Коркина Евдокия Иннокентьевна

1917 сыллаахха ахсынньы 17 күнүгэр Чурапчы улууһунБастакы Хатылы нэһилиэгэр (билигин Кытаанах нэһилиэгэ) төрөөбүтэ. Кытаанах икки кылаастаах оскуолатын биир сылынан бүтэрбитэ. Чурапчытааҕы холкуостаах ыччат оскуолатыгар алтыс кылааска үөрэнэ сырыттаҕына, кулаак кыыһа диэн ууратан кэбиспиттэр. Дьон көмөтүнэн, Дьокуускайга киирэн үөрэҕин салҕаабыта. Сэттэ кылааһы бүтэрэн баран Дьокуускайдааҕы тыа хаһаайыстыбатын техникуумугар сири таҥыы салаатыгар киирбитэ. Ону бүтэрэн баран, Мэҥэ Хаҥаласка сир таҥааччытынан үлэлээбитэ, онтон 1939 сыллаахха Москваҕа Н. Г. Чернышевскай аатынан философия, литература, устуоруйа институтугар киирбитэ да, сэрии саҕаланан институт сабыллыбыта.

1941—1947 сылларга ЫБСЛКС Саха сиринээҕи обкомун сэкирэтээринэн, онтон 1947—1949 сылларга — Дьокуускай куорат толорор кэмитиэтин бэрэссэдээтэлин солбуйааччытынан үлэлээбитэ.

1949 сыллаахха Дьокуускай уобаластааҕы Партия оскуолатыгар уонна ону тэҥэ — Дьокуускайдааҕы педагогика институтун (билигин Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет) устуоруйа салаатыгар (кэтэхтэн) үөрэнэ киирбит, икки үөрэх кыһатын туйгуннук бүтэрбит.

1960 сыллаахха «Формы прошедшего времени в якутском языке» диэн тиэмэҕэ хандьыдаат диссертациятын көмүскээбитэ. Бу үлэтэ дойду уонна кыраныысса таһынааҕы ориенталистар биһирэбиллэрин ылбыт манагыраапыйаларга киирэр.

1970 сыллаахха «Наклонение глагола в якутском языке» диэн үлэтинэн тыл үөрэҕин билимин дуоктарын аатын көмүскээбитэ. Саха дьахталларыттан бастакы тыл үөрэҕин билимин дуоктара буолбута. Кэлин бу үлэтэ саха тылын академическай грамматикатын аналлаах салаатын олоҕо буолбута. Кини «Саха тылын быһаарыылаах тылдьытын» оҥорооччулартан биирдэстэрэ.

1963—1984 сс. ССРС Билимин Академиятын Сибиирдээҕи салаатын Саха сиринээҕи филиалын Тыл, литература уонна устуоруйа институтун салайбыта. Бу кэмҥэ институт улаатан, филология уонна устуоруйа салаалара аhыллыбыттара.

1991 сылтан Саха сиринээҕи тыл, литература уонна устуоруйа институтугар билим үлэһитинэн, чинчийээччинэн үлэлээбитэ^[1].

2009 сыллаахха бэс ыйын 10 күнүгэр Дьокуускайга күн сириттэн барбыт^[2].

Е. И. Коркина ССРС Билимин Академиятын Сибиирдээҕи салаатын Саха сиринээҕи филиалын Тыл, литература уонна устуоруйа институтун салайар кэмигэр саҥа улахан билим үлэлэрэ тахсыбыттар:

• «Якутско-русский словарь» (соавтор). — М.
• «Советская энциклопедия», 1972, 80,2 п.л.;

• «Диалектологический словарь якутского языка» -М.: 1976;
• «Орфографический словарь якутского языка» — (Изд. Перераб. и доп. — Якутск, 1975);
• «Грамматика современного якутского литературного языка» — М.: 1982;
• «Очерк истории якутской советской литературы» — М.: 1970;
• «Грамматика современного якутского литературного языка» (фонетика, морфология, соавтор). — М.: «Наука», 1982, 49,2 п.л.

Ону тэҥэ, сылын аайы фольклорга, этнографияҕа, социологияҕа, лингвистикаҕа, археологияҕа эспэдииссийэлэр ыытыллыбыттара.

Е. И. Коркина 100-тэн тахса билим уонна билим-популяр ыстатыйалардаах, 4 манагыраапыйалаах:

• «Наклонение глагола в якутском языке» (М., 1970);
• «Глагольные лично-отнесенные модальные конструкции» (Якутск, 1979);
• «Деепричастия в якутском языке» (Новосибирск, 1985);
• «Северо-восточная диалектная зона якутского языка» (Новосибирск, 1992, 19,0 п.л).

Саха бастакы учуонай-лингвииһэ, сахалыы маассабай суругу-бичиги айбыт Семен Андреевич Новгородов үлэлэрин дириҥник үөрэппитэ, киэҥ эйгэҕэ таһаарбыта:

• «Первые шаги якутской письменности» (составитель). — М.: «Наука», 1977, 15,8 п.л.;
• «С. А. Новгородов. Во имя просвещения родного народа» (составитель). — Якутск, 1991, 13,46 п.л.

