Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Ыччат уонна оҕо (национальнай бырайыак)

«Ыччат уонна оҕо» национальнай бырайыак (нууч. Национальный проект «Молодёжь и дети») Арассыыйа бэрэсидьиэнэ Владимир Путин 2024 сыл ыам ыйын 7 күнүнээҕи 309 №-дээх «Арассыыйа Федерациятын 2030 сылга диэри кэмҥэ уонна 2036 сылга диэри перспективаҕа национальнай сайдыы сыалларын туһунан» ыйааҕынан оҥоһуллан саҕаламмыта[1]. Сувереннай үөрэхтээһин систиэмэтин тэрийиигэ, наадалаах инфраструктураны тэрийиигэ уонна патриотизмы иитиигэ туһулунар[2][3]. Үөрэх министиэристибэтэ, Росмолодежь (нууч.) (сах., Оборуона министиэристибэтэ уонна Росгвардия олоххо киллэриигэ эппиэтинэстээхтэр[1]. Хабыы: 50 мөлүйүөн киһи[4]. Уопсай бүддьүөт: 3,7 триллион солкуобай[4].

Сорудахтар

Арассыыйа бырабыыталыстыбатыгар Арассыыйа бэрэсидьиэнэ 2030 сылга диэри оҕолор, подростковай саастаах дьон уонна эдэр ыччат 100 % кыахтарын уонна талааннарын сайыннарар уонна эрдэтээҥи идэни үөрэтэр кыахтары биэрэр миэрэлэр систиэмэлэригэр киирэллэрин хааччыйарга сорудахтаабыта[3]. Маны таһынан, идэҕэ, тус бэйэ сайдыыга уонна патриотическай иитиигэ туһуламмыт бырагыраамаларга ыччат дьарыктанар 75,1 % буолуохтааҕа бэлиэтэнэр; добровольческай уонна социальнай үлэлэргэ кыттыгастаах дьон ахсаана 45,8 % тиийиэхтээх; Арассыыйаҕа бэйэни билинии кыаллыан сөп диэн итэҕэйэр ыччат ахсаана 85 % диэри үрдүөҕэ; Арассыыйа үрдүк үөрэх кыһаларыгар уонна билим тэрилтэлэригэр үрдүк үөрэх бырагыраамаларыгар үөрэнэр омук устудьуоннарын ахсаана 500 тыһыынча киһиэхэ диэри элбиэҕэ[3].

Дмитрий Чернышенко (уҥаттан иккис) «Ыччат уонна оҕо» нацбырайыак туһунан ырытыы кэмигэр

Бырабыыталыстыба бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Дмитрий Чернышенко:

«Ыччат уонна оҕо» национальнай бырайыак улахан аудиторияны хабар. Бу 50 мөлүйүөнтэн тахса киһи, ол эбэтэр дойдубут олохтоохторун үс гыммыт биирэ, онно кыттыгастаахтары — төрөппүттэри, учууталлары уонна наставниктары учуоттаатахха, бары олохтоохтортон аҥара буолар.

Арассыыйа үгэс буолбут духуобунай майгы-сигили сыаннастарын өрө тутар уонна харыстыыр култуура, ускуустуба уонна норуот айымньытын эйгэтигэр бары бырайыактартан 80 % судаарыстыба үбүлээһинэ тоһоҕолоон бэлиэтэнэр. Национальнай бырайыагы олоххо киллэриигэ 2025 сылга 458 138,3 мөлүйүөн, 2026 сылга 547 375,6 мөлүйүөн, 2027 сылга 550 342,1 мөлүйүөн көрүллэр[5].

undefined

Национальнай бырайыак чэрчитинэн, дьоҕурдаах оҕолорго аналлаах 12 сүрүн оскуоланы арыйыы, 8 тыһыынчаттан тахса оскуоланы саҥардыы, экэниэмикэ сүрүн салааларыгар кырата 2 мөлүйүөн эдэр исписэлиистэри бэлэмнээһин, 800 ыччат лабораторияларын уонна 50 кэскиллээх инженернэй оскуолалары тэрийии, университеттары тутуу уонна 800 уопсай дьиэни[6].

