Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Макаров Олег Григорьевич

Б.Н. Ельцин аатынан бибилитиэкэ матырыйааллара

Library.pngLibrary-dark.png
Бу ыстатыйаҕа Б. Н. Ельцин аатынан Бэрэсидьиэн бибилэтиэкэтин фондаларыттан матырыйааллар туттулуннулар
Подробнее
Learning.svg

Б.Н. Ельцин аатынан бибилитиэкэ матырыйааллара

Arrow-Right.png
Library.png
Бу ыстатыйаҕа Б. Н. Ельцин аатынан Бэрэсидьиэн бибилэтиэкэтин фондаларыттан матырыйааллар туттулуннулар
Подробнее
УРУБИИКИ иһигэр маннык араспаанньалаах дьон туһунан ыстатыйалар бааллар, көр Макаров.

РАН экспертизата

Logo-ran.png
Арассыыйа Билимнэр Академията
экспертиза ыыппыт
Сиһилии
Aprove.svg

РАН экспертизата

Arrow-Right.png
Logo-ran.png
Арассыыйа Билимнэр Академията
экспертиза ыыппыт
Сиһилии

Оле́г Григо́рьевич Мака́ров (1933 сыл тохсунньу 6 күнэ, Удомля[d], Москва уобалаһа — 2003 сыл ыам ыйын 28 күнэ, Москва) — сэбиэскэй космонавт, Сэбиэскэй Сойуус икки төгүллээх Дьоруойа. ССРС космонавт-летчига. Техническэй билим хандьыдаата.

undefined
undefined

Олоҕун олуктара

Тохсунньу 6 күнүгэр 1933 сыллаахха Удомля сэлиэнньэтигэр (билигин Тверь уобалаһын куората) байыаннай сулууспалаах дьиэ кэргэнигэр төрөөбүт.

1951 сыллаахха Ровно куорат 3 №-дээх орто оскуолатын бүтэрбитэ.

1957 сыллаахха Н. Э. Бауман аатынан Москватааҕы үрдүкү техническэй училищены бүтэрэн, «Королев конструкторскай бюротугар» — ОКБ-1 үлэлээн, бастакы пилотнай космос хараабылларын оҥорууга кыттар.

1966 сылтан бүтүн космическай бэлэмнэнии, "Союз"тииптээх космическай хараабылларга көтүүгэ бэлэмнэнии толору кууруһун ааспыт космонавтар этэрээттэригэр киирбитэ.

Макаров 1965—1969 сылларга Л1/«Зонд» Ыйга көтүү уонна онно түһүү сэбиэскэй бырагырааммаларынан бэлэмнэнэр сэбиэскэй космонавтар бөлөхтөрүгэр киирбитэ.

«Зонд-7» пилотируемай хараабыл ый-эргиир бырагыраамматынан көтүүтэ маҥнай ахсынньы 8 күнүгэр 1968 сыллаахха анаммыта. Бастаан, Макаров иккис экипаж састаабыгар киирбитэ. Ол гынан баран, экипажтар ССРС приоритетын хааччыйарга Ыйга көтөргө көҥүллүүр туһунан ССКП КК Политбюротугар сайабылыанньа суруйбуттарын үрдүнэн көтүү көтүллүбүтэ (американецтар анал пилотнай көтүүнү ахсынньы 21-27 күннэригэр былааннаабыттара).

Макаров, ону тэҥэ, эмиэ көтүрүллүбүт ыйга түһүү программатынан, (1968 с. балаҕан ыйыгар — 1967 сыллааҕы сэбиэскэй программа графигынан) Ыйга бастакы эспэдииссийэни толоруохтаах сүрүн экипаж иккис чилиэнэ этэ, онно Леонов хамандыырдаах экипаж Ыйга олоруохтаах этэ (Макаров ый орбитатыгар хаалыахтаах этэ).

1961 сылтан ССКП чилиэнэ. ССКП XXVI съеһин делегата.

ССРС 27-с космонава. Космоска бастакы көтүүтүн «Сою-12» космическэй хараабылынан оҥорбута (27-29.9.1973). Экипаж хамандыыра В. Г. Лазарев этэ.

Муус устар 5 күнүгэр 1975 сыллаахха — «Союз-18-1» хараабылга эмиэ В. Г. Лазаревы экипаһын кытта көппүтэ. «Союз» ракета-носитель саахалыттан стартка 21 мүнүүтэ 27 сөкүүндэ усталаах суборбитальнай көтүү эрэ буолбута. Тахсыбыт муҥутуур үрдүгэ сир ньууруттан 192 км эрэ буолбут. Космонавтар түһүүлэригэр улахан перегрузканы тулуйбуттара -икки уонча g. Космонавтардаах капсула Алтаай хайаларыгар Теремок-3 хайа эниэтигэр Уба өрүс уҥа кытылыгар (билигин Казахстан сирэ) түспүтэ. "Союз"хараабыл саахалланар кэмигэр космонавтар радиопореговордарын фрагмена[2].

Космоска иккистээн «Союз-27» космос хараабылыгар уонна «Салют-6» орбитальнай станцияҕа көппүтэ (10-16.1.1978). Экипаж хамандыыра — Владимир Александрович Джанибеков.

Космоска үһүстээн «Союз Т-3» космос хараабылыгар (27.11-10.12.1980) көппүтэ. Экипаһы Леонид Денисович Кизим хамаандалаабыта. Кинилэри кытта экипаж үһүс чилиэнэ космонавт-чинчийээччи Геннадий Михайлович Стрекалов этэ.

2003 сыллаахха ыам ыйын 28 күнүгэр сүрэҕинэн ыалдьан (инфаркт) өлбүтэ. Москубаҕа Останкинскай кылабыыһаҕа көмүллүбүтэ.

