Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Иннокентьев Иван Иванович

Иннокентьев Иван Иванович (1957 сыл кулун тутар 21 күнэ — 2022 сыл тохсунньу 20 күнэ) — арассыыйатааҕы саха суруйааччыта, прозаик, драматург, суруналыыс, 1992 сылтан Арассыыйа Суруйааччыларын чойууһун чилиэнэ; Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ; Арассыыйа Улахан литературнай бириэмийэтин лауреата[1].

Олоҕун олуктара

1957 сыллаахха кулун тутар 21 күнүгэр (атын дааннайдарынан - кулун тутар 22 күнүгэр) Кэбээйи улууһун Кэбээйи сэлиэнньэтигэр төрөөбүтэ[2].

Нам орто оскуолатын бүтэрбитэ, ол кэнниттэн биир сыл устата «Якутсельстрой» трест көһө сылдьар механизациялаах колоннатыгар (ПМК-572) таас оҥоһуктары тутааччынан үлэлээбитэ[2].

1975-1980 сс. Иркутскайдааҕы суудаарыстыбаннай университет суруналыыстыка салаатыгар үөрэммитэ[1][2].

1980 сылтан «Молодежь Якутии» хаһыакка кэрэспэдьиэнинэн үлэлээн саҕалаабыта[2]. 1983 сыл ахсынньытыттан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Суруйааччыларын сойууһугар үлэлээбитэ — бастаан боломуочунайынан, онтон уус-уран литератураны тарҕатыы Бюротун дириэктэринэн[2].

1991 сыллаахха «Полярная звезда» сурунаал проза салаатын сэбиэдиссэйинэн анаммыта[2]. 1996 сылтан «Илин» сурунаалын сүрүн эрэдээктэрин солбуйааччытынан үлэлээбитэ[2].

2010 сылтан «Полярная звезда» уус-уран литературнай сурунаал сүрүн эрэдээктэрин солбуйааччытынан үлэлээбитэ[2].

2022 сыллаахха тохсунньу 20 күнүгэр өлбүтэ[3].

Айар үлэтэ

Бастакы хоһоонноро уонна кэпсээннэрэ 1970 сыллаахха улуус хаһыатыгар тахсыбыттара[1]. Бастакы улахан кэпсээннэрин хомуурунньуга 1987 сыллаахха «Полярная звезда» сурунаалга тахсыбыта, ону «Литературнай хаһыат» үрдүк сыаналаабыта[2]. Бастакы проза кинигэтэ «Куст, который грел» 1990 сыллаахха бэчээттэммитэ[1].

«Полярная звезда», «Илин», «Мир женщины», «Колокольчик», «Аврора», «Северные просторы», «Дружба народов», «Роман-журнал. XXI век», «Слово Забайкалья», «Новый Енисейский литератор», «Родная Ладога», «Литературная газета», «Литературная Россия» сурунаалларга бэчээттэммитэ[2]. Сорох айымньылара болгар уонна француз тылларыгар тылбаастаммыттара[2].

Дьүкээгир суруйааччыта Н. Курилов фантастическай новеллатын, саха прозаига П. Аввакумов «Единожды потеряв…» сэһэнин, Т. Сметанин, С. Тарасов, Д. Фёдоров-Дмитрий Таас, С. Попов-Сэмэн Тумат, О. Корякина-Умсуура, эбээн суруйааччыта М. Федотова-Нулгынэт уонна да атын суруйааччылар айымньыларын нуучча тылыгар тылбаастаабыта[2]. «Олонхо сирин суруйааччылара» сиэрийэҕэ 40-тан тахса кинигэҕэ эрэдээктэрдээн, бэчээккэ бэлэмнээн таһаарбыта, ол иһигэр саха литературатын классиктарын уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай суруйааччыларын айымньылара бааллара[2].

