Колесов Александр Гаврильевич
Александр Гаврильевич Колесов (төр. 1973 сыл ыам ыйын 14 күнэ, Арбын нэһилиэгэ) — «Барс-2» добровольческай батальон «Боотур-1» саха добровольческай этэрээтин хамандыыра, Анал байыаннай дьайыы кыттыылааҕа. Арассыыйа Федерациятын Дьоруойа.
Биография
Александр Колесов 1973 сыл бэс ыйын 14 күнүгэр Саха Автономнай Сэбиэскэй Социалистическай Өрөспүүбүлүкэтин Арбын нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Өймөкөөн орто оскуолатын 8 кылааһын бүтэрэн, 1-кы №-дээх Дьокуускай педучилищетын физкультура салаатыгар үөрэнэ киирбитэ, 1991 сыллаахха аармыйа кэккэтигэр байыаннай сулууспаҕа ыҥырыллыбыта. Кини Приднестровьеҕа байыаннай конфликт зонатыгар Арассыыйа эйэни харыстыыр күүстэрин састаабыгар сулууспалаабыта[1].
1993 сыллаахха резервэҕэ бочуоттаах сынньалаҥҥа тахсан, Саха Сиригэр төннөн, ис дьыала уорганнарыгар үлэлии киирбитэ. Младшай лейтенант сыбаанньалаах бойобуой уонна анал бэлэмнээһиҥҥэ инструкторынан сулууспалаабыта. Чэчиэн Өрөспүүбүлүкэтигэр командировкаҕа сылдьыбыта. «Хорсунун иһин» мэтээлинэн наҕараадаламмыта[2].
1997 сыллаахха запаска көһөрүллүбүтүн кэннэ, контролёрынан, администраторынан, куттала суох буолуу сулууспа үлэһитинэн үлэлээбитэ. 2005 сыллаахха Быраап уонна салайыы академиятын «юриспруденция» идэтинэн бүтэрбитэ. Кини охраннай хампаанньаны салайбыта, тутуу уонна тырааныспар салаатыгар үлэлээбитэ. 2021 сылтан «А. Е. Кулаковскай аатынан норуоттар доҕордоһууларын дьиэтин» норуоттар икки ыккардалынааҕы деятельностка генеральнай дириэктэр үлэтигэр солбуйааччы дуоһунаһыгар үлэлиир[3].
АБДь-ҕа кыттыы
2022 сыл кулун тутарыгар Александр Колесов коллегаларын кытта Донбасстан көһөн кэлбит дьоҥҥо гуманитарнай көмөнү биэрэ барбыта. Ростов-на-Дону куорат госпиталыгар бааһырбыт саллааттары кытта кэпсэтэн, доброволец буоларга быһаарыммыта[4].
2022 сыл от ыйын 27 күнүгэр Саха Өрөспүүбүлүкэтин баһылыга Айсен Николаев аатыттан «Боотур» (барыта биэс этилэр) бастакы доброволецтар этэрээттэрэ тэриллибитэ[5]. 105 киһилээх этэрээккэ быраастар, механиктар, суоппардар, пулеметчиктар уонна ПВО наводчиктара киирэллэрэ. Этэрээт хамандыырынан Александр Колесов анаммыта. Өрөспүүбүлүкэ салалтата тэрил атыылаһыыга көмөлөспүтэ, от ыйын 28 күнүгэр этэрээт бойобуой тапсырыыга Ростовскай уобаласка көппүтэ.
«Боотур» этэрээтэ атырдьах уонна балаҕан ыйдарга Харьков уобалаһыгар фроҥҥа бойобуой сорудахтары толорбута. Балаҕан ыйын 24 күнүгэр, өстөөх контрнаступлениетын кэмигэр, «Боотур» уобалас илин оройуоннарыттан Арассыыйа подразделенияларын чугууйууларын сабарга дьаһалы ылбыта. Саллааттар дьаһалы толоро сылдьан миномет уотугар түбэспиттэрэ. Колесов уонна кини партнера икки бааһырбыт киһини эвакуациялаабыттара[6]. Инники күөҥҥэ төннөн кэлбиттэригэр, напарниктара бронетранспортёр уотуттан өлбүт эбит. «Боотур» ахсаанынан 4-5 төгүл элбэх өстөөҕү утары турбута[4]. Хамандыыр таба оҥоһуллубут противотанковай оборонаны тэрийэн, командованияны балаһыанньаны өрүү иһитиннэрэр этэ[7].
Этэрээккэ ахсааннаах саллаат бааһырбыт буолан, Александр Колесов «Урал» таһаҕас массыынанан ытыалааһынтан тоҕо анньан тахсарга быһаарыммыта. Бааһырбыттары куттала суох сиргэ таһааран, босхо массыынаны булан, доброволец Владимир Алексеевы кытта, хаалбыт саллааттарга төннүбүтэ. Эвакуация кэмигэр өстөөх хас да байыаннай техникатын уонна өстөөх күүһүн суох оҥорбута[8]. Сватово куорат госпиталыгар 50-ча Арассыыйа сэрииһиттэрэ илдьэн биэриллибитэ. Колесовтан киирбит информация уонна үчүгэйдик тэриллибит көмүскэнии көмөтүнэн, Арассыыйа сэриилэригэр улахан сүтүк тахсыбатаҕа[9].
Байыаннай сорук толоруутугар көрдөрбүт хорсун быһыытын иһин, РФ Президенин ыйааҕынан Александр Колесовка Арассыыйа Федерациятын Дьоруойун аата иҥэриллибитэ. Кини бу бириэмийэни ылбыт бастакы саха буолбута[10]. 2023 сыл ыам ыйын 23 күнүгэр Кремль Екатерина саалыгар В В Путин «Кыһыл көмүс Сулус» мэтээли Колесовка туттарбыта[11].
Байыаннай дьаайыылар кэмнэригэр Александр Колесов Эр санаа Уордьанынан наҕараадаламмыта.[3].
АБДь кэннэ
«Офицеры России» уопсастыбаннай тэрилтэ саха салаатын чилиэнэ.
2021 сылтан Александр Колесов Дьокуускай мэрын сүбэһитин уонна «„Чысхаан“ Өймөкөөн улууһун землячествата» диэн Дьокуускай куорат уопсастыбаннай тэрилтэтин бэрэссэдээтэлин дуоһунастарыгар үлэлиир.
2021 сыл атырдьах ыйыттан 2023 сыл балаҕан ыйыгар диэри Александр Колесов А. Е. Кулаковскай аатынан Норуоттар доҕордоһууларын дьиэтин генеральнай дириэктэрин бастакы солбуйааччыта этэ[12].
2023 сыл балаҕан ыйыттан «Биир ньыгыл Арассыыйа» баартыйаттан Саха Өрөспүүбүлүкэтин VII-с ыҥырыылаах норуодунай дьокутаата[4], «Сулус» үөрэх-ытыы киинин автономнай коммерческайа суох тэрилтэтин генеральнай дириэктэрэ[12].
Дьиэ кэргэнэ
Кэргэннээх, үс оҕолоох[2].
Наҕараадалара уонна сыбаанньалара
- «Хорсунун иһин» мэтээл (1998)[12];
- Эр санаа уордьана (2023);
- Арассыыйа Федерациятын Дьоруойа (2023).