Федеральнай бырайыактар

«Ыччат уонна оҕо» национальнай бырайыакка маннык федеральнай бырайыактар киирэллэр:

  • «Арассыыйа — кыахтар дойдута»;
  • «Биһиги бииргэ»;
  • «Арассыыйа аан дойдуга»;
  • «Оҕолорго бары үчүгэйи»;
  • «Бастыҥ оскуолалар»;
  • «Педагогтар уонна наставниктар»;
  • «Аныгы үөрэх кыһаларын ситимин оҥоруу»;
  • «Салайааччылар көлүөнэлэригэр университеттар»;
  • «Профессионалитет»[3];
  • «Приоритет-2030»[7].
undefined

Реализация

«Ыччат уонна оҕо» национальнай бырайыак чэрчитинэн 2025 сыл кулун тутар туругунан маннык түмүктэр ситиһилиннилэр:

  • «Бастакылар хамсааһыннара» — оҕо хамсааһынын чэрчитинэн 6942 тэрээһин ыытылынна;
  • 20 тыһыынча киһи Аан дойдутааҕы ыччат бэстибээлин тэрийиигэ кытынна;
  • «Университекка ситим киирии» сервиска олоҕуран, омук устудьуонун биир сыыппара профила оҥоһулунна;
  • РФ эрэгийиэннэригэр 12 бастыҥ оскуола ситимэ тэрилиннэ;
  • Орто профессиональнай үөрэхтээһиҥҥэ үөрэх уонна производственнай кииннэр үөскээтилэр;
  • 940 ыччат лабораторията аһылынна[4];
  • «Земский учитель» бырагырааманан 7500 учуутал биир кэмнээх компенсационнай төлөбүрү ылла;
  • Кылаас салайыытыгар 800 тыһыынчаттан тахса төлөбүр көрүллүбүтэ[3].
undefined

Саха сирэ

«Ыччат уонна оҕо» национальнай бырайыак чэрчитинэн 2025 сыл атырдьах ыйын туругунан маннык түмүктэр ситиһилиннилэр[8]:

  • 2024 сылга 15 оскуола тутуллубут, 2018 сылтан эрэгийиэҥҥэ барыта 171 үөрэх саҥа дьиэтэ аһыллыбыт.

Эбии информация

2025 сыл бэс ыйын 5 күнүгэр Арассыыйа бэрэсидьиэнэ Владимир Путин нуучча тылын өйөөһүн эйгэтигэр судаарыстыбаннай бэлиитикэни олоххо киллэрэр Сэбиэт мунньаҕар «Пушкин каартатыгар» майгынныыр «Оҕо кинигэ каартатын» олохтуур туһунан этии киллэрбитэ[9].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 Национальный проект «Молодежь и дети» (рус.). shkolababichevavykatnoj-r86.gosweb.gosuslugi.ru. Сигэнии күнэ: 21 Кулун тутар 2025.
  2. ↑ Стали известны подробности национального проекта «Молодёжь и дети», skillbox.ru (20.03.2025). Сигэнии күнэ: 21 Кулун тутар 2025.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 Национальный проект «Молодёжь и дети» - Правительство России (рус.). government.ru. Сигэнии күнэ: 21 Кулун тутар 2025.
  4. ↑ 1 2 3 Дмитрий Чернышенко обсудил с депутатами Государственной Думы национальный проект «Молодёжь и дети» (рус.). government.ru (18 Кулун тутар 2025). Сигэнии күнэ: 21 Кулун тутар 2025.
  5. ↑ На нацпроект "Молодежь и дети" в 2025 году планируют выделить 458 млрд рублей, TACC (30.09.2024). Сигэнии күнэ: 21 Кулун тутар 2025.
  6. ↑ Нацпроект «Молодежь и дети» дополнен инструментами модернизации важнейших сфер жизни нашей страны, Аналитический центр при Правительстве Российской Федерации. Сигэнии күнэ: 21 Кулун тутар 2025.
  7. ↑ Вузы – участники программы «Приоритет-2030» оптимистично оценивают развитие науки в России. Минобрнауки РФ (28 Кулун тутар 2025). Сигэнии күнэ: 27 Ыам ыйын 2025.
  8. ↑ Саха сиригэр үөрэх өссө алта эбийиэгин тутуута түмүктэниэҕэ. https://sakha-sire.ru/. Саха сирэ (6 Атырдьах ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 11 Атырдьах ыйын 2025.
  9. ↑ Заседание Совета по реализации госполитики в сфере поддержки русского языка и языков народов России, Президент России (05.06.2025). Сигэнии күнэ: 5 Бэс ыйын 2025.

Эбии бу тиэмэҕэ

Категориялар