Тыйаатырга үлэтэ

Иван Иннокентьев пьесаларагар Саха Өрөспүүбүлүкэтин тыйаатырдара испэктээктэри туруорбуттара[1][2]:

  • П. А. Ойуунускай аатынан Саха академическай дыраама тыйаатыра — «Дьай. Дьол. Имэҥ» (1997), «Көрбүөччү» (1999);
  • А. С. Пушкин аатынан Нуучча академическай дыраама тыйаатыра— «О Соломоне Мудром, Александре Македонском и Весах Мироздания» (2003);
  • Ньурба судаарыстыбаннай дыраама тыйаатыра — «Тринадцать дней творения» (2000), «Трихина» (2002), «Ким эрэ ким…» (2006);
  • Көр-күлүү уонна сатира судаарыстыбаннай тыйаатыра — «Таро — добрый странник» (2006);
  • Нерюнгри куукула тыйаатыра — «Древо» (2011);
  • Үүнэр көлүөнэ тыйаатыра.

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • Арассыыйа Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ (1992)[1];
  • Арассыыйа Суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ[2];
  • Арассыыйа Тыйаатыр диэйэтэллэрин сойууһун чилиэнэ[2];
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ[1][2];
  • Арассыыйа Улахан литературнай бириэмийэтин лауреата ((2012 — «Поэтические голоса России» кинигэ сиэрийэтин бэлэмнээн таһаарбытын иһин)[2];
  • А. С. Пушкин мэтээлэ (2013)[2];
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин «Гражданскай килбиэн» бэлиэтэ[2];
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин Судаарыстыбаннай Мунньаҕын (Ил Түмэн) Бочуоттаах грамота[2];
  • «Золотой фонд прессы» диплом (2008)[2];
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын туйгуна[2];
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин бэчээтин туйгуна[2].

Дьиэ кэргэнэ

  • Кэргэнэ — Агафья Афанасьевна;
  • Биир кыыс оҕолоох[2].

Библиографията

  • Куст, который грел: Повесть, рассказы, сказки. — Якутск: Кн. изд-во, 1990. — 110 с.
  • Некто и Некий: Повести, пьесы, рассказы. — Якутск: Бичик, 1994. — 176 с.
  • Проклятые воители: Повести, пьесы, рассказы. — Якутск: Бичик, 2001. — 288 с.
  • Свинцовая пушинка: Сказки, пьесы-сказки. — Якутск: Бичик, 2005. — 72 с.
  • Древо: Рассказы. — Якутск: Бичик, 2007. — 304 с.
  • Колодезь Познания: Пьесы. — Якутск: Бичик, 2012. — 282 с.
  • Тайна: Рассказы. — Якутск: Бичик, 2014. — 218 с.
  • Тамбур Тутанхамона: Рассказы, повесть, пьеса. — Якутск: Бичик, 2015. — 110 с.
  • Ничей: Рассказы. — Якутск: Сахапечать, 2015. — 96 с.
  • Жизнь и приключения Ваньки Быкова на Говорящей Горе: Повесть в рассказах. — Якутск: Бичик, 2016. — 80 с.
  • Малое избранное: Избранные произведения. — Якутск: Бичик, 2017. — 430 с.
  • Всё видно с Небес…: Роман, том первый. — Якутск: Бичик, 2019. — 64 с.
  • Всё видно с Небес…: Роман, том второй. — Якутск: Бичик, 2020 г. — 61 с.

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Иннокентьев Иван Иванович (рус.). Литературная газета. Сигэнии күнэ: 21 От ыйын 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 Сын своей Земли (рус.). Литературный музей им. П.А. Ойунского (29 Кулун тутар 2021). Сигэнии күнэ: 21 От ыйын 2026.
  3. ↑ Ушел из жизни заслуженный работник культуры Якутии Иван Иннокентьев (рус.). SakhaPress (20 Тохсунньу 2022). Сигэнии күнэ: 21 От ыйын 2026.

Категориялар