Саха дьахталларыттан маҥнайгы саха фольклорун хомуйбут М. Н. Андросова-Ионова олоҥхолорун, ырыаларын, таабырыннарын бэчээккэ таhаартарбыта:

• «Олонхолор, ырыалар, этнографическай ыстатыйалар, матырыйааллар» (Якутск, 1998).

Кини «Саха тылын быһаарыылаах тылдьытын» оҥорооччулартан биирдэстэрэ (Новосибирск, 2004).

• Куоталаһыыны конкретнайдык салайыахха. Коркина Е., ЫБСЛКС обкомун бааһынай ыччатын отделын сэбиэдиссэйэ. — «Кыым», 14.04.1944.
• Международный женский день 8 марта. Е. Коркина, секретарь Якутского ОК ВЛКСМ по пропаганде и агитации. — «Соц. Якутия», 10.03.1946.
• Государство аҕалыы кыһамньыта. Е. Коркина. САССР үөрэҕин миниистирин солбуйааччы. — «Эдэр коммунист», 01.06.1954.
• Женщина в науке. Е. И. Коркина, директор ИЯЛИ ЯФСО АН СССР. -«Соц. Якутия», 08.03.1966.
• Ученый педагог. — «Соц. Якутия», 22.11.1974.
• Новь старейшего института Якутии. Е. И. Коркина, директор ИЯЛИ, д.ф.н. -«За науку Сибири», 07.11.1977.
• С. А. Новгородов олоҕун уонна үлэтин туһунан. Е. Коркина, ф.н.д., проф. -«Саҥа олох», 13.01.1992
• Язык мой — друг мой. Е. И. Коркина, д.ф.н., проф. -«Советы Якутии», 04.11.1992.
• Махталлаах норуотун аатыттан. Е. Коркина, ф.н.д., проф. -«Саҥа олох», 03.08.1994.
• Комсомол — модун күүс. Е. И. Коркина, гуманитарнай чинчийии институтун сүрүннүүр үлэһитэ, профессор. -«Кыым», 27.10.1998.

• «Бочуот Бэлиэтэ» уордьан;
• Мэтээллэр:
  • «1941-1945 сс. Аҕа дойду Улуу сэриитигэр килбиэннээх үлэ иһин»;
  • «Үлэҕэ килбиэнин иһин»;
• РСФСР билимин үтүөлээх үлэһитэ (1972);
• Тыл билимин дуоктара (1970, ВАК 1982 бигэргэммит);
• ССРС Билимин Академиятын Сибиирдээҕи салаатын үтүөлээх бэтэрээнэ (1982);
• Профессор (1985);
• Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх сир таҥааччыта (1998);
• Саха Өрөспүүбүлүкэтин «Гражданскай килбиэн» бочуоттаах аата (2004)^[3];
• Чурапчы улууһун Ытык олохтооҕо^[2].

• 2017 сыл муус устар 5 күнүгэр, Чурапчы улууһун Кытаанах нэһилиэгэр, Көчүктэй алааска Е. И. Коркинаҕа Мэҥэ таас ууруллубут;
• Ол сыл Дьокуускайга «Евдокия Иннокентьевна Коркина: Биографика и интерпретация научного и творческого наследия» Бүтүн Арассыыйатааҕы билим ааҕыылар буолан ааспыттар^[4];
• Ол сыл Саха сиринээҕи Тыл, литература уонна история институтун дьиэтигэр киниэхэ аналлаах өйдөбүнньүк дуоска туруоруллубут.

• Аҕата — Иннокентий Давыдович Коркин (1881 с.т.), атыыһыт;
• Ийэтэ — Парасковья Андреевна Новгородова, Семён Андреевич Новгородов бииргэ төрөөбүтэ;
• Ийэтинэн эһэтэ — Андрей Александрович Новгородов, 2-с Хатылы (Болтоҥо) нэһилиэгин кинээһэ;
• Бииргэ төрөөбүттэрэ: Василий, Николай, Иван, Евдокия, Иннокентий.

• Кэргэнэ — Гаврил Павлович Тихонов, 1946 сылтан Саха АССР араадьыйа кэмитиэтин бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбит, ССРС Бочуоттаах радиһа, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа;
• Улахан уола — Иван Гаврильевич Тихонов, ССРС БА Саха сиринээҕи филиалын космофизика уонна аэрономия институтугар үлэлии сылдьан 1992 с. ыалдьан өлбүт;
• Кыра уола — Василий Гаврильевич Тихонов, биология билимин хандьыдаата, Петровскайдааҕы наука уонна култуура академиятын чилиэн-кэрэспэдьиэнэ, СӨ Айылҕа харыстабылын департаменын солбуйар бэрэссэдээтэлэ;
• Сиэннэрэ:
  • Т. В. Тихонова — ускуустубаны чинчийээччи;
  • Т. В. Тихонов;
  • Е. В. Тихонова.
    • Хос сиэннэрэ: Күннэй, Аина Тихоновалар.