Данилов Иван Кононович
Иван Кононович Данилов (1916 сыл олунньу 29 күнэ, Хадан, Саха уобалаһа — 1995 сыл муус устар 8 күнэ) — саха сэбиэскэй оҕо суруйааччыта, очеркист уонна публицист. 1965 сылтан ССРС Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ.
Олоҕун олуктара
1916 сыл олунньу 29 күнүгэр Хочо улууһун (билигин Сунтаар улууһа) улууһун Хадан нэһилиэгэр төрөөбүтэ.
1939 сыллаахха Дьокуускайдааҕы учуутал институтун, 1955 сыллаахха Дьокуускайдааҕы педагогика институту бүтэрбитэ. 30-ча сыл тухары Элгээйи уонна Тойбохой орто оскуолаларыгар учууталынан, Учууталлар билиилэрин үрдэтинэр институкка үлэлээбитэ. 1966 сылтан «Хотугу сулус» уонна «Полярная звезда» сурунааллар эрэдээксийэлэригэр кириитикэ уонна публицистика салаатын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ. Суруналыыс уонна учуутал быһыытынан үлэлээбитэ.
1995 сыллаахха муус устар 8 күнүгэр олохтон туораабыта[1][2].
Айар үлэтэ
Данилов айар үлэтин норуот фольклорун хомуйууттан саҕалаабыта. 1950 сыллаахха оҕолор үлэлэригэр уонна кыраайы үөрэтиигэ анаммыт «Сунтаар» диэн бастакы кинигэтин таһаарбыта. 1953 сыллаахха Сунтаар улууһун оскуолаларыгар кыраайы үөрэтии уопутун туһунан «Юные исследователи родного края» диэн уочаркатын бэчээттэппитэ. Данилов саха литературатыгар оҕолорго аналлаах научнай-популярнай кинигэ жанрын олохтообут суруйааччынан ааҕыллар. Кини айымньылара остуоруйа, номох, уочарка, кэпсээн уонна айан бэлиэтээһиннэрин жанрдарынан суруллубуттара.
«Детская литература» кыһаҕа Данилов «Песнь о Якутии» диэн кинигэтэ тахсыбыта, ол айымньы аан дойду хас да тылынан тылбаастаммыта. Публицистическай ыстатыйаларыгар Саха сирин бырамыысылыннаһын уонна тыатын хаһаайыстыбатын үлэһиттэрин олохторун, эрэгийиэн сайдыытын боппуруостарын сырдаппыта.
Литературнай үлэтигэр суруйааччы, педагог уонна фольклорист көрүүлэрин дьүөрэлээбитэ[3][4].
Библиографията
- Сунтаар: төрөөбүт кыраай туһунан Сунтаар оройуонун пионердарын уонна үөрэнээччилэрин кинигэлэрэ / – Якутскай: САССР госиздата, 1950. – 152 с.
- Сырдык таас: остуоруйалар: орто уонна улахан саастаах оскуола оҕолоругар. – Якутскай: Саха сиринээҕи кинигэ изд-вота, 1961. – 104 с.
- Алмаастаах куоракка айан: очеркалар, кэпсээннэр: орто уонна улахан саастаах оҕолорго. – Якутскай: Саха сиринээҕи кинигэ изд-вота, 1962. – 55 с.
- Өҥ хочо: орто уонна улахан саастаах оҕолорго кэпсээннэр. – Якутскай: Саха сиринээҕи кинигэ изд-вота, 1967. – 160 с.
- Саха сирин туһунан ырыа: орто уонна улахан саастаах оҕолорго. – Якутскай: Саха сиринээҕи кинигэ изд-вота, 1969. – 216 с.
- Чээнэ туһунан номох. – Якутскай: Саха сиринээҕи кинигэ изд-вота, 1973. – 136 с.
- Саха сирин туһунан номох. – Якутскай: Кинигэ изд-вота, 1986. – 231 с.
- Уйгулаана: сэһэн. – Дьокуускай : Бичик, 1995. – 65 с[1][3].