Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Бурнашев Иннокентий Иванович

УРУБИИКИ иһигэр маннык араспаанньалаах дьон туһунан ыстатыйалар бааллар, көр Бурнашев.

Иннокентий Иванович Бурнашев — Тоҥ Суорун (1868, Тараҕай нэһилиэгэ — 1945) — саха олоҥхоһута, норуот ырыаһыта. 1939 сылтан Сэбиэскэй Сойуус суруйааччыларын сойууһугар киирбитэ. Олоҥхону, норуот остуоруйаларын уонна үһүйээннэри толороро.

Олоҕун олуктара

1868 сыллаахха Мэҥэ Хаҥалас улууһун Тараҕай нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Олоҥхоһут Тимофей Васильевич Захаров — Чээбийгэ уһуйуллубута.

Репертуарыгар 10 олоҥхо, 20-чэ норуот остуоруйата уонна 30-ча үһүйээн баара. 1939 сыллаахха Сэбиэскэй Сойуус Суруйааччыларын сойууһугар киирбитэ.

1945 сыллаахха өлбүтэ[1].

Айар үлэтэ

Олоҥхону, остуоруйалары, үһүйээннэри, ырыа-тойук жанрыгар айымньылары уонна импровизациялары толороро. 1944 сыллаахха Дьокуускайга «Ырыа-тойук» диэн хомуурунньук тахсыбыта, онно Бурнашев импровизациялара киирбиттэрэ. Ааптар бириэмэтигэр сыһыаннаах тиэмэҕэ анаммыт айымньынан «Өктөөп ырыата» диэн поэтическай тойук буолар.

Олоҥхоһут патриотическай ырыалара 1945 сыллаахха тахсыбыт «Кырдьык кыайар» диэн Аҕа дойду Улуу сэриитин туһунан норуот былыргы сэһэннэрин холбоһуктаах хомуурунньугар бэчээттэммиттэрэ[1].

Фольклорист Эргис Г. У. 1934 сыллаахха «Сылгы уола Дыырай бухатыыр» олоҥхотун суруйан ылбыта.

Толорор репертуара

  • Бэрт киһи Бэриэт Бэргэн
  • Олоон-Толоон уонна Оноҕостой Чуохаан
  • Хабарата эмээхсин уонна Алаа Моҕус
  • Харыдьыла Мэргэн

Библиографията

  • Аал Луук Мас. Олоҥхоттон быһа тардыы. — М., 1938.
  • Аныгы Атыачастыбыннай сэрии. Кырдьык кыайар. — Дь., 1945.
  • Ырыа-тойук. — Дь., 1944.
  • Кырдьык кыайар. — 1945.

Аатын үйэтитии

  • «Сылгы уола Дыырай бухатыыр» олоҥхону 2013 сыллаахха Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет Кинигэтин кыһата Дьокуускайга таһаарбыта. Бэчээккэ Владимир Васильевич Илларионов уонна Татьяна Васильевна Илларионова бэлэмнээбиттэрэ; нууччалыы тылбааһы Евгений Семёнович Сидоров оҥорбута[2].
  • И. И. Бурнашев аата Саха Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай бибилэтиэкэтин Олоҥхоһуттар тиэмэлээх архыыбыгар уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтин Олоҥхо тыйаатырын саайтыгар олоҥхоһуттар салааларыгар киллэриллибитэ[3].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 Иннокентий Иванович Бурнашев-Тоҥ Суорун (рус.). Театр Олонхо Республики Саха (Якутия). Сигэнии күнэ: 1 Балаҕан ыйын 2026.
  2. ↑ Сылгы уола Дыырай бухатыыр: олонхо = Сын лошади богатырь Дыырай: олонхо (рус.). Национальная библиотека Республики Саха (Якутия) (2013). Сигэнии күнэ: 1 Балаҕан ыйын 2026.
  3. ↑ Архив: Олонхосуты. Национальная библиотека Республики Саха (Якутия). Сигэнии күнэ: 1 Балаҕан ыйын 2026.

Литература

  • Бурнашев, Иннокентий Иванович — Тоҥ Суорун Сылгы уола Дыырай бухатыыр: олонхо = Сын лошади богатырь Дыырай: олонхо / вступительная статья, комментарии и указатели Владимира Васильевича Илларионова и Татьяны Васильевны Илларионовой; перевод на русский язык Евгения Семёновича Сидорова. — Дьокуускай: Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет Кинигэ кыһата, 2013. — 371 с..

Сигэлэр

Категориялар