Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Куйаар (национальнай бырайыак)

«Куйаар» национальнай бырайыак (нууч. Национальный проект «Космос») 2025 сыллаахха Арассыыйа бэрэсидьиэнэ Владимир Путин дьаһалынан көҕүлэммитэ[1]. Арассыыйа Федерациятын спутниковай түмсүүлэри уонна национальнай орбитальнай станцияны оҥорууга, куйаар сибээс сервистэрин сайыннарыыга, ядернай куйаар энергетикаҕа, ыраах куйаары фундаментальнай чинчийиигэ уонна каадырдары бэлэмнээһиҥҥэ уһун болдьохтоох сыалларын быһаарар[2].

Устуоруйа

2025 сыл муус устар 16 күнүгэр Бауман аатынан Москуба судаарыстыбаннай техническэй университетыгар буолбут куйаар индустрия сайдыытын туһунан мунньахха Владимир Путин «Куйаар» национальнай бырайыагы оҥорор наадалааҕын туһунан иһитиннэрбитэ:

…бу улахан суолталаах эйгэҕэ былааннарбыт дойдубут сүрүн куйаар күүс быһыытынан устуоруйа статуһугар сөп түбэһиэхтээхтэр[2].

undefined

Арассыыйа бэрэсидьиэнэ национальнай бырайыак салааны сайыннарыыга быстах уонна уһун болдьохтоох былааннары хабыахтааҕын бэлиэтээбитэ:

  • араас сыаллаах-соруктаах элбэх спутниковай түмсүүлэри оҥоруу;
  • национальнай орбитальнай станцияны тэрийии;
  • атомнай куйаар энергетиканы сайыннарыы;
  • «куйаар буксирын (нууч.) (сах.» оҥоһуута;
  • дириҥ куйаарга фундаментальнай чинчийиилэри ыытыы;
  • «Спектр-РГ» орбитальнай обсерваториятыгар олоҕуран Аан Дойду сиһилии картатын оҥоруу[2].

Национальнай бырайыак технологическай ситиһиилэрэ экэниэмикэни хаҥатыыга уонна гражданнар олохторун хаачыстыбаларын тупсарыыга төһүү күүс буолуохтааҕын бэлиэтээбиттэрэ[2].

undefined

2025 сыл бэс ыйын 3 күнүгэр Роскосмос хампаанньа генеральнай дириэктэрэ Дмитрий Баканов национальнай бырайыакка 886 «Рассвет» ситим-спутнигы уонна 114 Сиргэ ыраахтан зондирийдуур ыытыы көрүллүбүтүн туһунан иһитиннэрбитэ[3].

Үбүлээһин

Национальнай бырайыагы 2025 сыл бэс ыйын 17 күнүгэр Арассыыйа бэрэсидьиэнэ Владимир Путин бигэргэппитэ[4]. Докумуоҥҥа суруллубутунан, 2036 сылга диэри уопсай үбүлээһин 4,4 трлн солкуобай буолуо[5].

Федеральнай бырайыактар

«Куйаар» национальнай бырайыакка маннык федеральнай бырагыраамалар киирбиттэрэ:

  • «Куйаар информационнай технологиялары комплекснай сайыннарыы»;
  • «Кэскиллээх куйаар систиэмэлэр уонна сервистэр»;
  • «Арассыыйаҕа куйаар атомнай энергетика сайдыыта»[6].

Көрдөрүүлэр

Национальнай бырайыак сүрүн көрдөрүүлэрин дьүүллэһии кэмигэр быһаарылыммыта:

  • орбита бөлөхтөрүгэр спутник ахсаанын 2030 сылга диэри 1,2 тыһыынча биригээдэҕэ диэри улаатыннарыы;
  • Арассыыйа космодромнарыттан сылга 113-кэ диэри ыытыы уопсай ахсаанын улаатыннарыы;
  • 2027 сылга аҕа дойду орбитальнай станцияны тардыырга саҕалыырга;
  • 2030 сылга диэри салааҕа үлэһит ахсаанын 40 тыһ. ситиһии;
  • салааҕа үлэ оҥорумтуотун 1,5 төгүл үрдэтэргэ[6].

Быһаарыылар

  1. ↑ Путин анонсировал скорое утверждение нового нацпроекта по космосу - Газета.Ru | Новости, Газета.Ru (16.04.2025). Сигэнии күнэ: 17 Муус устар 2025.
  2. ↑ 1 2 3 4 Совещание по вопросам развития космической деятельности, Президент России (16.04.2025). Сигэнии күнэ: 17 Муус устар 2025.
  3. ↑ "Роскосмос" раскрыл содержание нацпроекта по космосу, РИА Новости (3 Бэс ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 3 Бэс ыйын 2025.
  4. ↑ "Роскосмос" рассказал подробности космического нацпроекта, РИА Новости (17.06.2025). Сигэнии күнэ: 18 Бэс ыйын 2025.
  5. ↑ Путин утвердил нацпроект «Космос» с бюджетом 4,4 трлн рублей до 2036 года, Коммерсантъ (18 Бэс ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 18 Бэс ыйын 2025.
  6. ↑ 1 2 Михаил Мишустин провёл стратегическую сессию по национальному проекту «Развитие космической деятельности Российской Федерации на период до 2030 года и перспективу до 2036 года» (рус.). government.ru (13 Атырдьах ыйын 2024). Сигэнии күнэ: 17 Муус устар 2025.

Эбии бу тиэмэҕэ

Категориялар