон сымыыт уонна сиэркилэ эргэ сыл бүппүтүн, саҥа сыл үүммүүтүн кэрэһэлиир.
  • Узбекистаҥҥа бырааһынньык аһынан «сумалак / сумелек» ааҕыллар. Эҕэрдэлиир киһи: «Пусть праздник Навруз күнэ дьоллоох буоллун!» диир (узб. Navro'z bayrami qutlug' bo'lsin), эҕэрдэлэтэр киһи эмиэ оннук узб. Navro'z ayyomi muborak bo'lsin! хоруйдуур.
  • Казахстааҥҥа бырааһынньык аһынан сэттэ тутуллаах «наурыз коже» буолар. Эҕэрдэлээччи: «Наурыз бырааһынньыгынан эҕэрдэлиибин! Өҥ-быйаҥ буоллун!» (каз. Наурыз мейрамы құтты болсын! Ақ мол болсын!), биирэ «Эйиэхэ эмиэ!» (каз. Бірге болсын!) диир. Сүрүннээн Казахстаан арҕаа өттүгэр уонна Арассыыйа тулалыыр уобаластарыгар олорор кыра жуз казахтарыгар Наурыз бырааһынньыга кулун тутар 14 күнүттэн саҕаланар уонна «амал» диэн ааттанар (hamal / һамал / һэмэл ый арааб-перс аатыттан); манна үгэс быһыытынан «керісу» сиэрэ-туома буолар, онно бары бэйэ-бэйэлэрин икки илиилэрин бобо тутуһан эҕэрдэлэһиэхтээхтэр уонна «Дьоллоох сылы!» (каз. Жыл құтты болсын!) дэһэллэр. (каз. Жыл құтты болсын!).
  • Азербайджаҥҥа кэнники сылларга бүтүн нэдиэлэ бырааһынньыктааҕы уонна өрөбүлүнэн биллэриллэр. Манна маннык үгэс баар: «тонгал» диэн ааттанар уот кутааны уматыахха, уонна кутаа үрдүнэн сэттэ төгүл ыстаныахха наада. Азербайжааҥҥа Навруз бырааһынньыгынан (азерб. Novruz bayramınız mübarək olsun!) "Навруз бырааһынньыга алгыстаах буоллун!» дииллэр уонна «Эйиэхэ эмиэ» (азерб. Sizinlə bahəm! ) диэн хоруйдууллар. Азербайжаҥҥа кырааскаламмыт сымыыты сиэркилэҕэ туруораллар. Уонна сымыыт хамсаатаҕына - Саҥа дьыл кэллэ дииллэр. Остуолга олорооччулар бары бэйэ-бэйэлэрин эҕэрдэлэһэллэр. Урут Азербайджан сорох кытыы оройуоннарыгар остуолга хайаан да төбөлөөх балык баар буолуохтаах этэ, үксүн эриэхэнэн, кишмишынан туолбут. Ону тэҥэ остуолга пахлава, шекербура, бадамбура уо.д. а ууруллар. Ыалдьыттары күндүлээн, сыл дьиэҕэ бэлэмнэммит минньигэс курдук минньигэс буоларын баҕараллар.
  • Астрахань татардара ону тэҥэ урут кулун тутар 14 күнүгэр Навруһу киэҥник бэлиэтииллэрэ, «амиль» диэн ааттыыллара (хамал / һамал / һэмэл ый арааб-перс аатыттан). Татаардар уонна Астрахань ногайдара бэйэ-бэйэлэрин «Байрам хаирле булсын!»(Алгыстаах бырааһынньыгы эһиэхэ!) диэн эҕэрдэлэһэллэр.
  • Курдистааҥҥа бырааһынньыкка «Навруз бырааһынньыгынан!» (курд. Newroz pîroz be!) диэн эҕэрдэлэһэллэр.
  • Алтаайга олорор түүр тыллаах шорецтар Чыл-Пажы бэлиэтииллэр, тылбаастаатахха «сыл төбөтө» диэн суолталаах.

Быһаарыылар

  1. ↑ Саакашвили признал мусульманский праздник Новруз государственным, Сибновости (22 Кулун тутар 2010). Сигэнии күнэ: 10 Муус устар 2026.
  2. ↑ Институт научной информации по общественным наукам (Российская академия наук) Россия и мусульманский мир, Выпуски 1-3. — Институт, 2008.
  3. ↑ Статьи про Навруз на официальном сайте. Сигэнии күнэ: 10 Муус устар 2026. ООН
  4. ↑ Sihler, Andrew L New Comparative Grammar of Greek and Latin. — Oxford University Press, 1995. — 686 p. — ISBN 0195083458
  5. ↑ Julius Pokorny Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. — 3. Aufl. — Tübingen: Francke Verlag, 1994. — Vol. 3. — ISBN 3-7720-0947-6
  6. ↑ Документ A/64/L.30/Rev.2. Сигэнии күнэ: 10 Муус устар 2026.
  7. ↑ Novrouz in the Course of History. Сигэнии күнэ: 10 Муус устар 2026.
  8. ↑ Ард-Яшт 17:42, «Авеста» в русских переводах (1861—1996). — СПб.: Летний сад, 1998. — С. 370.
  9. ↑ Набиев А. Новруз Байрамы. — Баку: Язычы, 1990. — С. 3.
  10. ↑ Дорошенко Е. А. Зороастрийцы в Иране. — М.: Наука, 1982. — С. 69.
  11. ↑ Бойс М. Зороастрийцы. Верования и обычаи. — М.: Наука, 1987. — С. 45.
  12. ↑ Бойс М. Зороастрийцы. Верования и обычаи. — М.: Наука, 1987, — С. 71.
  13. ↑ 1 2 Дорошенко Е. А. Зороастрийцы в Иране. — М.: Наука, 1982. — С. 72.
  14. ↑ Новруз. Шейляр. Халг ойун вя тамашалары. — Баку: Язычы, 1989. — С. 106.
  15. ↑ Новруз. Шейляр. Халг ойун вя тамашалары. — Баку: Язычы, 1989. — С. 106, 115.
  16. ↑ 1 2 3 Новруз. Шейляр. Халг ойун вя тамашалары. — Баку: Язычы, 1989. — С. 115.
  17. ↑ Маликов А. М. Празднование Навруза в Бухаре и Самарканде в ритуальной практике и общественных дискурсах (вторая половина XIX — начало XX века) // Археология, этнография и антропология Евразии, Том 48, № 2, 2020, с.122-129
  18. ↑ Мусяльман байрамлары. — Бакы: Азярбаджан, 1993. — С. 38.
  19. ↑ Ноуруз // Николай Кузанский — Океан. — М. : Большая российская энциклопедия, 2013. — С. 363. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 23). — ISBN 978-5-85270-360-6., курдское название праздника приведено в Большой российской энциклопедии (онлайн), Лахути С. В.

Литература

  • Ноуруз / Лахути С. В. // Николай Кузанский — Океан [Электронный ресурс]. — 2013. — С. 363. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 23). — ISBN 978-5-85270-360-6.
  • Новый год // Новый энциклопедический словарь: В 48 томах (вышло 29 томов). — СПб., Пг., 1916. — Т. 28.
  • Новруз // Брокгауз уонна Ефрон энциклопедическай тылдьыта: 86 туомнаах (82 т. уо. 4 эб.). — СПб., 1890—1907.

Сигэлэр

Эбии бу тиэмэҕэ

Категориялар