# Стартаабыт
хараабыл		 Старт, UTC Экспедиция Олорбут
хараабыл		 Олоруу, UTC Көтүү бириэмэтэ Аһаҕас космоска
тахсыы		 Аһаҕас космоска
бириэмэтэ
1 Союз-12 27.09.1973, 12:18 Союз 12 Союз 12 29.09.1973, 11:33 01 суукка 23 чаас 15 мүнүүтэ 0 0
2 Союз-18А 05.04.1975, 11:04 Союз-18А, Салют-4 Союз-18А (аварийнай пуск) 05.04.1975, 11:26 00 суукка 00 чаас 21 мүнүүтэ 0 0
3 Союз-27 10.01.1978, 12:26 Союз-27, Салют-6 Союз-26 16.01.1978, 11:24 05 суукка 22 часа 58 мүнүүтэ 0 0
4 Союз Т-3 27.11.1980, 14:18 Союз Т-3, Салют-6 Союз Т-3 10.12.1980, 09:26 12 суукка 19 чаас 07 мүнүүтэ 0 0
20 суукка 17 чаас 20 мүнүүтэ 0 0

Дьиэ-кэргэнэ

  • Аҕата-Григорий Васильевич Макаров (1907—1984) — кадровай байыаннай, полковник. Григорий Васильевич Макаров тохсунньу 23 күнүгэр 1907 сыллаахха Тверь губерниятын Вышневолоцкай уеһын Казикинскай волоһун Гоголино дэриэбинэтигэр төрөөбүтэ, тохсунньу 24 күнүгэр 1907 сыллаахха Новгородскай губерния Валдайскай уеһын Ново-Александровское (она — Холщебинка) сэлиэнньэтин сыаркапыгар сүрэхтэммитэ (убайа игирэ Иванны кытта биир күҥҥэ төрөөбүттэр). Төрөппүттэрэ — Гоголино дэриэбинэ Казикинскай уеһын Вышневолоцкай уеһын бааһынайа Василий Макарович Макаров уонна кини кэргэнэ Евдокия Макаровна.
  • Ийэтэ — Ольга Степановна Макарова (Зверева) (1909—1986) — тойбохойго төрөөбүтэ, Мушино Удомельско-Рядской волость Вышневолоцкай уеһын (билигин — Тверь уобалаһын Удомельскай оройуонун) Мушино дэриэбинэтигэр (урукку сэлиэнньэтигэр) төрөөбүтэ.
  • Балта — Нинель Григорьевна Бундзен (Макарова) (1937) — быраас.
  • Кэргэнэ — Валентина Ивановна Макарова (Солдатова) (1939) — инженер, биэнсийэлээх.
  • Уола — Леонид Олегович Макаров (1961) — байыаннай сулууспалаах, кэлин урбаанньыт.
  • Уола— Константин Олегович Макаров (1974) — социолог.

Наҕараадалара уонна ааттара

  • Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойун «Кыһыл Көмүс Сулус» икки мэтээлэ.
  • түөрт Ленин уордьана (02.10.1973, 1975, 16.03.1978, 10.12.1980).
  • ВЛКСМ бочуоттаах бэлиэтэ
  • «Голубой Нил» уордьан (Эфиопия).
  • ССРС космонавт-лётчига
  • Джезказган (Казахстан), Ровно (Украина), Дьокуускай[3] куораттар Бочуоттаах олохтоохторо.
  • Дойду космонавтикатын сайдыытыгар тус үрдүк кылаатын иһин Арассыыйа Бэдэрээссийэтин Бэрэсидьиэнин махтал суруга (муус устар 9 күнэ 1996 сыл) —[4].

Кэриэһэ

  • Икки Төгүллээх Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа О. Г. Макаров боруонса бюһа төрөөбүт дойдутугар — Удомля куоракка туруоруллубута.
  • Икки Төгүллээх Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа О. Г. Макаров аатынан мемориальнай дуоска Ровно куоракка 3 № дээх оскуола дьиэтигэр туруоруллубута.

Кылаастааҕа

  • 3-с кылаастаах Космонавт-боруобалааччы (сэтинньи 29 күнэ, 1973).
  • 2-с кылаастаах Космонавт-боруобалааччы (тохсунньу 2 күнэ, 1976).
  • 1-кы кылаастаах Космонавт-боруобалааччы (муус устар 28 күнэ, 1979).

Быһаарыылар

  1. ↑ Макаров Олег Григорьевич // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. ↑ К 95-летию космонавта В. Г. Лазарева. Российский государственный архив научно-технической документации. Сигэнии күнэ: 20 Кулун тутар 2026.
  3. ↑ Почетные граждане | Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия) (рус.). web.archive.org. Сигэнии күнэ: 16 Кулун тутар 2026.
  4. ↑ Распоряжение Президента Российской Федерации от 9 апреля 1996 года № 174-рп «О поощрении ветеранов ракетно-космической отрасли, внёсших большой вклад в развитие отечественной космонавтики». Сигэнии күнэ: 20 Кулун тутар 2026. Архивировано 6 Алтынньы 2019 года.

Литература

  • «С. П. Королёв. Энциклопедия жизни и творчества» — под редакцией В. А. Лопота, РКК «Энергия» им. С. П. Королёва, 2014 г. ISBN 978-5-906674-04-3.
  • И. А. Маринин, С. Х. Шамсутдинов, А. В. Глушко (составители) Советские и российские космонавты. 1960—2000 / Под редакцией Ю. М. Батурина. — М.: ООО Информационно-издательский дом «Новости космонавтики», 2001. — ISBN 5-93345-003-0

Сигэлэр

Эбии бу тиэмэҕэ

Категориялар